Zdrowie nie jest sezonowym trendem. Dlaczego o piersiach warto pamiętać nie tylko w październiku?

Różowe wstążki, kampanie społeczne, przypomnienia o badaniach, a nawet limitowane edycje kosmetyków – październik od lat jest miesiącem, w którym profilaktyka raka piersi staje się ważnym tematem. I słusznie. Tylko w 2023 r. raka piersi rozpoznano w Polsce u 21 716 kobiet2.

Najnowszy raport Gedeon Richter Polska pokazuje, że między świadomością znaczenia profilaktyki a podejmowaniem konkretnych działań wciąż istnieje wyraźna luka. Kobiety częściej deklarują wykonywanie cytologii czy USG ginekologicznego niż badań obrazowych piersi. Wiele z nich nie ma też nawyku regularnego samobadania piersi. Nie zawsze wynika to jednak z braku wiedzy czy motywacji. Na drodze do zadbania o siebie stają koszty, brak czasu, ograniczona dostępność wizyt, a czasem także obawy i niepewność. Co istotne, temat zdrowia piersi nie zawsze pojawia się nawet podczas wizyty u ginekologa.

O tym, jak często Polki wykonują badania piersi, wiele mówią wyniki najnowszego raportu Gedeon Richter Polska "W kobiecym interesie: 4 pokolenia Polek o zdrowiu kobiet i dbaniu o siebie". W ciągu ostatnich dwóch lat USG piersi wykonało 40 proc. badanych Polek, mammografię 36,9 proc., cytologię 60,5 proc., a USG ginekologiczne 59,8 proc. respondentek.

Co więcej, 27,4 proc. kobiet nigdy nie miało wykonanego USG piersi, a 42 proc. nie miało wykonanej mammografii. Niemal cztery na dziesięć kobiet (39,6 proc.) w ciągu ostatnich dwóch lat nie wykonały żadnego z tych dwóch badań. Wyniki te pokazują, jak różne są doświadczenia kobiet związane z profilaktyką.

Warto jednak pamiętać, że częstotliwość i rodzaj zalecanych badań zależą między innymi od wieku, indywidualnego ryzyka oraz wskazań medycznych.

Jeszcze bardziej zastanawiające są dane dotyczące rozmów o zdrowiu piersi w gabinecie ginekologicznym. Aż 38,6 proc. kobiet przyznaje, że podczas ostatniej wizyty lekarz w ogóle nie poruszył tego tematu. Tylko 26,9 proc. respondentek deklaruje, że ginekolog sam przeprowadził badanie piersi, a 23,6 proc. – że skierował je na badanie lub zapytał o wyniki wykonanych wcześniej badań.

Wizyta u ginekologa to także dobry moment, by porozmawiać o profilaktyce piersi. Nie trzeba czekać, aż temat pojawi się sam. Warto zapytać, jakie badania są dla nas odpowiednie, na co zwracać uwagę i kiedy warto się zbadać. Bo troska o siebie zaczyna się również od tego, że dajemy sobie prawo do pytań.

O samobadaniu piersi słyszymy od lat. Kampanie społeczne przypominają, by poznawać swoje ciało i zwracać uwagę na wszelkie niepokojące zmiany. Jednak między wiedzą a regularnością wciąż istnieje spora różnica.

Z raportu wynika, że comiesięczne samobadanie deklaruje 30,8 proc. Polek. Tyle samo wykonuje je kilka razy w roku, natomiast 38,4 proc. robi to najwyżej raz w roku, rzadziej lub nigdy.

Różnice widać też między pokoleniami. Wśród kobiet w wieku 18–29 lat comiesięczne samobadanie deklaruje 24,1 proc., podczas gdy w grupie 60+ odsetek ten wynosi 37,6 proc. Co czwarta kobieta z najmłodszego pokolenia przyznaje, że nigdy nie bada samodzielnie swoich piersi. Wśród kobiet w wieku 45–59 lat takiej odpowiedzi udziela 12 proc. badanych.

Te różnice pokazują, że budowanie nawyku samobadania piersi nie przychodzi wszystkim równie łatwo. Dlatego oprócz regularnych przypomnień potrzebujemy także praktycznej wiedzy, jak prawidłowo badać piersi i na jakie zmiany zwracać uwagę. Bo poznawanie własnego ciała to także ważny element troski o siebie.

Żeby zamienić samobadanie w nawyk, potrzebna jest także pewność, że wiemy, jak prawidłowo je wykonać. Tymczasem swoje umiejętności w tej kwestii wysoko ocenia 41,9 proc. kobiet, średnio 31,1 proc., a nisko 27 proc.

Różnicę dobrze widać w częstotliwości badań. Wśród respondentek, które nisko oceniają swoje umiejętności, tylko 4,1 proc. wykonuje je co miesiąc, a połowa nie robi tego nigdy. W grupie Polek wysoko oceniających swoje umiejętności proporcje wyglądają zupełnie inaczej: comiesięczne samobadanie deklaruje 51,8 proc., a tylko 2,9 proc. nie wykonuje go nigdy.

Poczucie pewności siebie w tym obszarze rośnie także wraz z wiekiem. Wśród kobiet w wieku 18–29 lat nisko swoje umiejętności ocenia 40,1 proc., podczas gdy w grupie 60+ jest to już tylko 14,8 proc. Odsetek kobiet wysoko oceniających swoje umiejętności rośnie z 32,1 proc. w najmłodszej grupie do 56,5 proc. wśród kobiet 60+.

Z cytowanego raportu wynika, że regularność badań nie zależy wyłącznie od wiedzy i motywacji. Ponad siedem na dziesięć kobiet wskazuje przynajmniej jedną przeszkodę, która utrudnia im regularne korzystanie z opieki ginekologicznej.

Najczęściej problemem są kwestie bardzo praktyczne: koszt prywatnej wizyty (27,1 proc.) oraz długi czas oczekiwania na wizytę w ramach NFZ (26 proc.). Znaczenie mają również fizyczny dyskomfort, brak czasu, trudności z umówieniem wizyty czy emocje związane z kontaktem z lekarzem, takie jak napięcie, obawa przed oceną czy lęk przed wynikiem.

Warto podkreślić, że w tej kwestii badanie również ujawniło różnicę pokoleniową. W najmłodszej grupie szczególnie wyraźnie widać znaczenie kosztów, bo prywatną wizytę jako barierę wskazuje 42,3 proc. kobiet. Częściej niż pozostałe grupy mówią one również o napięciu i obawie przed oceną.

Z kolei wśród kobiet w wieku 30–44 lat mocniej wybrzmiewa problem braku czasu, na który wskazuje 26 proc. kobiet. To pokazuje, że odkładanie profilaktyki nie zawsze wynika z braku świadomości, ale bywa, że na drodze stają koszty, dostępność wizyt czy nasza codzienność. Przyczyną wciąż bywa dyskomfort, napięcie albo zwyczajna obawa przed diagnozą.

Warto pamiętać, że troska o własne zdrowie to także troska o przyszłość, jakiej dla siebie chcemy. Dlatego nie odkładajmy siebie na później.

Pełen raport przygotowany na zlecenie Gedeon Richter Polska "W kobiecym interesie: 4 pokolenia Polek o zdrowiu kobiet i dbaniu o siebie" jest dostępny na: zdrowa-ona.pl

Główną ideą 8. edycji ogólnopolskiej kampanii społecznej "W kobiecym interesie", organizowanej przez Gedeon Richter Polska, jest lepsze zrozumienie tego, co motywuje Polki do dbania o swoje zdrowie i co pomaga im przejść od świadomości do działania.

Tegoroczna odsłona pokazuje profilaktykę z pozytywnej perspektywy – nie przez pryzmat lęku przed chorobą, ale jako świadomą troskę o siebie, swoją przyszłość, niezależność i możliwość realizowania własnych planów. Profilaktyka zdrowotna od lat pozostaje jednym z ważnych obszarów zaangażowania Gedeon Richter Polska, dlatego projekt "W kobiecym interesie" po raz kolejny zachęca kobiety, by własne zdrowie i potrzeby traktowały jako jeden z najważniejszych zasobów i świadomie znajdowały dla niego miejsce wśród codziennych aktywności – jako ważną część tego, co leży w ich interesie.

W ramach tegorocznej edycji kampanii "W kobiecym interesie", organizowanej przez Gedeon Richter Polska, kobiety miały również możliwość skorzystania z bezpłatnych pakietów badań laboratoryjnych, obejmujących morfologię krwi, oznaczenie poziomu ferrytyny oraz kwasu foliowego. Inicjatywa została zrealizowana we współpracy z partnerem kampanii – ALAB laboratoria. Więcej informacji o kampanii znajduje się na stronie www.zdrowa-ona.pl.

8. edycja kampanii "W Kobiecym Interesie" została objęta Honorowym Patronatem burmistrza Grodziska Mazowieckiego. W ramach akcji mieszkanki Grodziska Mazowieckiego mogą skorzystać ze specjalnie dla nich przygotowanych kodów na bezpłatne pakiety badań od Gedeon Richter Polska.