Antygen nowotworowy CA 19-9

CA 19-9 to antygen nowotworowy (inaczej marker nowotworowy) towarzyszący nowotworom przewodu pokarmowego. Jest uznany za specyficzny marker raka trzustki, ale jego znacznie podwyższony poziom stwierdza się również w nowotworach złośliwych pęcherzyka żółciowego, raka jelita grubego itd. CA 19-9, podobnie zresztą jak inne markery nowotworowe, nie sprawdził się jako wskaźnik wczesnych stadiów choroby nowotworowej. Znajduje jednak duże zastosowanie w monitorowaniu postępów terapii u chorych z rakiem trzustki, a także jest dobrym wskaźnikiem wznowy miejscowej i przerzutów odległych raka trzustki po zakończeniu terapii.

Polecane wideo:

1. Co to jest CA 19-9 i jaka jest jego norma u ludzi zdrowych?

CA 19-9 jest węglowodanem wytwarzanym w dużych ilościach nie tylko przez komórki nowotworowe, ale też przez komórki przewodu pokarmowego i wątroby płodu oraz dojrzałe komórki gruczołów ślinowych, trzustki, dróg żółciowych oraz oskrzeli. Dlatego występuje on również we krwi ludzi zdrowych i nie należy popadać w panikę, gdy na wyniku badania przy pozycji CA 19-9 znajdzie się liczba powyżej 0. Stężenia CA 19-9 u ludzi zdrowych są jednak niskie, zazwyczaj poniżej 37 U/ml. Około 3 - 7 % populacji w ogóle nie posiada zdolności do wytwarzania tego antygenu.

2. Kiedy poziom CA 19-9 może rosnąć?

Poziom CA 19-9 rośnie znacznie ponad normę w przebiegu chorób nowotworowych, osiągając wartości rzędu ponad 1000 U/ml a nawet kilkudziesięciu tysięcy U/ml. Jest specyficznym markerem dla raka trzustki, ale jego poziom wzrasta również w innych nowotworach (raku pęcherzyka żółciowego, raku jelita grubego, raku żołądka, raku wątroby i innych). Podwyższony poziom markera spotyka się ponadto w różnych chorobach o nienowotworowej etiologii, np. w stanach zapalnych przewodu pokarmowego, zapaleniach wątroby, zapaleniach trzustki itd. W schorzeniach tych jednak jego wartość zazwyczaj jest w granicach 100 U/ml, rzadko przekraczając 500 U/ml.

3. W jakim celu oznacza się Ca 19-9 i na czym polega badanie?

Oznaczenie we krwi poziomu markera Ca 19-9 służy:

  • różnicowaniu nowotworów przewodu pokarmowego od chorób zapalnych o tej lokalizacji (poziom markera w przebiegu nowotworów jest znacznie wyższy niż w przebiegu zapaleń - patrz wyżej);
  • monitorowaniu leczenia u chorych na raka trzustki - u chorych po operacji usunięcia guza w celu oceny jej efektywności oraz u chorych poddawanych chemioterapii (jeśli operacja/chemioterapia są skuteczne dochodzi do gwałtownego spadku poziomu markera);
  • kontroli chorych na raka trzustki po zakończeniu leczenia, w celu wczesnego wykrycia nawrotu choroby lub przerzutów odległych (w razie wystąpienia wznowy miejscowej lub przerzutów odległych wartości CA 19- 9 gwałtownie wzrastają).

Samo badanie poziomu CA 19-9 polega na pobraniu próbki krwi z żyły odłokciowej.
Pamiętać należy, że sam podwyższony poziom markera CA 19-9 w żadnym wypadku nie jest równoznaczny z rozpoznaniem nowotworu. Taka diagnoza musi być zawsze potwierdzona innymi badaniami (USG, TK, badaniem histopatologicznym wycinków). Trzeba też wiedzieć, że nie każdy nowotwór przewodu pokarmowego, a nawet nie każdy rak trzustki wydziela antygen CA 19-9. Zdarzają się przypadki bardzo zaawansowanych raków trzustki, w których poziom markera jest w granicach normy. Ponadto jest to dość podstępny typ nowotworu, który często rozwija się całkowicie bezobjawowo, dając o sobie znać w bardzo już zaawansowanym stadium. Niestety marker CA 19-9 nie jest na tyle czuły, by wykrywać początkowe stadia raka trzustki i by można go było wykorzystywać w badaniu przesiewowym tego nowotworu.

Ewelina Rogowska, ponad rok temu

Bibliografia

  • Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
  • Perek D. (red.) HARRISON - Onkologia, Czelej, Lublin 2009, ISBN 978-83-7563-008-4
  • Kemona H., Mantur M. (red.), Diagnostyka laboratoryjna, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-264-5

Źródła zewnętrzne

Normy laboratoryjne

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Antygen nowotworowy CA 19-9
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Antygen nowotworowy CA 19-9
Normy laboratoryjne

Antygen nowotworowy CA-125

Antygen nowotworowy CA-125 jest jednym z markerów nowotworowych, których oznaczanie w surowicy krwi może być pomocne w wykrywaniu i kontroli leczenia (...) tego antygenu...

Normy laboratoryjne

Antygen nowotworowy CA 15-3

Antygen nowotworowy CA 15-3 należy do grupy, tzw. markerów nowotworowych, czyli substancji, których obecność we krwi w podwyższonych stężeniach (...) jednoczesne oznaczanie innych antygenów...

Normy laboratoryjne

CA 72-4

dla antygenu CA 72-4 wynosi poniżej 4,0 ng/ml. Jeśli wartość ta jest przekroczona, może sugerować rozwój choroby nowotworowej. Antygen CA 72-4 wiąże (...) CA...

Diagnostyka raka piersi

Markery raka piersi

. CA 15-3 Marker nowotworowy CA 15-3 jest najczęściej oznaczanym antygenem w surowicy osób chorych na raka piersi (...) obecność nowotworu. Pierwsze wzmianki na temat...

Badania

Markery nowotworowe

markerów nowotworowych nie zawsze jest w pełni miarodajne. Jest to tylko badanie pomocnicze, gdyż samo wykrycie lub niewykrycie antygenów nowotworowych (...) się nowotwór, niewykrywane są żadne antygeny...

Rak trzustki

Rak trzustki (prezentacja edukacyjna)

Rak trzustki (prezentacja edukacyjna)

laparoskopową, – oznaczanie markerów nowotworowych CA 19-9 i CA 50 (wznowy). Najskuteczniejsza metoda diagnozy, dająca 85–90% trafność (...) podziałów komórek...

Wrzody żołądka

Wskazania do gastroskopii

Wskazania do gastroskopii

(przewlekłe wzdęcie brzucha, odbijanie po jedzeniu, ból i pieczenie po jedzeniu), podejrzenie choroby nowotworowej układu pokarmowego. Dzięki (...) można także stwierdzić, czy choroba wrzodowa ma charakter trawienny czy nowotworowy....

Panendoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego

Wskazania do endoskopii

Wskazania do endoskopii

, można stwierdzić, czy zmiana ma charakter zapalny czy nowotworowy. Przy wrzodach żołądka pobranie wycinka pozwala na stwierdzenie, czy wrzód ma charakter trawienny (...) . Takie wrzody poddaje się farmakoterapii. Wrzód może mieć także...

Przerost prostaty

Test na PSA, czyli przerost prostaty

Test na PSA, czyli przerost prostaty

. Do tego tylna część stercza przylega do odbytnicy. Właściwa wartość PSA w surowicy krwi jest zależna od wieku. To swoisty antygen sterczowy, glikoproteina