Zespół kanału łokciowego – przyczyny, objawy, ćwiczenia i leczenie

Zespół kanału łokciowego, znany również jako zespół rowka nerwu łokciowego, to choroba należąca do grupy neuropatii uciskowych. Ich istotą są uszkodzenia nerwu związanego z jego uciskiem. Schorzenie, zaraz po zespole cieśni nadgarstka, jest drugą co do częstości neuropatią uciskową.

Nerw łokciowy pochodzi z gałązek nerwów rdzeniowych odchodzących od rdzenia kręgowego na wysokości kręgów szyjnych (od C8) i piersiowych (do Th1). Jest jedną z głównych struktur, które są odpowiedzialne za ruch i czucie (unerwienie ruchowe i czuciowe) w kończynie górnej.

Jakie są przyczyny zespołu zespół kanału łokciowego? Do rozwoju zespołu kanału nerwu łokciowego dochodzi wskutek zwężenia kanału łokciowego, na który składa się więzadło ramienno-łokciowe, nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej, rozcięgno znajdujące się pośrodku głów zginacza łokciowego nadgarstka.

Za zwężenie kanału łokciowego i uszkodzenie nerwu łokciowego odpowiada ucisk zlokalizowany w miejscach anatomicznych przewężeń. Nie bez znaczenia są:

• urazy w obrębie stawu łokciowego, zniekształcenia kości po przebytych złamaniach,
• zmiany zapalne lub zwyrodnieniowe stawów,
• choroby, na przykład reumatoidalne zapalenie stawów,
• ganglion, zwany torbielą galaretowatą,
• wady anatomiczne (np. wrodzone podwichnięcie stawu łokciowego lub koślawość łokcia),
• złe nawyki ruchowe, głównie częste ruchy zginania i prostowania czy długie utrzymywanie kończyny górnej zgiętej w stawie łokciowym (czynnikiem predysponującym może być praca).Choroba pojawia się zwykle w wieku dorosłym i częściej dotyka mężczyzn.

Ponieważ nerw łokciowy przewodzi impulsy czuciowe z palców (małego i serdecznego), a także bocznej okolicy dłoni oraz unerwia ruchowo mięśnie tej części kończyny górnej, choroba obejmuje różne zaburzenia w funkcjonowaniu nerwu łokciowego, których podłożem jest ucisk w okolicy nadgarstka.

Zespół kanału łokciowego objawia się jako:

• drętwienie, mrowienie, pieczenie palców (małego oraz serdecznego),
• ból stawu łokciowego (zwłaszcza w nocy),
• osłabienie mięśni w obrębie dłoni,
• zaburzenia ruchomości palców i nadgarstka,
• zaburzenia czucia w obrębie nerwu łokciowego,
• zaniki mięśni (w zaawansowanym stadium choroby).

W przypadku pojawienia się dokuczliwych oraz niepokojących objawów, wskazujących na zespół cieśni kanału nerwu łokciowego, trzeba się zwrócić o pomoc do lekarza rodzinnego, ortopedy lub fizjoterpauty.

By postawić diagnozę, konieczne jest badanie przedmiotowe i podmiotowe. Duże znaczenie mają obserwowane dolegliwości, ale również informacje o okolicznościach pojawienia się objawów, urazach okolicy łokcia, chorobach towarzyszących oraz charakterze wykonywanej pracy.

Podczas badania specjalista ocenia:

• siłę mięśni ręki, zwłaszcza dłoni,
• czucie dłoni i kończyny górnej,
• ruchomość stawu łokciowego,
• bolesność dotykową stawu łokciowego.

Typowe dla zespołu kanału nerwu łokciowego są pozytywne wyniki testów diagnostycznych, takich jak test Fromenta, test cyrkla, test Lüthy’ego czy objaw Tinela-Hoffmana.

By potwierdzić rozpoznanie, ważne jest wykonanie badań obrazowych, takich jak rezonans magnetyczny, RTG stawu łokciowego oraz badanie przewodzenia impulsów w nerwie łokciowym (elektromiografia – EMG, elektroneurografia – ENG).

Na czym polega leczenie zespołu kanału nerwu łokciowego? W przypadku, gdy choroba nie jest zaawansowana, pomóc może zmiana nawyków ruchowych w połączeniu z rehabilitacją oraz leczeniem farmakologicznym. Działanie terapeutyczne powinno tym samym obejmować:

• unikanie opierania się na łokciu lub długotrwałego utrzymywania ręki zgiętej w stawie łokciowym,
• stosowanie preparatów witaminowych, środków przeciwzapalnych oraz glikokortykosteroidów,
• poddawanie się zabiegom fizjoterapeutycznym (np. jonoforeza, prądy TENS, laseroterapia),
• ćwiczenia na zespół kanału nerwu łokciowego, które wspierają powrót siły mięśniowej i sprawności kończyny.

Jeśli nie doszło do nieodwracalnych zmian, wyleczenie zespołu kanału nerwu łokciowego jest możliwe. W przypadkach bardziej zaawansowanych konieczna jest operacja. Celem podejmowanego leczenia jest chirurgiczne uwolnienie nerwu z ucisku.