Zatrucia cyjankami

Cyjanowodór jest to lotna ciecz. Związek ten swym zapachem przypomina migdały. Jest on stosowany jako silny środek dezynsekcyjny i deratyzacyjny, natomiast w przemyśle i technice wykorzystuje się jego sole. Zatrucia cyjankami są zwykle przypadkowe, jednak bardzo groźne dla zdrowia i życia. Cyjanowodór uniemożliwia oddychanie, co w konsekwencji skutkuje tym, że człowiek, który ma kontakt z cyjanowodorem, dusi się.

Polecane wideo:

1. Przyczyny zatruć cyjankami

Działanie toksyczne cyjanków związane jest ze zdolnością do hamowania procesu określanego jako oksydacyjna fosforylacja. Połączenie jonów cyjankowych z trójwartościowym żelazem oksydazy cytochromowej blokuje zdolność wykorzystywania tlenu przez komórki żywego organizmu. Do zatrucia cyjankami dochodzi najczęściej przez przypadek. Częstym powodem zatruć jest wdychany gaz, wydzielający się podczas spalania tworzyw sztucznych lub opary kwasu cyjanowodorowego, powstającego podczas różnych procesów technologicznych, jak chociażby w przemyśle galwanizacyjnym. Do zatrucia może dojść w wyniku spożycia bardzo dużej ilości gorzkich migdałów, co ma miejsce najczęściej u dzieci, lub podczas prób samobójczych. Źródłami zatruć mogą być: cyjanowodór, sole rozpuszczalne, sole słabo rozpuszczalne oraz inne związki cyjanowe, np. bromki i chlorki. Dawka śmiertelna cyjanku wynosi 150-500 mg. Do zatrucia drogą oddechową często dochodzi po kilku minutach, a drogą pokarmową zazwyczaj po kilku godzinach. Ze względu na wysokie powinowactwo jonu cyjankowego z hemem dochodzi do blokowania oksydazy cytochromowej. Konsekwencją tego jest zahamowanie oddychania komórkowego, co w dalszym etapie prowadzi do porażenia oddechu, zatrzymania krążenia oraz śmierci. Blokowanie oksydazy cytochromowej przez jony cyjankowe jest odwracalne, tak więc duże znaczenia ma w tym wypadku szybkie zastosowanie odtrutki, która będzie wyperała jony cyjankowe z tego połączenia. Cyjanki blokują także inne enzymy, takie jak: dysmutaza ponadtlenkowa, oksydaza ksantynowa, syntaza tlenku azotu i inne.

2. Objawy zatruć cyjankami

Zatrucia cyjankami mogą przebiegać w różny sposób. Wszystko zależy od dawki przyjętej substancji, ale także od pH żołądka, a także indywidualnej wrażliwości. W przebiegu wziewnego zatrucia występują takie objawy, jak:

Przy tych objawach może zwrócić uwagę różowe zabarwienie skóry oraz unoszący się w powietrzu zapach gorzkich migdałów. Różowe zabarwienie skóry jest wynikiem zmniejszonego zużycia tlenu przez tkanki. Wśród innych, mniej specyficznych objawów wymienić należy:

W późniejszym okresie pojawiają się duszność oraz lęk przed uduszeniem się, szybkość oddechów znacznie wzrasta, dochodzi do zaburzenia świadomości oraz utraty przytomności. Zauważyć można również drgawki toniczno-kloniczne, ponadto skóra przyjmuje szare zabarwienie.

3. Leczenie zatruć cyjankami

Osobę, u której podejrzewa się zatrucie cyjankami, należy jak najszybciej usunąć z miejsca skażonego oparami, a następnie zabezpieczyć podstawowe czynności życiowe organizmu. Nie można ratować zatrutego oddechem usta-usta, ponieważ osoba ratująca może sama ulec zatruciu. Należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe. W zatruciach drogą pokarmową postępowanie jest podobne. Osobę poszkodowaną należy przenieść w bezpieczne miejsce, a następnie przystąpić do udzialania pierwszej pomocy. Bezpośrednio po spożyciu trucizny u chorych przytomnych podaje się węgiel leczniczy, prowokuje wymioty, podaje środki przeczyszczające. Konieczny jest natychmiastowy kontakt z ośrodkiem zatruć.
Tlen jest podstawową odtrutką w zatruciach cyjankami. Innymi środkami pomocnymi w tym przypadku są tiosiarczan sodowy oraz związki tworzące kompleksy z toksynami, które przedostały się do organizmu. Główną jednak odtrutką na zatrucia cyjankami jest hydroksykobalamina, która wypiera cyjanki z połączeń z oksydazą chromową. Ogólne rokowania dla osób które uległy zatruciom są dobre, natomiast niebezpieczne są przypadki, kiedy osoby takie zapadają w śpiączkę.

Sylwia Michalczyk, ponad rok temu

Bibliografia

  • Król M., Panasiuk L., Szponar E., Ostre zatrucia (Praktyka Lekarza Rodzinnego), Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3862-0
  • Piotrowski J. Podstawy toksykologii, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 2008, ISBN 978-83-204-3401-9
  • Pach J. Zarys toksykologii klinicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellonskiego, Kraków 2009, ISBN 978-83-233-2717-2

Źródła zewnętrzne

Układ pokarmowy

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Zatrucia cyjankami
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Zatrucia cyjankami
Zatrucia cyjankami

Śmiertelna dawka cyjanku

Śmiertelna dawka cyjanku

Cyjanki są silnie toksyczne. Działanie polegające na blokadzie procesu oddychania na poziomie komórkowym może zakończyć się śmiercią.

Grzyby

Grzyby: zatrucia neurotropowe

Grzyby: zatrucia neurotropowe

Zasadniczo można wyróżnić trzy typy zatruć pokarmowych grzybami: zatrucie cytotropowe, zatrucie neurotropowe oraz zatrucie gastryczne (pokarmowe (...) ). Zatrucia cytotropowe charakteryzują...

Krew i naczynia krwionośne

Methemoglobinemia

kilku pierwszych lat życia dziecka. Methemoglobina została wykorzystana do leczenia zatrucia cyjankami, ze względu na silne powinowactwo cyjanków

Grzyby

Zatrucie grzybami: metody leczenia

Zatrucie grzybami: metody leczenia

Leczenie zatruć grzybami zależy od rodzaju grzyba i czasu, jaki minął od jego spożycia do wystąpienia pierwszych objawów zatrucia. Jeśli objawy (...) zatrucia występują w przeciągu godziny od zjedzenia trującego grzyba,...

Grzyby

Zatrucie grzybami: pierwsza pomoc

Zatrucie grzybami: pierwsza pomoc

Jak pomóc w pierwszych, najważniejszych minutach przy podejrzeniu zatrucia grzybami? Zatrucie wywołane grzybami jest szczególnie niebezpieczne (...) dla dzieci, dlatego należy przestrzegać zasady, by maluchom do lat...

Zatrucia bluszczem trującym

Owocostan bluszczu trującego

Owocostan bluszczu trującego

Wszystkie części rośliny, a zwłaszcza owoce, są trujące dla człowieka, szczególnie dla dzieci.

Grzyby

Zatrucie grzybami - możliwość zatrucia

Zatrucie grzybami - możliwość zatrucia

Zatrucia grzybami mogą mieć różne konsekwencje w zależności od tego, z jaką odmianą mamy do czynienia. W niektórych przypadkach pierwsze skutki (...) się o tym, że zatrucie ma swój okres utajenia. Podobny czas ujawnienia...