Zapomniany skarb polskich lasów. Wycisza żołądek, chroni nerki przed kamicą

Czeremcha (Prunus padus / Padus avium), znana również jako śliwa kocierpka, trzemcha, czeremucha czy smrodynia, to powszechnie występujące w Polsce i Europie drzewo lub duży krzew z rodziny różowatych. 

Najczęściej można ją spotkać na obszarach wilgotnych – w lasach łęgowych i olsach oraz nad brzegami rzek i jezior. Roślina ta charakteryzuje się gładkimi, jasnozielonymi liśćmi oraz obfitym, wiosennym kwitnieniem.

Jej białe kwiaty, zebrane w gęste grona, wydzielają intensywny zapach przypominający migdały, co czyni ją niezwykle atrakcyjną dla pszczół i owadów zapylających. Z czasem kwiaty przekształcają się w ciemnofioletowe lub czarne, kuliste owoce o słodko-cierpkim smaku, przypominające wyglądem aronię lub czarny bez.

Miąższ owoców dostarcza sporych dawek witaminy C, karotenoidów, potasu, wapnia, fosforu, cynku, rutyny, a także kwasów organicznych, błonnika, pektyn i antocyjanów. Z kolei kora, liście i kwiaty są źródłem olejków eterycznych, flawonoidów oraz glikozydów o silnym działaniu antybiotycznym i bakteriobójczym. Trzeba jednak pamiętać o bezpieczeństwie: pestki czeremchy zawierają toksyczny kwas cyjanowodorowy (cyjanowodór). Z tego powodu jadalny jest wyłącznie miąższ, a podczas przygotowywania przetworów lub jedzenia na surowo należy bezwzględnie unikać ich rozgryzania.

Właściwości lecznicze czeremchy od wieków wykorzystywane są w medycynie ludowej i ziołolecznictwie. Wyciągi i przetwory z owoców działają ściągająco oraz wyciszająco na układ pokarmowy, stanowiąc skuteczny środek w walce z biegunkami, nieżytem żołądka, niestrawnością czy zatruciami. Napary i wywary wspierają także układ odpornościowy podczas przeziębień, grypy i gorączki, a także pomagają łagodzić uporczywy, suchy kaszel. Z kolei wywar z kory wykazuje działanie napotne oraz moczopędne, wspomagając pracę nerek, chroniąc przed kamicą i ułatwiając detoksykację organizmu. Ponadto czeremcha znajduje zastosowanie w łagodzeniu dolegliwości kobiecych – pomaga regulować cykl menstruacyjny, zmniejsza bóle miesiączkowe oraz łagodzi objawy PMS i menopauzy.

Czeremcha odgrywa również istotną rolę w pielęgnacji skóry i lecznictwie zewnętrznym. Dzięki właściwościom antyseptycznym, bakteriobójczym i przeciwzapalnym, napary oraz maceraty z kory, liści czy kwiatów pomagają w terapii schorzeń dermatologicznych, takich jak atopowe zapalenie skóry, trądzik, łojotok, świerzb czy trudno gojące się rany. Stosowane zewnętrznie okłady przynoszą ulgę podrażnionej skórze, przyspieszają regenerację otarć i ropni, a także pomagają przy zapaleniu spojówek, redukując opuchliznę i cienie pod oczami. Zawarte w roślinie antyoksydanty i rutyna wspierają dodatkowo ochronę przed wolnymi rodnikami, spowalniając procesy starzenia.

Zastosowanie czeremchy wykracza jednak daleko poza obszar medycyny. W kuchni jej owoce wykorzystuje się do robienia soków, syropów, dżemów, konfitur, galaretek, octu oraz domowych win i nalewek, a także jako dodatek do deserów, dań mięsnych czy farszu do pierogów. Młode liście i suszone kwiaty świetnie wzbogacają smak herbatek ziołowych i sosów. W ogrodach roślina pełni funkcję ozdobną i miododajną, stanowiąc schronienie oraz bazy żerowe dla ptaków i ssaków, zaś rozgniecione liście mogą naturalnie odstraszać komary. Ciekawostką jest wykorzystanie świeżych gałązek w walce z nałogiem tytoniowym – ich żucie po zapaleniu papierosa wywołuje nieprzyjemny smak, pomagając odzwyczaić się od palenia. Trwałe i łatwe w obróbce drewno czeremchy znajduje natomiast uznanie w stolarstwie i meblarstwie.

Źródła: twojogrodek.pl, WP abcZdrowie