Wymienniki węglowodanowe

Po pierwsze, po konsultacji z lekarzem i

dietetyczką ustalamy indywidualną dla nas dietę. Powinna ona uwzględniać zarówno nasz tryb życia, jak i upodobania – w miarę możliwości, oczywiście. Jeżeli nasza dieta została przykładowo ustalona na poziomie 1800 kcal dziennie, to musimy pamiętać, że ok. 50% kalorii powinno pochodzić właśnie z węglowodanów, czyli:

50% * 1800 kcal = 900 kcal

Nie można nie wspomnieć o energii dostarczanej przez 1 g węglowodanów:

1g węglowodanów = 4 kcal

Xg węglowodanów dziennego zapotrzebowania = 900 kcal

Po rozwiązaniu prostego rówanania:

Xg = 1g * 900 kcal / 4 kcal

Dzienna dawka węglowodanów przewidziana w diecie to: 225g.

Aby przeliczyć uzyskany w gramach wynik na wymiennik węglowodanowy, należy go podzielić przez 10 (pamiętając o zasadzie, że 1 WW = 10g). W tym wypadku:

225g = 22,5 WW

Dieta cukrzyka nie musi być jednostajna. Wystarczy dobrze ją planować i pamiętać o tym, aby liczyć ilość przyjmowanych węglowodanów i dopasowywać do nich dawki insuliny. Podczas wymieniania jednych produktów na inne należy pamiętać, aby wymieniać produkty z tej samej grupy – warzywa na inne warzywa, produkty mleczne na inne produkty mleczne. W ten sposób, dzięki odpowiednio kontrolowanej diecie cukrzycowej, wahania cukru we krwi można zmniejszyć do minimum.

Należy pamiętać, że produkty spożywcze oprócz węglowodanów zawierają także białka i tłuszcze. Z tego powodu istnieje również pojęcie wymiennika białkowo-tłuszczowego. Ten wymiennik to 100 kcal pochodzących z białek i tłuszczów. Aby obliczyć jedną jednostkę, należy pomnożyć ilość białka w produkcie przez 4 kcal, a ilość tłuszczu przez 9 kcal. Wynik to ilość wymienników białkowo-tłuszczowych zawartych w produkcie i ilość jednostek insuliny, którą należy przyjąć, aby zrównoważyć poziom cukru we krwi. Stosuje się je więc tak samo jak wymienniki węglowodanowe.

Jeśli produkt zawiera zarówno węglowodany, jak i białka i tłuszcze, należy przeliczyć wymienniki węglowodanowe, jak i białkowo-tłuszczowe i je zsumować. Dopiero dzięki temu otrzymamy liczbę koniecznych do przyjęcia jednostek insuliny. W ciągu dnia połowa wszystkich kalorii powinna pochodzić z węglowodanów, reszta to białka i tłuszcze.

Masa konkretnego produktu zawierającego dokładnie 1 WW to równoważnik węglowodanowy produktu spożywczego:

• równoważnik węglowodanowy chleba razowego wynosi 25 gramów (1 kromka);
• równoważnik węglowodanowy jabłka wynosi 100 gramów (1 jabłko);
• równoważnik węglowodanowy banana wynosi 70 gramów (1/3 banana);
• równoważnik węglowodanowy pomidora wynosi 400 gramów (5 średnich pomidorów);
• równoważnik węglowodanowy ziemniaka wynosi 65 gramów (1 średni ziemniak);
• równoważnik węglowodanowy rzodkiewki wynosi 500 gramów (50 sztuk);
• równoważnik węglowodanowy twarogu wynosi 330 gramów (12 łyżek);
• równoważnik węglowodanowy mleka 2% wynosi 250 ml gramów (1 szklanka);
• równoważnik węglowodanowy czekolady wynosi 15 gramów (1/6 tabliczki 200-gramowej);
• równoważnik węglowodanowy pączka wynosi 25 gramów (1/2 pączka).

Większość producentów żywności podaje ilość węglowodanów w produkcie, więc policzenie ile WW zamierzamy spożyć nie jest skomplikowane. Problem pojawia się w przypadku owoców, warzyw, pieczywa i kasz, gdyż konieczne jest ich ważenie i obliczanie wymiennika węglowodanowego z tablic, co wymaga dokładności, cierpliwości i wagi kuchennej. Poniżej przedstawiamy tabele węglowodanów z problematycznymi produktami. Znajdują się w nich zarówno masy produktów w gramach, dla tych którzy wagę kuchenną posiadają, oraz miara ilościowa – dla tych którzy muszą określać ilość produktu „na oko”.

Tabela wymienników węglowodanowych nr 1 – Owoce i warzywa

Tabela nr 2 – Zboża, pieczywo, ciasta i słodycze

Tabela nr 3 – Mleko i jego przetwory

Takie listy i tabele ww są bardzo ważne dla cukrzyka. Każdy posiłek musi być zważony i przeliczony. Trzeba pamiętać, że obróbka cieplna wpływa na indeks glikemiczny potraw, czyli wzrost poziomu cukru we krwi (im wyższy, tym trudniej utrzymać glikemię na równym poziomie).

Źródła

1. Moczulski D. Wielka interna - diabetologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3
2. Biernat J., Mikołajczak J., Wyka J. Co warto wiedzieć o diecie w cukrzycy? MedPharm, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60466-63-6
3. Czech A., Idaszak D., Tatoń J. Żywienie w cukrzycy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-4194-1
4. Cichocka A. Praktyczny poradnik żywieniowy w odchudzaniu oraz profilaktyce i leczeniu cukrzycy typu 2, Medyk, Warszawa 2010, ISBN 978-83-89745-58-3