Angiotensyna I i II 

Nazwa układ RAA pochodzi od pierwszych liter tworzących go związków: reniny, angiotensyny i aldosteronu. Związki te są nierozłącznie ze sobą związane i wzajemnie wpływają na swoje stężenie -renina pobudza produkcję angiotensyny, angiotensyna zwiększa wytwarzanie aldosteronu, aldosteron i angiotensynazaś hamują uwalnianie reniny. Renina jest enzymem produkowanym w nerkach w obrębie tzw. aparatu przykłębuszkowego.

Produkcję reniny pobudzają np. hipowolemia (czyli spadek objętości krwi krążącej) czy spadek stężenia jonów sodowych w osoczu. Uwolniona do krwi renina działa na angiotensynogen, czyli jedno z białek osocza, wytwarzane głównie w wątrobie. Renina odczepia od angiotensynogenu peptyd o nazwie angiotensyna I, która stanowi prekursor dla angiotensyny II. W krążeniu płucnym, pod wpływem enzymu o nazwie konwertaza angiotensyny, angiotensyna I przekształcana jest do czynnej biologicznie formy, czyli angiotensyny II. Angiotensyna II pełni w organizmie wiele ról, m.in.:

• pobudza uwalnianie aldosteronu z kory nadnerczy (hormon ten z kolei wpływa na gospodarkę wodo - elektrolitową, powodując zatrzymywanie w organizmie jonów sodu i wody a zwiększając wydalanie przez nerki jonów potasu- prowadzi to do wzrostu objętości krwi krążącej - czyli do wzrostu wolemi, a co za tym idzie wzrostu ciśnienia tętniczego).
• działając na receptory znajdujące się w ścianie naczyń, prowadzi do skurczu naczynia, co skutkuje wzrostem ciśnienia tętniczego.
• wpływa również na ośrodkowy układ nerwowy, zwiększając wytwarzanie wazopresyny , czyli hormonu antydiuretycznego ADH (wazopresyna zwiększa nerkową resorpcję zwrotną wody, czyli zwiększa ilość zatrzymywanej w organizmie wody, a więc i ilość krwi krążącej, wpływa ponadto na naczynia krwionośne powodując ich skurcz oraz pobudza ośrodek pragnienia - wszystkie te mechanizmy prowadzą do wzrostu ciśnienia).

Oznaczanie aktywności reninowej osocza (ARO) jest badaniem, które wykonuje się u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Jak już wspomniano miarą aktytywności reninowej osocza jest ilość angiotensyny II. Badanie polega na pobraniu od pacjenta krwi żylnej po 6-8 godzinach snu nocnego przy diecie zawierającej 100-120 mmol soli na dobę (jest to tzw. badanie bez aktywacji wydzielania reniny). Badanie z aktywacją wydzielania reniny polega na badaniu krwi pacjentów po trzydniowym stosowaniu diety z ograniczeniem spożycia solido 20 mmol na dobę oraz po 3-4 godzinnej pionizacji. Oznaczenie poziomu angiotensyny II w próbkach krwi dokonuje się przy użyciu metod radioimmunologicznych. Norma ARO w badaniu bez aktywacji wydzielania reniny wynosi u osób zdrowych ok. 1,5 ng/ml/godz. , w badaniu po aktywacji wrasta 3-7 razy. Wzrost ARO obserwuje się:

• u osób z nadciśnieniem tętniczym pierwotnym (czyli nadciśnieniem, które rozwija się samoistnie i nie można ustalić jego przyczyny) u tych pacjentów pomiar ARO może pomóc w doborze odpowiednich leków przeciwnadciśnieniowych,
• w nadciśnieniu złośliwym,
• niedokrwieniu nerek, np. w przebiegu zwężenia tętnicy nerkowej,
• u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne,
• w przebiegu nowotworów produkujących reninę.

Jeżeli chodzi o normy zawartości angiotensyny I i angiotensyny II oznaczanych we krwi, wynoszą one odpowiednio 11 – 88 pg/ml i 12 – 36 pg/ml.

Źródła

1. Chory z nadciśnieniem - schemat postępowania
2. Kemona H., Mantur M. (red.), Diagnostyka laboratoryjna, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-264-5
3. Hyla-Klekot L., Kokot F., Kokot S. Badania laboratoryjne - Zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4301-3
4. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0