Czego lepiej nie jeść na pusty żołądek? Produkty, które obciążają żołądek i jelita

Słodkie produkty na rozpoczęcie dnia dla wielu wydają się lekkie i niewinne, ale na pusty żołądek często są problematyczne. Słodycze, drożdżówki, słodkie płatki śniadaniowe oraz białe pieczywo z dżemem to przykłady, które dostarczają głównie cukry proste, więc szybko podnoszą poziom glukozy we krwi.

Taki posiłek może mieć 300-500 kcal, a przy tym zawierać bardzo mało białka oraz błonnika, czyli składników odpowiedzialnych za sytość. Zazwyczaj przekłada się to na gwałtowny wyrzut insuliny, po którym energia szybko opada, a uczucie głodu wraca zanim jeszcze solidnie wejdzie się w dzień.

Dodatkowo brak równowagi makroskładników może powodować senność, rozdrażnienie albo trudności z koncentracją. Często mówi się, że słodki start dnia doładowuje energią, ale zwykle jest to krótkotrwałe i u wielu osób wiąże się z większą skłonnością do podjadania w dalszej części poranka.

Czarna kawa i mocna herbata wypite bez jedzenia są dla wielu osób codzienną praktyką, ale na pusty żołądek mogą wywoływać nieprzyjemne reakcje. Kofeina pobudza wydzielanie kwasu żołądkowego, a przy braku pokarmu kwas ten ma bezpośredni kontakt z błoną śluzową.

Filiżanka kawy zawiera zwykle 60-100 mg kofeiny, a mocna herbata około 40-60 mg, więc dla wrażliwego żołądka jest to sporym wyzwaniem. Może pojawić się pieczenie, uczucie ścisku w nadbrzuszu albo mdłości.

Kofeina wpływa też na układ nerwowy i poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu, ale również "aktywności porannej". Wiele osób odczuwa szybki przypływ energii, po którym pojawia się rozdrażnienie lub spadek koncentracji. Takie połączenie jest najbardziej problematyczne dla osób z wrażliwym żołądkiem, refluksem albo źle tolerujących stymulację na pusty żołądek.

Owoce z wysoką kwasowością, takie jak cytrusy, kiwi oraz ananas, na pusty żołądek są gorzej tolerowane niż w ciągu dnia. Zawierają sporo kwasów organicznych, głównie kwas cytrynowy oraz jabłkowy, a ich pH mieści się w zakresie 2,5-4. Przy braku treści żołądkowej taki bodziec jest dosyć intensywny dla błony śluzowej i często powoduje pieczenie, kwaśne odbijanie albo ogólne uczucie dyskomfortu.

Porcja owoców dostarcza zwykle 40-60 kcal na 100 g i ma niewielką ilość białka oraz tłuszczu, więc nie ma co w nich łagodzić kontaktu kwasu z żołądkiem. Czasami pojawia się przekonanie, że owoce są idealnym pierwszym posiłkiem dnia, jednak u części osób lepiej sprawdzają się dopiero na co najmniej drugi posiłek.

Reakcja jest bardzo indywidualna, ale przy wrażliwym żołądku lub skłonnościach do refluksu taki wybór na czczo jest raczej trudny do zaakceptowania przez organizm.

Produkty bardzo tłuste na pusty żołądek często powodują uczucie ciężkości i spowolnienie trawienia, tym bardziej gdy pojawiają się na pierwszy posiłek dnia. Tłuszcz opóźnia opróżnianie żołądka, ponieważ wymaga dłuższego etapu trawienia i silniejszej pracy układu pokarmowego.

Porcja tłustych dodatków, na przykład smażonego boczku albo innych wyrobów z dużą ilością tłuszczu zwierzęcego, może łatwo przekroczyć 400-600 kcal, ale nie dostarczyć energii potrzebnej "na już". To z kolei prowadzi to do senności, uczucia przepełnienia albo lekkich nudności.

Brak innych makroskładników, głównie węglowodanów złożonych, błonnika i białka, powoduje, że organizm nie otrzymuje sygnału stabilności energetycznej. Często pojawia się też wrażenie, że taki posiłek "zalega", więc utrudnia to normalne funkcjonowanie w pierwszych godzinach dnia. Przy wrażliwym układzie trawiennym dominacja tłuszczu na czczo jest jednym z częstszych źródeł porannego dyskomfortu.

Alkohol nawet w małej ilości wypity na pusty żołądek działa na organizm znacznie intensywniej niż po posiłku. Przez brak jedzenia etanol szybciej przenika do krwi, ponieważ nie ma bariery spowalniającej jego wchłanianie. Już jedna porcja alkoholu, czyli około 10-12 g czystego etanolu, może wywołać solidniejsze objawy niż ta sama ilość spożyta po jedzeniu. Wówczas pojawiają się:

• zawroty głowy,
• nudność,
• uczucie osłabienia,
• nagłe zmęczenie.

Wątroba musi od razu zająć się metabolizmem alkoholu, a organizm nie otrzymuje energii ani składników odżywczych, które mogą ją wesprzeć. Alkohol na czczo może też podrażniać błonę śluzową żołądka i nasilać dolegliwości trawienne. Łatwo machnąć ręką na "jeden głębszy", ale na pusty żołądek wpływ na koncentrację i nastrój pojawia się szybciej i jest znacznie bardziej odczuwalny.

Produkty bardzo przetworzone i słone spożyte na pusty żołądek to dla organizmu intensywny bodziec, z którym musi zmierzyć się bez żadnej rozgrzewki w postaci wcześniejszych posiłków. Chipsy, słone przekąski, gotowe kanapki oraz wyroby typu instant dostarczają dużo sodu, tłuszczu oraz niskiej jakości kalorii, a mało składników odżywczych, w tym tych wspierających trawienie.

Porcja takiego jedzenia może zawierać 300-600 kcal i nawet 2-4 g soli, czyli solidną część dziennego spożycia. Przy braku treści żołądkowej sól działa intensywniej, a organizm szybciej reaguje pragnieniem, uczuciem suchości w ustach albo ciężkością.

Wysoki stopień przetworzenia oznacza też niewielką ilość błonnika oraz białka, więc sytość jest krótkotrwała. Pojawia się szybki spadek energii oraz ochota na kolejne przekąski już w niedalekiej przyszłości. Często traktuje się takie produkty jak szybkie rozwiązanie porannego głodu, jednak na czczo są one jedną z mniej korzystnych opcji dla samopoczucia i stabilności energetycznej.

Nie wszystkie reakcje organizmu są takie same i te zasady nie działają identycznie u każdego. Część osób toleruje kawę, owoce albo bardzo słodkie śniadanie na czczo bez zauważalnych dolegliwości, podczas gdy u innych te same produkty szybko powodują dyskomfort. Wpływ ma wrażliwość żołądka, stan zdrowia, przyzwyczajenie oraz to, jak wygląda reszta diety.

Warto traktować te wskazówki jak punkt odniesienia, a nie sztywny schemat. Najważniejsze zawsze jest obserwowanie własnych reakcji zamiast opierania się wyłącznie na ogólnych zaleceniach. Jeśli ktoś pół życia je bardzo tłusto i popija przy tym czarną kawę, organizm to inaczej odbiera niż u osoby, która pierwszy raz spróbuje takiej kombinacji.

Pierwszy posiłek trafia do organizmu w momencie największej wrażliwości układu pokarmowego. Niektóre produkty na czczo częściej powodują dyskomfort, spadek energii albo szybki powrót głodu, nawet jeśli w późniejszej części dnia byłyby dobrze tolerowane. Znajomość własnego ciała i rozsądny wybór pierwszego posiłku daje szansę na uniknięcie niepotrzebnego obciążenia oraz lepsze zaplanowanie jedzenia w kolejnych godzinach, bez potrzeby wprowadzania sztywnych zasad.

Źródła

1. NaukaJedzenia.pl