Aspergillus fumigatus IgE, IgG

Pojęcie aspergiloza odnosi się do różnych form choroby wywołanej przez grzyby z rodzaju Aspergillus. Do najczęściej spotykanych schorzeń zaliczamy zapalenie płuc wywołane przez Aspergillus, alergiczną aspergilozę oskrzelowo-pęcherzykową oraz aspergilozę ośrodkowego układu nerwowego. W diagnostyce każdej z tych postaci choroby wykorzystywane są nieco odmienne metody diagnostyczne.

Aspergiloza płuc może być dość trudna do zdiagnozowania, ponieważ objawy, takie jak kaszel i świszczący oddech, są wspólne dla wielu schorzeń układu oddechowego. W przypadku zapalenia płuc wywołanego przez Aspergillus fumigatus w diagnostyce pomocny jest obraz zmian w RTG klatki piersiowej, a jeszcze bardziej charakterystyczne zmiany w tomografii komputerowej. Natomiast pewną diagnozę można uzyskać przez wykonanie biopsji płuca i stwierdzenie grzybni kropidlaka w badaniu mikroskopowym wycinka, lub poprzez wyhodowanie grzyba z tej próbki. Można również badać popłuczyny oskrzelikowo-pęcherzykowe (badanie mikroskopowe i hodowla). Pomocne jest także poszukiwanie antygenu Aspergillus we krwi metodami immunologicznymi oraz ewentualnie posiewy krwi i hodowla kropidlaka.

Alergiczna aspergiloza oskrzelowo- płucna

Obecność grzybów z rodzaju Aspergillus jest powszechna w płucach osób chorych na astmę. Kolonizacja dróg oddechowych przez Aspergillus fumigatus wywołuje odpowiedź immunologiczną, w wyniku której dochodzi do wytwarzania przeciwciał skierowanych przeciw antygenom grzyba, głównie w klasie IgE i IgG. Przeciwciała IgE mediują reakcję alergiczną typu natychmiastowego, która prowadzi do wystąpienia skurczu oskrzeli oraz obrzęku błony śluzowej oskrzeli i wystąpienia napadu astmy oskrzelowej po ekspozycji na antygeny grzyba. Do rozpoznania alergicznej aspergilozy oskrzelowo-płucnej niezbędne jest stwierdzenie u chorego:

• występowania astmy atopowej,
• eozynofilii (podwyższenia liczby eozynofili) we krwi obwodowej powyżej 1000/ml,
• dodatniego wyniku testu skórnego z antygenami Aspergillus fumigatus - podanie podskórnie antygenów grzyba wywołuje powstanie na powierzchni skóry odczynu alergicznego,
• dodatniego odczynu precypitacyjnego z antygenami Aspergillus fumigatus – zakażenie grzybem powoduje powstanie w organizmie przeciwciał precypitujących w klasie IgG; wówczas dodanie do surowicy krwi aspergiliny wywołuje widoczną w probówce reakcję precypitacji,
• zwiększonego stężenia przeciwciał IgE całkowitych lub też swoistych dla Aspergillus fumigatus,
• w badaniach obrazowych nacieków w płucach i rozstrzeni proksymalnych oskrzeli,
• można ponadto stwierdzić przyspieszenie OB i podwyższoną liczbę leukocytów.

Aspergiloza OUN

W przypadku aspergilozy ośrodkowego układu nerwowego dochodzi najczęściej do powstania ropni w mózgu, zapalenia mózgu, rzadziej grzybiczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Badanie ogólne płynu mózgowo-rdzeniowego zazwyczaj nie wykazuje odchyleń od normy. Pomocny może być obraz charakterystycznych zmian w tomografii komputerowej lub rezonansie magnetycznym mózgowia. Najważniejsze w diagnostyce jest jednak wykazanie obecności grzyba pod mikroskopem w bezpośrednim preparacie z płynu mózgowo-rdzeniowego barwionego metodą Grama, badanie serologiczne wykrywające antygen kropidlaka w płynie mózgowo-rdzeniowym lub we krwi chorego (badanie krwi metodą ELISA), posiew płynu mózgowo-rdzeniowego na podłożu Sabourauda i hodowla grzyba, oraz ewentualnie wykrycie materiału genetycznego grzyba w płynie mózgowo-rdzeniowym metodą PCR (badanie drogie, dlatego rzadko wykonywane).

Źródła

1. Alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna
2. Solnica B., Badania laboratoryjne. Wartości referencyjne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2010, ISBN 978-83-7430-267-8
3. Virella G. Mikrobiologia i choroby zakaźne, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 978-83-85842-59-0
4. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0