Zespół suchego oka spowodowany przyjmowaniem leków

Beta-blokery są grupą leków stosowanych w leczeniu choroby niedokrwiennej serca, nadciśnieniu tętniczym, niewydolności mięśnia sercowego oraz w niektórych typach zaburzeń rytmu serca. Miejscowo beta-blokery stosowane są również w terapii jaskry, gdyż zmniejszają produkcję cieczy wodnistej.

Mechanizm działania tych leków polega na blokowaniu receptorów beta-adrenergicznych i hamowaniu działania na organizm amin katecholowych – adrenaliny i noradrenaliny. Beta-blokery powodują zmniejszenie wydzielania warstwy wodnej filmu łzowego. Odpowiada ona za nawilżenie powierzchni rogówki, dostarcza jej tlen i składniki odżywcze oraz spłukuje i dezynfekuje powierzchnię oka. Zmniejszenie ilości warstwy wodnej powoduje wystąpienie objawów suchego oka.

Beta-blokery powodują również zmniejszenie wydzielania lizozymu i przeciwciał klasy IgA, co może predysponować do rozwoju stanów zapalnych spojówek.

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) stosowana jest u kobiet w okresie okołomenopauzalnym i polega na podawaniu preparatów składających się wyłącznie z estrogenów lub estrogenów łącznie z progesteronem. Stosowanie hormonalnej terapii zastępczej istotnie zwiększa ryzyko wystąpienia zespołu suchego oka.

Mechanizm wpływu HTZ nie jest do końca poznany, ale przypuszcza się, że powoduje ona zmniejszenie warstwy wodnej filmu łzowego. Podobnie do hormonalnej terapii zastępczej działają doustne tabletki antykoncepcyjne.

W leczeniu trądziku guzowatego opornego na leczenie stosuje się zazwyczaj preparaty izotretinoiny. Jest to pochodna witaminy A wpływająca na wydzielanie łoju przez gruczoły łojowe. Wpływa również na wydzielanie lipidów przez gruczoł Meiboma oraz może powodować jego zanik. Prowadzi to do zaburzeń w warstwie tłuszczowej filmu łzowego, której podstawowym zadaniem jest ochrona leżącej pod nią powłoczki wodnej przed odparowaniem. Ponadto zapewnia ona ochronę przed infekcjami, zapewnia stabilność filmu łzowego oraz umożliwia poślizg podczas ruchów powiek.

Leki przeciwhistaminowe są podstawowymi lekami stosowanymi w alergiach, katarze siennym, pokrzywce. Działanie tych leków polega na blokowaniu działania histaminy poprzez blokadę jej receptora. Leki przeciwhistaminowe zmniejszają wydzielanie warstwy śluzowej i warstwy wodnej filmu łzowego, co powoduje wystąpienie objawów zespołu suchego oka.

Leki tej grupy stosowane są m.in. w leczeniu schizofrenii. Powodują one zaburzenia w wydzielaniu warstwy wodnej filmu łzowego. Wystąpienie objawów zespołu suchego oka zależy od stosowanej dawki leku.

Zespół suchego oka może wywołać stosowanie leków z grupy antagonistów receptora H2 takich jak ranitydyna (Ranigast). Zmniejszają one wydzielanie kwasu solnego w żołądku poprzez blokowanie receptora dla histaminy. Ich wpływ na oko przejawia się zaburzeniem w wydzielaniu warstwy śluzowej i wodnej filmu łzowego.

Wśród innych leków wpływających na występowanie zespołu suchego oka należy wymienić: leki przeciwdepresyjne, leki stosowane w leczeniu chorób reumatologicznych oraz leki moczopędne.