Zęby będą odrastać? Naukowcy pracują nad rozwiązaniem

Obecne metody leczenia ubytków polegają głównie na usuwaniu zniszczonych tkanek i zastępowaniu ich sztucznym materiałem. W przypadku poważniejszych uszkodzeń konieczne może być wyrwanie zęba, a następnie zastosowanie implantu.

Rozwiązania te nie zawsze są jednak trwałe. Wypełnienia mogą służyć od kilku do kilkunastu lat, a pacjenci często muszą przechodzić kolejne zabiegi. Implanty również mogą wymagać naprawy lub wymiany, a ponieważ nie są unerwione, nie pozwalają odczuwać nacisku podczas żucia w taki sposób jak naturalne zęby.

Zdaniem naukowców stomatologia regeneracyjna może zmienić sposób leczenia pacjentów. – Stomatologia regeneracyjna może oznaczać zmianę paradygmatu. Kładzie nacisk na leczenie i gojenie – mówi prof. Anne George z Uniwersytetu Illinois w Chicago.

Jednym z kierunków badań jest pobudzanie zębów do samodzielnej odbudowy. Naukowcy analizują białka i geny odpowiedzialne za tworzenie zębiny, czyli tkanki znajdującej się pod szkliwem. W przyszłości specjalne preparaty mogłyby aktywować naturalne mechanizmy naprawcze i sprawić, że ząb sam wytworzy nową zębinę w miejscu ubytku. Pozwoliłoby to ograniczyć konieczność stosowania tradycyjnych plomb.

Inne zespoły badawcze koncentrują się na szkliwie. Chociaż komórki odpowiedzialne za jego produkcję zanikają po wyrżnięciu się zęba, to naukowcom udało się jednak przekształcić komórki macierzyste w komórki wytwarzające szkliwo i zębinę. Po połączeniu ich w laboratorium powstał organoid zęba, który samodzielnie produkował białka szkliwa. W przyszłości mogłyby one służyć do tworzenia biologicznych wypełnień lub pokrywania uszkodzonych powierzchni zębów. – Ludzie są gotowi na coś nowego w stomatologii – podkreśla biochemiczka Hannele Ruohola-Baker z Uniwersytetu Waszyngtońskiego.

Najbardziej ambitnym celem badaczy jest stworzenie pełnego, biologicznego zęba. Naukowcy chcą wszczepiać do jamy ustnej odpowiednio zaprogramowane komórki, które następnie rozwinęłyby się w naturalną strukturę z korzeniem, zębiną, szkliwem i unerwieniem. – Zamiast jedynie łatać uszkodzenia, moglibyśmy zastosować biologiczny zamiennik – mówi Ana Angelova Volponi z King’s College London.

Jej zespół połączył komórki pobrane z ludzkiego dziąsła z komórkami zębotwórczymi myszy. W ten sposób udało się uzyskać strukturę przypominającą ząb, która miała rozwijające się korzenie. Inni naukowcy prowadzili eksperymenty na miniaturowych świniach. Wykorzystali ludzkie komórki tworzące zębinę oraz świńskie komórki produkujące szkliwo. Po umieszczeniu ich na specjalnym biologicznym rusztowaniu po trzech miesiącach powstały struktury podobne do naturalnych zębów. – Był to dowód, że ta metoda naprawdę może działać – ocenia prof. Pamela Yelick z Tufts University School of Dental Medicine.

Choć wyniki badań budzą duże nadzieje, regeneracyjne leczenie zębów nie trafi szybko do gabinetów stomatologicznych. Konieczne są dalsze eksperymenty, między innymi z udziałem naczelnych, a następnie badania kliniczne u ludzi. Naukowcy muszą też ustalić, jak bezpiecznie kontrolować wzrost zęba, jego wielkość, położenie oraz połączenie z kością, naczyniami krwionośnymi i nerwami.

Badacze są jednak przekonani, że w przyszłości odbudowa żywych tkanek może stać się realną alternatywą dla sztucznych wypełnień i implantów. – Nie jest ona jeszcze wyraźna, ale daje nadzieję – mówi Volponi o przyszłości stomatologii regeneracyjnej.

Źródło: BBC