Badanie przeciwciał odpornościowych u kobiet w ciąży

Celem badania jest rozpoznanie konfliktu serologicznego pomiędzy matką a płodem. Należy pamiętać, że fakt, iż u kobiety zaobserwowano przeciwciała odpornościowe, nie jest jednoznaczny z wystąpieniem konfliktu serologicznego z płodem. Istotne jest jednak wczesne wykrycie przeciwciał, ponieważ ich kontrola pomaga ocenić zagrożenie życia płodu. Przeciwciała odpornościowe matki łączą się z antygenami krwinek dziecka i niszczą jego krwinki czerwone. W rezultacie, u dziecka występuje choroba hemolityczna. Jest to tak zwany konflikt serologiczny pomiędzy kobietą a jej dzieckiem.

Poza tym wykonanie tego badania w ciąży umożliwia objęcie kobiety programem profilaktyki konfliktu serologicznego, kiedy ciężarne o Rh ujemnym urodziły dzieci o Rh dodatnim, ale nie wytworzyły przeciwciał odpornościowych. Wówczas kobiecie podaje się immunoglobuliny przeciwko antygenowi D w ciągu 72 godzin po porodzie. Ponadto, jeśli wystąpi potrzeba transfuzji krwi u kobiety lub jej dziecka, znajomość rodzaju przeciwciał pozwala na szybszy dobór właściwego dawcy krwi.

Badanie to wykonuje się na zlecenie lekarza w 12. tygodniu ciąży.

Powinny poddać mu się wszystkie kobiety, zarówno o Rh (+), jak i Rh (-). Jeśli badanie wykryje przeciwciała odpornościowe, konieczne jest określenie ich rodzaju i miana oraz regularna kontrola ich poziomu we krwi co około 4 tygodnie. W przypadku kobiet, u których nie wykryto przeciwciał, należy powtórzyć badanie między 28. a 30. tygodniem ciąży.

Przed badaniem kobiety poddają się badaniu ginekologicznemu, które określa czas trwania ciąży. Konieczne jest także ustalenie grupy krwi ciężarnej oraz ojca jej dziecka. Nie ma zaleceń dotyczących przygotowania się do badania w ciąży. Przed badaniem przeciwciał należy poinformować lekarza o poprzednich ciążach, wystąpieniu konfliktu serologicznego, ewentualnym przyjmowaniu immunoglobuliny anty-D, grupie krwi ojca dziecka i skłonnościach do krwawień.

Badanie przeciwciał polega na pobraniu od ciężarnej około 5-10 ml krwi z żyły. Procedura ta jest identyczna, jak przy pobieraniu krwi do badania ogólnego. Jeżeli jest to możliwe, należy pobrać próbkę krwi także od ojca dziecka. Nie ma zaleceń dotyczących zachowania po badaniu. Nie występują także powikłania, choć należy liczyć się z możliwością wystąpienia niewielkiego krwawienia lub krwiaka w miejscu nakłucia. Wynik badania w ciąży ma formę opisu.

Badanie przeciwciał odpornościowych u kobiet w ciąży jest bardzo ważne. Już przy pierwszej wizycie u lekarza kobieta ciężarna powinna zostać poinformowana o tego typu badaniu i o konieczności jego wykonania. Może to decydować o życiu dziecka.

Źródła

1. Multiwitaminy w ciąży
2. Badanie przeciwciał odpornościowych u kobiet w ciąży, Encyklopedia Badań Medycznych, Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996
3. Hanretty K. P. Położnictwo, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-34-5
4. Jakóbisiak M., Lasek W., Stokłosa T., Immunologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, ISBN 978-83-01-15154-6