Trwa ładowanie...

Borderline - co to jest, jakie są objawy, jak leczyć borderline, osobowość borderline

Borderline to rodzaj zaburzenia, choć czasem terminem tym określa się także specyficzny typ osobowości. Zaburzenie to w znacznym stopniu utrudnia normalne funkcjonowanie w społeczeństwie.Warto dowiedzieć się, jak je rozpoznać, oraz jak je najskuteczniej leczyć.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Najczęstsze zaburzenia psychiczne"

spis treści

1. Czym jest borderline?

Borderline dosłownie oznacza osobowość z pogranicza. Jest to bardzo poważne zaburzenie psychiczne. Histeryczka, egoista – tak zwykle myślimy o osobach, które się śmieją, a już po chwili, zupełnie bez powodu, wpadają w złość lub apatię.

Osoby cierpiące na borderline są niesprawiedliwie osądzane i często same nie zdają sobie z tego sprawy. Ich życie to ciągła huśtawka nastrojów, chodzenie po cienkiej linii, z której czasami spadają i swój koszmar kończą samobójstwem.

Borderline to osobowość z pogranicza. Po raz pierwszy terminu tego użył Robert Knight w połowie dwudziestego wieku, aby określić osoby, których zaburzenia nie były ani psychotycznymi (schizofrenia), ani neurotycznymi (nerwica), lecz pomiędzy nimi. W chorych cierpiących na to schorzenie, nie dochodzi do gwałtownych pogorszeń stanu, jak ma to miejsce w schizofrenii. Pomimo huśtawki nastrojów, stan ich określany jest jako stabilny, mimo, że jest to niestabilna stabilność. Ostateczną diagnozę zawsze musi postawić lekarz psychiatra.

Nazwa “borderline” lub zaburzenie “z pogranicza” wzięła się z faktu, że początkowo ludzi z tym zaburzeniem uważano za znajdujących się na pograniczu psychozy i nerwicy. Cierpią oni na problemy z regulacją emocji oraz zaburzoną percepcję.

1.1. Statystyki dotyczące zaburzeń borderline

Według badań epidemiologicznych wskaźnik zapadalności na tę chorobę dla populacji ogólnej wynosi od 0,2-2.8 %. Porównując ten wynik do danych dotyczących schizofrenii, w przypadku której wynosi około 1%, jest to zaburzenie występujące częściej.

Inaczej wygladają badania pacjentów leczonych szpitalnie, gdzie na tą przypadłość zapada średnio 20% chorych. Pierwsze badania nad zachorowalnością na borderline ujawniały, że częściej dotyka ona kobiet - 70-75%. Wyciągnięto z tego wnioski, że u kobiet częściej jak u mężczyzn występują zaburzenia odżywiania, u mężczyzn zaś miały miejsce zachowania antyspołeczne oraz nadmierne stosowanie używek.

Aktualnie jednakże, na przykładzie badań populacji amerykańskiej, można powiedzieć, że schorzenie to w równym stopniu dotyczy zarówno kobiet jak i mężczyzn. Z podobną częstotliwością mogą występować również zaburzenia nastroju oraz lękowe.

Wyniki badań pokazują także, że 3-10% osób borykających się z tym schorzeniem, zmarło w wyniku samobójstwa.

2. Przyczyny borderline

Osobowość pograniczna jest ciągle badana przez psychologów, ale nadal nie znają oni dokładnych przyczyn zaburzenia borderline. Wyróżniają kilka czynników ryzyka borderline:

  • dziedziczenie,
  • doświadczenia z dzieciństwa,
  • opuszczenie przez najbliższych,
  • nierozwiązane kryzysy rozwojowe,
  • negatywne wpływy środowiska wychowawczego,
  • zespół stresu pourazowego (PTSD).
Borderline to groźne zaburzenie psychiczne, które może doprowadzić osobę chorą nawet do samobójstwa
Borderline to groźne zaburzenie psychiczne, które może doprowadzić osobę chorą nawet do samobójstwa (Shutterstock)

Na borderline cierpi wiele osób, które były w dzieciństwie wykorzystywane seksualnie. Nawet negowanie uczuć dziecka może mieć wpływ na rozwój zaburzenia borderline.

3. Objawy borderline

Typ borderline to rodzaj zaburzenia osobowości, a dokładniej osobowości chwiejnej emocjonalnie. Osoby dotknięte zaburzeniem borderline są niestabilne afektywnie, często zmienia im się nastrój, bardzo szybko się denerwują, miewają lęki i niekontrolowane wybuchy gniewu, zachowują się nieadekwatnie do sytuacji. Większość ludzi z borderline miewa impulsywne zachowania autodestrukcyjne.

Borderline może się również objawiać:

  • kleptomanią,
  • niebezpieczną jazdą samochodem,
  • niekontrolowanym wydawaniem pieniędzy,
  • nadużywaniem alkoholu czy narkotyków,
  • obżarstwem albo głodzeniem się.

Również sfera seksualna jest zaburzona przez borderline. Jedni chorzy na borderline unikają seksu, a inni uprawiają go często z wieloma przypadkowymi partnerami.

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

3.1. Emocjonalne objawy borderline

Borderline powoduje też agresję. Chorzy na borderline sami stosują przemoc albo też wiążą się z osobami, które jej używają. Osoby chore na borderline są więc na przemian ofiarami i sprawcami przemocy fizycznej, psychicznej bądź seksualnej.

Ludzie chorzy na borderline czują się samotni i opuszczeni. Mają problemy z własną tożsamością. Raz wydaje im się, że są wspaniali, a już po chwili myślą, że zasługują tylko na śmierć.

Zaburzony obraz siebie, celów i preferencji prowadzi do tworzenia niestabilnych związków uczuciowych. Towarzyszy im poczucie wewnętrznej pustki. Osoby chore na borderline gwałtownie reagują na krytykę.

Boją się odrzucenia, a jednocześnie sami je prowokują. W końcu nie mogą już wytrzymać i pragną skończyć z tym koszmarem. Rozwiązaniem jest samookaleczenie lub samobójstwo.

Osoby cierpiące na borderline nie potrafią panować nad swoimi emocjami. Bardzo szybko tracą kontrolę, nie umieją sobie poradzić z nimi, więc w efekcie bardzo często zdarza im się wybuchać. Reakcje te są nieadekwatne do powstałych sytuacji, mają skłonności do przesady i wyolbrzymiania wszystkiego, co się dzieje. Zdarza im się dopowiadać coś, czego nie ma.

Chorzy z osobowością z pogranicza są bardzo chwiejni emocjonalnie - na wyraz często doświadczają huśtawki emocjonalnej, bardzo często przeżywają bardzo intensywnie skrajne emocje. W ciągu kilku chwil mogą się cieszyć, wpaść w złość lub w stan depresyjny. Widzą świat w barwach czarno-białych, bez odcieni szarości, albo coś kochają albo nienawidzą.

Osoby te mają duże trudności z nawiązywaniem i utrzymywaniem kontaktów. Ich chwiejność i niestabilność powoduje, że nie mogą nawiązać dobrych i trwałych relacji z otoczeniem, ponieważ są nie do zniesienia. Mają one tendencję do wywoływania konfliktów, podczas których bywają nieobliczalni. Inne osoby, nie znajdując motywacji ich zachowania, odsuwają się od nich, nie potrafią do nich dotrzeć.

Odczuwają również strach przed bliskością, przywiązanie do drugiej osoby także jest dla nich zagrożeniem. Strach przed zatraceniem w związku powoduje, że utrzymują duży dystans, zamykając się w swoim świecie. Nie daje im jednak to odosobnienie poczucia bezpieczeństwa, więc wtedy mogą dążyć do nadmiernej bliskości, która staje się trudna do zniesienia dla obydwu partnerów.

Jak wyglądają choroby psychiczne? Psycholog na fotografiach ukazał problemy swoich pacjentów
Jak wyglądają choroby psychiczne? Psycholog na fotografiach ukazał problemy swoich pacjentów [8 zdjęć]

W Polsce coraz więcej osób cierpi z powodu depresji. W 2016 roku odnotowano, że Polacy wzięli 9,5 mln...

zobacz galerię

3.2. Borderline a inne choroby

Największa różnica jaka istnieje pomiędzy borderline a innymi zaburzeniami, to przede wszystkim problem z jednoczesnym odbieraniem złych i dobrych aspektów osób z otoczenia.

Odbierane są skrajnie, osoby z borderline mogą kogoś uwielbiać, idealizować, by za chwilę osobę tą potępić i nienawidzić. Jest to wyczerpujące dla tych, których te uczucia dotyczą - przyjaciół, znajomych, rodziny, a nawet dla terapeutów i lekarzy.

4. Czy cierpisz na borderline?

Jeśli widzisz, że często bez oczywistej przyczyny drastycznie zmienia ci się nastrój, nie kontrolujesz swoich zachowań, twoje zachowanie jest impulsywne (szczególnie, jeśli chodzi o wydawanie pieniędzy, seks, nadużywanie substancji, lekkomyślne prowadzenie pojazdów, jedzenie) lub możliwie autodestrukcyjne.

Ponadto masz tysiące myśli w głowie, odczuwasz duże napięcie wewnętrzne, wrogość lub gniew wobec innych, gorączkowo unikasz odrzucenia, nie udaje ci się stworzyć stabilnego i długotrwałego związku emocjonalnego, wahasz się między miłością a nienawiścią, idealizacją a poniżeniem, często odczuwasz wewnętrzną pustkę, masz niestabilny obraz samego siebie lub uważasz, że jesteś doszczętnie zły lub niegodny – być może to jest bardzo dobry moment, aby porozmawiać z profesjonalistą.

Przeczytaj też:

Ludzie mogą uważać cię za nadwrażliwego. Mówią “uspokój się”, “przecież to nic” czy “przesadzasz”, ale to nie pomaga. Masz jakby zdartą zewnętrzną skórę emocjonalną, a przez to wszystko czujesz sto razy bardziej. Nawet pomniejsze emocje mogą być przytłaczające.

Czasem nawet wstydzisz się, że tak wybuchasz, ale wciąż czujesz to, co czujesz. Kiedy przyjaciel nie zadzwoni, bo jest zajęty lub po prostu zapomniał, czujesz, jakby to był koniec świata. Na pewno już cię nie lubi i teraz bawi się świetnie z innymi przyjaciółmi. Bez ciebie. Wiesz, że prawdopodobnie stoi w korku czy rozładowała mu się bateria, ale emocjonalna część ciebie podsuwa ci drastyczne scenariusze. Co gorsze, bierze górę nad to, co podpowiada rozum.

Teraz widać, czemu mówienie “uspokój się” raczej nie pomaga. Mogę z całego serca chcieć dla ciebie najlepiej, ale odwracanie uwagi od twoich emocji sprawia, że czujesz, jakby były nie na miejscu. A potrzebujesz czuć, że są. Dlatego najlepiej zapoznać się z uczuciami osoby dotkniętej pogranicznym zaburzeniem osobowości i powiedzieć, że nie są bezpodstawne. Najlepsza jest praktyczna pomoc. Ona pomoże racjonalnej części na powrót przejąć kontrolę.

10 gwiazd, które zmagały się z depresją. Wiemy, co było jej przyczyną
10 gwiazd, które zmagały się z depresją. Wiemy, co było jej przyczyną [10 zdjęć]

Sławna aktorka przyznaje, że cierpiała na depresję, gdy była nastolatką oraz we wczesnych latach młodości....

zobacz galerię

5. Jak sobie pomóc?

Życie z borderline może być naprawdę frustrujące i wysysające całą życiową energię. Pierwszym krokiem w kierunku uwolnienia jest umówienie się na rozmowę ze specjalistą. On wysłucha, zrozumie i dobierze formę terapii odpowiednią do twojego przypadku. Może to być terapia grupowa, terapia indywidualna, istnieje też terapia lekowa. Wszystko zależy od twoich potrzeb.

Terapia psychologiczna nie działa jednak jak dotknięcie czarodziejskiej różczki. Nie nastawiaj się na natychmiastowe rezultaty. Zaburzenia osobowości to nie jedna problematyczna sytuacja – ich istota leży zakopana głęboko i aby do niej dotrzeć, potrzeba zaufania i czasu.

Terapeuta ma uświadamiać choremu, w jaki sposób ten może lepiej pogodzić się z teraźniejszością. Jego celem jest analiza i objaśnienie mechanizmów obronnych pacjenta.

Powinien on też wzmacniać strukturę osobowości pacjenta. Empatyczny kontakt zwykle jest podstawą terapii. Idealna współpraca chorego ze specjalistą doprowadzi do przebudowy zaburzeń borderline w zaburzenie narcystyczne. To ostatnie o wiele bardziej poddaje się leczeniu.

6. Leczenie osobowości pogranicznej

Chorobę borderline trzeba przede wszystkim prawidłowo rozpoznać. Niestety, często borderline jest diagnozowana jako nerwica. Chociaż sam termin „osobowość pograniczna” jest znany już od 1938 roku, to jak do tej pory, poza Anglią i Niemcami, rozpoznanie choroby borderline jest niewielkie.

Z diagnozowaniem borderline jest nieco lepiej w Stanach Zjednoczonych. Z szacunków wynika, że na borderline cierpi 6,4 proc. Amerykanów.

Aby wyjść z borderline, potrzebna jest kuracja farmaceutyczna i wieloletnia psychoterapia. Najwięcej zależy od pacjenta. Chorzy na borderline muszą poznać przyczynę swojego zmiennego zachowania i sięgnąć po pomoc, którą mogą oferować im specjaliści.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

O powodzeniu psychoterapii w leczeniu borderline decyduje to, czy chory na borderline będzie miał w sobie na tyle siły, by być konsekwentnym przy zmiennych nastrojach, co nie jest łatwe. O swojej walce z borderline napisała Rachel Reiland w książce „Uratuj mnie”.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.