Anemia górników - objawy, diagnostyka i leczenie

Tęgoryjec to niewielki pasożyt człowieka sięgający ok. 15 mm długości. Samica Ancylostoma duodenale składa średnio 10 000 jaj. W odpowiednich warunkach dla rozwoju nicienia z jaj rozwijają się larwy tęgoryjca. Jeżeli dojdzie do kontaktu skóry człowieka z larwą tęgoryjca, w ciągu 5-6 dni od jej rozwinięcia dochodzi do jej przenikania do naczyń chłonnych i krwionośnych człowieka. Wraz z krwią wędrują najpierw do serca, następnie płuc, aż w końcu docierają tchawicą do przewodu pokarmowego.

Nie ma żadnych objawów specyficznych dla zakażenia pasożytem. Wszystkie symptomy, jakie chory zauważa, wynikają ze stanu zapalnego w jelitach oraz postępującej anemii na tle niedoboru żelaza i białka, co jest rezultatem obecności tęgoryjca w organizmie. Zaatakowanie skóry przez larwy objawia się intensywnym świądem i zapaleniem w miejscu przenikania larw do naczyń. Zazwyczaj dotyczy to skóry na stopach i dolnych partiach nóg. W miejscach tych mogą pojawić się rany i pęcherze wyglądające jak ukąszenia owadów, utrzymujące się tydzień lub dłużej.

Następnie, w miarę wędrówki pasożytów po organizmie, pojawiają się objawy ogólne. W momencie, gdy tęgoryjec dotrze do jelita człowieka, przyczepia się do jego błony śluzowej. W wyniku tego następuje uszkodzenie śluzówki jelita, pojawia się krwawienie ze ściany jelita. Nadmierna utrata krwi powoduje ujawnienie się niedokrwistości. Spowodowane to jest przede wszystkim tym, że wydzielina tęgoryjca dwunastnicy utrudnia krzepnięcie krwi. Tęgoryjec dwunastnicy wypija ok. 1 ml krwi dziennie. W wyniku namnażania się pasożyta lub przy silnych zarażeniach, gdy dochodzi do zarażenia ilością nawet kilkuset lub kilku tysięcy osobnikami, może dojść doniedokrwistości i hipereozynofilii.

Anemii towarzyszą takie objawy, jak:

• zaburzenia apetytu,
• łaknienie spaczone,
• uciążliwe zaparcia,
• biegunki,
• palpitacje serca,
• zimna w dotyku skóra,
• zmęczenie,
• osłabienie,
• spłycenie oddechu,
• dyzenteria,
• krwotoki,
• obrzęki.

Anemia górników rozpoznawana jest, gdy podczas mikroskopowej analizy kału wykrywa się jajeczka pasożyta. Nie jest to jednak możliwe we wczesnej fazie zakażenia. W razie wykrycia jajeczek konieczne jest założenie ich laboratoryjnej hodowli i umożliwienie wyklucia się larw. Na ich podstawie można określić rodzaj pasożyta stanowiącego przyczynę infekcji.

Leczenie prowadzone jest pod nadzorem lekarza. Środowisko, w którym pacjent został zakażony musi zostać objęte nadzorem sanitarnym, tzn. następuje sprawdzenie, czy możliwe jest dalsze zarażenie pasożytem. Jeżeli tak, wykonuje się wszelkie czynności w celu usunięcia źródła zarażenia. Zazwyczaj stosuje się leczenie farmakologiczne, jednak bardzo często u chorego wytwarza się odporność na leki. Częste są również ponowne zakażenia, do których dochodzi już po zakończeniu terapii. Oprócz leków skierowanych na eliminację pasożytów, konieczne jest także przyjmowanie leków na anemię.

Szacuje się, że obecnie na całym świecie zakażonych tęgoryjcem jest od 576 do 740 milionów ludzi. W większości są to mieszkańcy słabo rozwiniętych krajów afrykańskich i azjatyckich, gdzie warunki sanitarne są na niskim poziomie.

Źródła

1. Buczek A. Choroby pasożytnicze - epidemiologia, diagnostyka, objawy, FnRRRKDN, Lublin 2005, ISBN 83-921869-9-0
2. Dziubek Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9
3. Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A., Choroby zakaźne i pasożytnicze - epidemiologia i profilaktyka, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 978-83-7522-010-0
4. Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3