Co łączy ludzi, którzy dożywają 110 lat? Nowe dane z Brazylii

Zespół naukowców zsekwencjonował DNA około 160 osób w wieku 100+ oraz blisko 20 Brazylijczyków, którzy przekroczyli 110. rok życia, tzw. superstulatków. Równolegle zebrano próbki krwi i śliny oraz dane kliniczne. Celem było poszukiwanie wariantów genetycznych, które mogą wiązać się z niższym ryzykiem chorób często skracających życie, takich jak nowotwory, choroba Alzheimera czy inne schorzenia związane ze starzeniem.

Autorzy podkreślają, że brazylijska populacja ma wyjątkowo złożone tło genetyczne. Wynika to z wielowiekowego mieszania się przodków rdzennych, europejskich, afrykańskich i azjatyckich. Taka różnorodność jest cenna badawczo, ponieważ ten sam wariant genetyczny może mieć odmienne znaczenie w różnych grupach – w jednej wiązać się z większym ryzykiem chorób, a w innej nie wykazywać takiego związku lub mieć efekt ochronny. Z tego powodu dane z Brazylii mogą uzupełniać wyniki uzyskiwane w bardziej jednorodnych populacjach.

Zebrane profile zdrowotne wskazują, że część superstulatków do późnego wieku pozostaje względnie samodzielna, a ciężkie choroby przewlekłe (np. poważne schorzenia serca i płuc, nowotwory czy otępienie) pojawiają się u nich rzadziej albo bardzo późno. Badania laboratoryjne obejmowały także układ odpornościowy. Zwrócono uwagę, że u niektórych badanych wybrane populacje komórek immunologicznych utrzymują się i wykazują zdolność adaptacji, zamiast wyraźnie słabnąć wraz z wiekiem. W okresie pandemii COVID-19 opisywano u części osób z tej grupy wysokie poziomy przeciwciał oraz białek związanych z naturalną odpowiedzią obronną.

W opisywanym projekcie badacze zwracają uwagę na zjawisko "rodzinnych skupisk" długowieczności. Chodzi o sytuacje, w których bardzo zaawansowany wiek nie jest pojedynczym przypadkiem w rodzinie, ale powtarza się u kilku bliskich krewnych – np. rodzeństwa, rodziców lub licznych kuzynów. Taki obraz sugeruje, że na długość życia może wpływać komponent dziedziczny, czyli zestaw wariantów genetycznych przekazywanych w rodzinie, które sprzyjają wolniejszemu starzeniu lub zmniejszają ryzyko chorób typowych dla wieku podeszłego.

Badacze zaznaczają, że to etap poszukiwań, a wyniki mają przede wszystkim lepiej opisać mechanizmy sprzyjające długowieczności i stać się punktem wyjścia do dalszych analiz nad starzeniem.

Źródło: "Insights from Brazilian supercentenarians" w: "Genomic Psychiatry"