Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Skutki uboczne chemioterapii

Chemioterapia, czyli leczenie cytostatyczne, to sposób leczenia chorób nowotworowych, który polega na stosowaniu szczególnych grup leków w walce z chorobą. Dzięki tej metodzie zniszczeniu mogą ulegać komórki nowotworowe zlokalizowane w całym organizmie. Stosowane leki działają głównie na komórki, które ulegają szybkim podziałom – takimi komórkami są komórki nowotworowe. W znacznie mniejszym stopniu zniszczeniu ulegają prawidłowe tkanki – jednak nie da się zapobiec powikłaniom i uchronić zdrowe komórki przed działaniem leków.

1. Skutki uboczne chemioterapii 

Skutki uboczne chemioterapii dotykają szczególnie te obszary, w których komórki szybko ulegają podziałom. Są to komórki zlokalizowane w przewodzie pokarmowym, skórze, włosach oraz w szpiku kostnym. Występowanie skutków ubocznych obok oporności danego nowotworu na leczenie stanowi poważny czynnik ograniczający stosowanie tej metody u chorych. Skutki uboczne chemioterapii mogą być różne w zależności od rodzaju przyjmowanych leków, ponad to każdy organizm w nieco inny sposób na dane leczenie reaguje.

2. Powikłania chemioterapii

Skutki uboczne  chemioterapii dzielą się na:

  • ostre (natychmiastowe) – występują w okresie stosowania chemioterapii (nudności, wymioty, reakcja uczuleniowa),
  • wczesne – pojawiające się 4-6 tygodni po leczeniu (uszkodzenie szpiku kostnego, wypadanie włosów, zapalenie błon śluzowych),
  • opóźnione – występują w okresie kilku do kilkunastu tygodni po stosowaniu chemioterapii (uszkodzenie nerek, płuc, serca),
  • późne (odległe) – występujące kilka miesięcy lub lat od stosowania leczenia (uszkodzenie układu rozrodczego, nowotwory wtórne).

3. Najczęstsze powikłania po chemioterapii

  • mielosupresja, czyli zahamowanie produkcji krwinek w szpiku kostnym. Zahamowaniu mogą ulec wszystkie linie produkcji krwinek – czerwonych, białych oraz płytek krwi,
  • niedokrwistość czyli anemia, powstaje gdy dochodzi do spadku produkcji czerwonych krwinek. Pojawia się narastające osłabienie, spadek wydolności fizycznej, bladość, apatia, senność, bóle głowy, zaburzenia koncentracji
  • neutropenia to sytuacja, gdy w krwi występuje za małą liczbę neutrofili. Neutrofile to podstawowy rodzaj krwinek białych, ich funkcją jest zwalczanie infekcji. W przypadku ich braku pojawiać się może zwiększona tendencja do zakażeń, głównie w obrębie układu oddechowego i zatok. Infekcje mogą trwać dłużej niż dotychczas i często nawracać, często również występuje gorsza odpowiedź na stosowane leczenie. W przypadku stosowania chemioterapii może dojść do tak dużego spadku białych krwinek że konieczna jest zmiana stosowanego leczenia. W trakcie chemioterapii konieczne jest regularne badanie liczby krwinek białych przed i w trakcie każdego cyklu leczenia,
  • trombocytopenia (małopłytkowość) – dochodzi do niej gdy zahamowaniu ulegnie produkcja płytek krwi. Trombocyty są odpowiedzialne za rozpoczęcie procesu krzepnięcia krwi, jeżeli dochodzi do krwawienia. W przypadku ich braku zwiększa się skłonność do powstawania siniaków i wybroczyn, mogą pojawić się krwawienia z nosa czy dziąseł, może także wydłużać się czas krwawienia- na przykład po zranieniu,
  • utrata włosów przy chemioterapii dla wielu chorych stanowi bardzo istotny problem. Utrata włosów lub zmniejszenie ich gęstości może dotknąć każdego miejsca – owłosioną skórę głowy, brwi, okolice intymne. Zwykle  pojawia się po dwóch lub trzech tygodniach po rozpoczęciu chemioterapii. Zwykle wypadanie włosów jest tymczasowe i najczęściej po zakończeniu leczenia odrastają. Aby jak najmniej naruszyć strukturę włosów warto o nie szczególnie dbać - do czesania używać miękkiej szczotki lub grzebienia o szerokich zębach, unikać stosowania wysokich temperatur, środków chemicznych, urazów mechanicznych, 
  • nudności i wymioty - mogą występują już od pierwszego dnia stosowania chemioterapii lub w późniejszym czasie. Aby zapobiec temu powikłaniu można stosować leki przeciwwymiotne. Warto również zadbać o lekkostrawną dietę i częste małe posiłki,
  • biegunka jest kolejnym skutkiem ubocznym chemioterapii. W przypadku jej wystąpienia konieczne jest uzupełnienie płynów, najlepiej pod postacią wody, 
  • owrzodzenia jamy ustnej to kolejne z możliwych powikłań. Może występować zaczerwienienie, podrażnienie, pojawiają się drobne ranki i owrzodzenia. Z powodu obniżenia odporności częste są infekcje wirusowe i grzybicze. Konieczne jest przestrzeganie starannej higieny jamy ustnej i unikanie substancji które mogą podrażnić błonę śluzową jamy ustnej (na przykład potraw kwaśnych i ostrych),
  • zmiany w smaku mogą występować, ale ustępują po zakończeniu chemioterapii. U niektórych chorych zmienia się smak jedzenia i picia, czasami potrawy mają posmak metaliczny, 
  • pozostałe skutki uboczne: inne możliwe skutki uboczne chemioterapii to pogorszenie pracy serca, nerek i płuc, może wystąpić wysypka skórna. Niektóre leki mogą wpływać negatywnie na system nerwowy, czego objawami są: zaparcie, mrowienie w palcach rąk i nóg,
  • w odległym czasie w wyniku stosowania chemioterapii dojść może do uszkodzenia układu rozrodczego, oraz rozwinięcia się nowotworów wtórnych ( na przykład ostrej białaczki szpikowej).

Chemioterapia ma bardzo szerokie zastosowanie zarówno jako metoda, która ma zapewnić wyleczenie chorego, poprawić jego jakość życia. Stosowana jest także jako leczenie umożliwiające skuteczne przeprowadzenie przeszczepu szpiku. Niestety istnieją poważne skutki uboczne chemioterapii, a sama metoda nie zawsze pozwala osiągnąć zamierzony efekt. W każdym przypadku należy więc wziąć pod uwagę prawdopodobieństwo wystąpienia objawów niepożądanych, a z drugiej strony prawdopodobieństwo korzyści z leczenia. Warto również starać się zapobiegać wystąpieniu objawów niepożądanych chemioterapii, a gdy wystąpią pomóc w ich zapobieganiu. Konieczne jest także długofalowe monitorowanie odległych skutków leczenia.

Bibliografia

  • Madej G. Chemioterapia onkologiczna dorosłych i dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2194-4
  • Maj S. Farmakoterapia chorób krwi i układu krwiotwórczego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2000, ISBN 83-200-2449-8
  • Dmoszyńska A. Leczenie rozrostowych chorób hematologicznych, Folium, Lublin 2002, ISBN 83-86239-61-1
  • Orzechowska-Juzwenko K. Zarys chemioterapii nowotworów narządowych i układowych, Volumed, Wrocław 2000, ISBN 83-87804-15-0
Komentarze (1)
~XXX
~XXX

Witam ! jestem już po trzech cyklach chemioterapii, na przewlekłą białaczkę limfatyczną ...wszystkie w/w wymienione objawy uboczne- wcześne już wystapiły...nie zgadzam się na dalszą chemię, czekam na ocenę .

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Chemioterapia w białaczce - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Chemioterapia w białaczce
Chemioterapia w białaczce

Zasady bezpieczeństwa chemioterapii

Chemioterapia, czyli leczenie cytostatyczne, to sposób leczenia chorób nowotworowych, polegający na stosowaniu szczególnych grup leków w walce z chorobą. Dzięki tej metodzie zniszczeniu mogą ulegać komórki nowotworowe...

Chemioterapia w białaczce

Rodzaje chemioterapii w białaczce

Chemioterapia, czyli leczenie cytostatyczne, to sposób leczenia chorób nowotworowych. Polega na stosowaniu szczególnych grup leków w walce z chorobą. Dzięki tej metodzie zniszczeniu mogą ulegać komórki nowotworowe...

Chemioterapia w białaczce

Cele chemioterapii w leczeniu białaczki

Chemioterapia, czyli leczenie cytostatyczne, popularnie nazywane „chemią”, to sposób leczenia chorób nowotworowych, polegający na stosowaniu szczególnych grup leków w walce z chorobą. Dzięki tej metodzie zniszczeniu...

Wkładka domaciczna

Skutki uboczne wkładki wewnątrzmacicznej

Istnieje wiele metod antykoncepcji, ale żadna z nich, z wyjątkiem powstrzymania się od współżycia, nie daje stuprocentowego zabezpieczenia przed zajściem w ciążę. Z badań wy

Antybiotyki

Skutki uboczne antybiotyków

Ludzkość borykała się z zakażeniami bakteryjnymi od zarania swoich dziejów. Cudowny wynalazek jakim są antybiotyki pozwolił walczyć z chorobami, które

Antydepresanty

Skutki uboczne antydepresantów

Skutki uboczne antydepresantów są różne w poszczególnych grupach leków przeciwdepresyjnych. Jedne z nich działają bardziej toksycznie na organizm, drugi

Antykoncepcja awaryjna

Skutki uboczne antykoncepcji po stosunku

Antykoncepcja awaryjna, czyli inaczej antykoncepcja postkoitalna to forma zapobiegania ciąży w przypadku, gdy jest już za późno na jakąkolwiek inną metodę. Tabletkę antykonc

Podwiązanie jajowodów

Skutki uboczne podwiązania jajowodów

Podwiązanie jajowodów jest uważane za bezpieczną procedurę medyczną, której wykonywanie nie powinno zagrażać zdrowiu i życiu kobiety. Wybór tej właśnie metody

Podwiązanie nasieniowodów

Skutki uboczne wazektomii

Wazektomia w większości sytuacji jest bezpieczną i skuteczną metodą antykoncepcji, jednak jak każda metoda chirurgiczna nie jest całkowicie pozbawiona działań niepożądanych. Na szc

Leczenie łysienia

Skutki uboczne leku na łysienie

BBC donosi o poważnych efektach ubocznych stosowania popularnego leku na łysienie typu męskiego. Okazuje się bowiem, że przyjmowanie leku na bazie finasterydu może prowadzić do zab

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500