Badanie radiologiczne jelita grubego

Badanie jednokontrastowe polega na wypełnieniu jelita grubego zawiesiną barytową i jego opróżnieniu w celu uwidocznienia zarysów jelita i fałdów jego śluzówki. Badanie dwukontrastowe polega na rozciągnięciu fałdów błony śluzowej jelita przez wprowadzenie powietrza i pokrycie powierzchni jelita cienką warstwą barytu. Badanie jelita grubego metodą doustną można przeprowadzać w wyjątkowych sytuacjach. Kontrast podaje się doustnie, aby przyspieszyć perystaltykę jelita cienkiego. Po przejściu zawiesiny do części zstępującej jelita grubego, przez cewnik doodbytniczy wprowadza się powietrze.

Badanie radiologiczne wykonuje się w celu wykrycia zmian zarysów jelita grubego, co może stanowić podstawę do ustalenia dalszego postępowania diagnostycznego.

Wskazaniami do wykonania badania są:

• choroby zapalne jelita grubego;
• podejrzenie procesu rozrostowego jelita grubego;
• uchyłkowatość jelita grubego;
• niedrożność jelita grubego;
• choroba Hirschsprunga (wrodzone schorzenie unerwienia jelit).

Badanie radiologiczne jelita grubego wykonywane jest na zlecenie lekarza. Poprzedza go badanie per rectum.

Na dwa dni przed wykonaniem badania obowiązuje dieta złożona z galaretek owocowych i soków. Poza tym, należy wypijać ponad 9 szklanek wody dziennie, np. co godzinę jedną szklankę. W południe trzeba przyjąć doustnie dwie drażetki środka przeczyszczającego, a wieczorem zaaplikować doodbytniczo czopek ze środkiem przeczyszczającym. W dniu badania pacjent nie powinien jeść i pić, a także palić tytoniu. Przed badaniem należy zgłosić lekarzowi takie informacje, jak ciąża czy występujące krwawienie miesiączkowe. W czasie badania należy mówić o wszystkich nagłych dolegliwościach. Na 2-3 godziny przed samym badaniem stosuje się lewatywę z 2-3 litrów ciepłej wody.

Pacjent podczas wprowadzania pierwszego litra wody leży na lewym boku, podczas wprowadzania drugiego litra wody na brzuchu, a w czasie wprowadzania trzeciego na prawym boku. Lewatywę należy powtarzać, aż wypływająca z odbytu woda będzie czysta. Pacjent może się też spotkać z innym sposobem przygotowania do badania jelita grubego, ale wybór metody należy do lekarza. Przygotowanie chorego z zaawansowanymi zmianami jelita grubego może polegać na doustnym podaniu dużej ilości płynów. Można wówczas zrezygnować z lewatywy. U dzieci wskazane jest podanie środka uspokajającego.

Badania radiologiczne jelita grubego rozpoczyna się od wykonania zdjęcia przeglądowego jamy brzusznej. W ten sposób ocenia się stan przygotowania pacjenta do badania. Lekarz może użyć gotowego jednorazowego zestawu, składającego się z worka zawierającego zawiesinę barytową, połączonego plastikową rurką z kanką oraz z cienkiej rurki do pompowania powietrza.

Lekarz wprowadza kankę do odbytnicy pacjenta na głębokość do 10 cm. W przypadku badania dwukontrastowego wprowadzane jest najpierw powietrze w celu rozciągnięcia błony śluzowej jelita, a dopiero potem zawiesina barytu. Podczas badania pacjent obracany jest na boki, aby środek cieniujący wypełnił całe jelito grube. Lekarz wykonuje dokumentację zdjęciową w czasie wydechu badanego, ponieważ przepona uniesiona ku górze rozciąga okrężnicę. Wynik przekazywany jest w formie opisu, niekiedy z dołączonymi zdjęciami radiologicznymi. Całe badanie trwa kilkadziesiąt minut.

Badanie radiologiczne jelita grubego nie jest obciążone ryzykiem powikłań. Jeśli zachodzi taka potrzeba, to może być powtarzane okresowo. Wykonywane jest u pacjentów w każdym wieku. Nie można go przeprowadzać u kobiet w ciąży. Niewskazane jest też dla kobiet w drugiej połowie cyklu miesiączkowego, jeśli istnieje podejrzenie zajścia w ciążę.

Źródła

1. Nieswoiste zapalenia jelita u dzieci i młodzieży
2. Pruszyński B. Radiologia - diagnostyka obrazowa, Rtg, TK, USG, MR i medycyna nuklearna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4325-9
3. Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9
4. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0