Zespół Bannwartha – przyczyny, objawy, rozpoznanie

Zespół Bannwartha, zwany także triadą Bannwartha (meningoradiculoneuritis) lub zespołem Garin-Bujadoux-Bannwarth, to ostry zespół korzeniowy współwystępujący z objawami zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych oraz porażeniem nerwów czaszkowych. Rozpoznaje się go w przypadku neuroboreliozy.

Neuroborelioza to jedna z postaci boreliozy (choroba z Lyme), która obejmuje zarówno centralny, jak i obwodowy układ nerwowy. Określana jest często jako borelioza układu nerwowego. Wywoływana jest przez krętki Borrelia burgdorferi, które przenoszone są przez kleszcze. Co istotne, neuroborelioza może pojawić się w dowolnym momencie rozwoju choroby z Lyme – zarówno zaraz po zakażeniu, jak i kilka miesięcy, a nawet lat od ukąszenia.

Choroba po raz pierwszy została opisana w roku 1922, a w roku 1944 Alfred Bannwarth opisał zespół neurologiczny powiązany z ukąszeniem przez kleszcze. Składały się na niego:

• ból korzonkowy,
• przewlekłe limfocytarne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
• zapalenie nerwów czaszkowych lub obwodowych.

Zespół Bannwartha pojawia się we wczesnej postaci neuroboreliozy. Najczęściej jest charakterystyczny dla neuroboreliozy u dorosłych. Natomiast u dzieci jest zdecydowanie rzadszą postacią kliniczną.

Związany jest z występowaniem objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (m.in. sztywność karku, gorączka, silny ból głowy, wymioty) oraz z silnymi bólami korzeniowymi. Ból ten często opisywany jest jako wcześniej niewystępujący, ostry, kłujący lub rwący. U pacjentów obserwuje się także porażenie nerwów czaszkowych (najczęściej nerwu VII).

Objawy składające się na triadę Bannwartha mogą pojawiać się w różnej kolejności. Co więcej, w zespole Bannwartha objawem dominującym może być neuropatia czaszkowa, czy bolesne zapalenie korzeni, a objawy oponowe mogą mieć mniejsze nasilenie.

Często wcześniejszym objawem neuroboreliozy, który poprzedza triadę Bannwartha jest porażenie nerwu twarzowego. Objawia się on m.in. obniżonym kącikiem ust, uniemożliwieniem zamykania powieki, czy brakiem możliwości marszczenia czoła.

Neuroborelioza jest chorobą wielopostaciową pod względem objawów, dlatego też jej rozpoznanie często bywa trudnym problemem klinicznym. Podstawą jest bardzo dokładny wywiad z pacjentem, badania neurologiczne oraz badania laboratoryjne na wykrycie krętków Borrelia.

Leczenie neuroboreliozy opiera się na antybiotykoterapii (tetracyklina, cefalosporyny, penicylina, doksycyklina). Najlepiej na antybiotykoterapię odpowiadają osoby, u których choroba zostanie wcześnie rozpoznana.