Skutki uboczne chemioterapii

Chemioterapia, czyli leczenie cytostatyczne, to sposób leczenia chorób nowotworowych, który polega na stosowaniu szczególnych grup leków w walce z chorobą. Dzięki tej metodzie zniszczeniu mogą ulegać komórki nowotworowe zlokalizowane w całym organizmie. Stosowane leki działają głównie na komórki, które ulegają szybkim podziałom – takimi komórkami są komórki nowotworowe. W znacznie mniejszym stopniu zniszczeniu ulegają prawidłowe tkanki – jednak nie da się zapobiec powikłaniom i uchronić zdrowe komórki przed działaniem leków.

Spis treści:
  1. 1. Skutki uboczne chemioterapii 
  2. 2. Powikłania chemioterapii
  3. 3. Najczęstsze powikłania po chemioterapii

1. Skutki uboczne chemioterapii 

Skutki uboczne chemioterapii dotykają szczególnie te obszary, w których komórki szybko ulegają podziałom. Są to komórki zlokalizowane w przewodzie pokarmowym, skórze, włosach oraz w szpiku kostnym. Występowanie skutków ubocznych obok oporności danego nowotworu na leczenie stanowi poważny czynnik ograniczający stosowanie tej metody u chorych. Skutki uboczne chemioterapii mogą być różne w zależności od rodzaju przyjmowanych leków, ponad to każdy organizm w nieco inny sposób na dane leczenie reaguje.

2. Powikłania chemioterapii

Skutki uboczne  chemioterapii dzielą się na:

  • ostre (natychmiastowe) – występują w okresie stosowania chemioterapii (nudności, wymioty, reakcja uczuleniowa),
  • wczesne – pojawiające się 4-6 tygodni po leczeniu (uszkodzenie szpiku kostnego, wypadanie włosów, zapalenie błon śluzowych),
  • opóźnione – występują w okresie kilku do kilkunastu tygodni po stosowaniu chemioterapii (uszkodzenie nerek, płuc, serca),
  • późne (odległe) – występujące kilka miesięcy lub lat od stosowania leczenia (uszkodzenie układu rozrodczego, nowotwory wtórne).

3. Najczęstsze powikłania po chemioterapii

  • mielosupresja, czyli zahamowanie produkcji krwinek w szpiku kostnym. Zahamowaniu mogą ulec wszystkie linie produkcji krwinek – czerwonych, białych oraz płytek krwi,
  • niedokrwistość czyli anemia, powstaje gdy dochodzi do spadku produkcji czerwonych krwinek. Pojawia się narastające osłabienie, spadek wydolności fizycznej, bladość, apatia, senność, bóle głowy, zaburzenia koncentracji
  • neutropenia to sytuacja, gdy w krwi występuje za małą liczbę neutrofili. Neutrofile to podstawowy rodzaj krwinek białych, ich funkcją jest zwalczanie infekcji. W przypadku ich braku pojawiać się może zwiększona tendencja do zakażeń, głównie w obrębie układu oddechowego i zatok. Infekcje mogą trwać dłużej niż dotychczas i często nawracać, często również występuje gorsza odpowiedź na stosowane leczenie. W przypadku stosowania chemioterapii może dojść do tak dużego spadku białych krwinek że konieczna jest zmiana stosowanego leczenia. W trakcie chemioterapii konieczne jest regularne badanie liczby krwinek białych przed i w trakcie każdego cyklu leczenia,
  • trombocytopenia (małopłytkowość) – dochodzi do niej gdy zahamowaniu ulegnie produkcja płytek krwi. Trombocyty są odpowiedzialne za rozpoczęcie procesu krzepnięcia krwi, jeżeli dochodzi do krwawienia. W przypadku ich braku zwiększa się skłonność do powstawania siniaków i wybroczyn, mogą pojawić się krwawienia z nosa czy dziąseł, może także wydłużać się czas krwawienia- na przykład po zranieniu,
  • utrata włosów przy chemioterapii dla wielu chorych stanowi bardzo istotny problem. Utrata włosów lub zmniejszenie ich gęstości może dotknąć każdego miejsca – owłosioną skórę głowy, brwi, okolice intymne. Zwykle  pojawia się po dwóch lub trzech tygodniach po rozpoczęciu chemioterapii. Zwykle wypadanie włosów jest tymczasowe i najczęściej po zakończeniu leczenia odrastają. Aby jak najmniej naruszyć strukturę włosów warto o nie szczególnie dbać - do czesania używać miękkiej szczotki lub grzebienia o szerokich zębach, unikać stosowania wysokich temperatur, środków chemicznych, urazów mechanicznych, 
  • nudności i wymioty - mogą występują już od pierwszego dnia stosowania chemioterapii lub w późniejszym czasie. Aby zapobiec temu powikłaniu można stosować leki przeciwwymiotne. Warto również zadbać o lekkostrawną dietę i częste małe posiłki,
  • biegunka jest kolejnym skutkiem ubocznym chemioterapii. W przypadku jej wystąpienia konieczne jest uzupełnienie płynów, najlepiej pod postacią wody, 
  • owrzodzenia jamy ustnej to kolejne z możliwych powikłań. Może występować zaczerwienienie, podrażnienie, pojawiają się drobne ranki i owrzodzenia. Z powodu obniżenia odporności częste są infekcje wirusowe i grzybicze. Konieczne jest przestrzeganie starannej higieny jamy ustnej i unikanie substancji które mogą podrażnić błonę śluzową jamy ustnej (na przykład potraw kwaśnych i ostrych),
  • zmiany w smaku mogą występować, ale ustępują po zakończeniu chemioterapii. U niektórych chorych zmienia się smak jedzenia i picia, czasami potrawy mają posmak metaliczny, 
  • pozostałe skutki uboczne: inne możliwe skutki uboczne chemioterapii to pogorszenie pracy serca, nerek i płuc, może wystąpić wysypka skórna. Niektóre leki mogą wpływać negatywnie na system nerwowy, czego objawami są: zaparcie, mrowienie w palcach rąk i nóg,
  • w odległym czasie w wyniku stosowania chemioterapii dojść może do uszkodzenia układu rozrodczego, oraz rozwinięcia się nowotworów wtórnych ( na przykład ostrej białaczki szpikowej).

Chemioterapia ma bardzo szerokie zastosowanie zarówno jako metoda, która ma zapewnić wyleczenie chorego, poprawić jego jakość życia. Stosowana jest także jako leczenie umożliwiające skuteczne przeprowadzenie przeszczepu szpiku. Niestety istnieją poważne skutki uboczne chemioterapii, a sama metoda nie zawsze pozwala osiągnąć zamierzony efekt. W każdym przypadku należy więc wziąć pod uwagę prawdopodobieństwo wystąpienia objawów niepożądanych, a z drugiej strony prawdopodobieństwo korzyści z leczenia. Warto również starać się zapobiegać wystąpieniu objawów niepożądanych chemioterapii, a gdy wystąpią pomóc w ich zapobieganiu. Konieczne jest także długofalowe monitorowanie odległych skutków leczenia.

Bibliografia

  • Madej G. Chemioterapia onkologiczna dorosłych i dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2194-4
  • Maj S. Farmakoterapia chorób krwi i układu krwiotwórczego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2000, ISBN 83-200-2449-8
  • Dmoszyńska A. Leczenie rozrostowych chorób hematologicznych, Folium, Lublin 2002, ISBN 83-86239-61-1
  • Orzechowska-Juzwenko K. Zarys chemioterapii nowotworów narządowych i układowych, Volumed, Wrocław 2000, ISBN 83-87804-15-0
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Komentarze (1)

Wyloguj
~XXX
~XXX

Witam ! jestem już po trzech cyklach chemioterapii, na przewlekłą białaczkę limfatyczną ...wszystkie w/w wymienione objawy uboczne- wcześne już wystapiły...nie zgadzam się na dalszą chemię, czekam na ocenę .

Odpowiedz

Porady ekspertów

Puchnięcie nóg po chemioterapii

Serdecznie witam i na początku bardzo dziękuję za otrzymane dotychczas odpowiedzi. Niestety,...

lek. Agnieszka Barchnicka Porady udziela lek. Agnieszka Barchnicka specjalista chorób wewnętrznych.
pokaż 5 następnych

Artykuły Chemioterapia w białaczce

Podwiązanie nasieniowodów Skutki uboczne wazektomii

Wazektomia w większości sytuacji jest bezpieczną i skuteczną metodą antykoncepcji, jednak jak...

Skutki uboczne antydepresantów
Antydepresanty Skutki uboczne antydepresantów

Skutki uboczne antydepresantów mogą pojawić się w początkowym etapie stosowania, ale najczęściej w wyniku zatrucia lekami. Różnią się w zależności od stosowanej grupy antydepresantów.

Łysienie a choroby Włosy po chemioterapii

Włosy po chemioterapii najczęściej wypadają i następuje całkowite wyłysienie, choć nie dzieje...

Chemioterapia w leczeniu raka piersi Rodzaje chemioterapii raka piersi

Kobiety chorujące na raka piersi wymagają leczenia skojarzonego. Obejmuje ono nie tylko leczenie...

Dieta podczas chemioterapii
Odzyskaj siłę i apetyt na życie! Dieta podczas chemioterapii

Chemioterapia, czyli leczenie cytostatyczne, to sposób leczenia chorób nowotworowych,...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij