Depresja poudarowa - przyczyny, czynniki ryzyka, objawy, leczenie

Według definicji udaru mózgu jest to nagłe wystąpienie ogniskowych lub uogólnionych zaburzeń czynności tego narządu. Depresja poudarowa to zaburzenie psychiczne rozpoznawane u osób po udarze mózgu. Szacuje się, że występuje nawet u 1/3 chorych i różni się od depresji, wywołanej innymi czynnikami.

Objawy depresji po udarze mózgu to przede wszystkim:

• nagłe wybuchy złości lub płaczu,
• apatia,
• bardzo częste wahania nastrojów,
• dolegliwości somatyczne,
• myśli rezygnacyjne.

Gorszy stan psychiczny wywiera niekorzystny wpływ na skuteczność leczenia zaburzeń neurologicznych, powstałych po udarze mózgu, na przykład problemów z pamięcią i koncentracją.

Skutki psychiczne udaru mózgu wynikają z uszkodzeń w obrębie komórek nerwowych, ale również z nastawienia pacjenta, który nagle znalazł się w nowej, trudnej dla niego sytuacji.

Objawy złego stanu psychicznego to:

• wahania nastrojów,
• ataki agresji po udarze,
• apatia,
• zmiana osobowości po udarze,
• zachowania depresyjne.

Udar u starszej osoby może spowodować bardzo zróżnicowane zaburzenia psychiczne, zależne od części mózgu, która uległa uszkodzeniu. Lewa półkula może powodować wzmożoną płaczliwość i agresję, natomiast prawa - zachowania impulsywne.

Nie należy lekceważyć zachowania ludzi po udarze mózgu, konieczne jest zapewnienie im wsparcia i należytej opieki. Zdarza się, że konieczne jest połączenie leków poudarowych ze środkami przeciwdepresyjnymi oraz uspokajającymi.

Warto pamiętać, że depresja po udarze jest tak samo niebezpieczna, jak np. depresja biologiczna, a osoba chora może mieć myśli samobójcze i planować odebranie sobie życia.

Profilaktyka udaru mózgu obejmuje następujące działanie:

• kontrola ciśnienia tętniczego krwi,
• utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
• regularne badania krwi,
• regularna aktywność fizyczna,
• zdrowa dieta, najlepiej śródziemnomorska,
• rezygnacja z palenia papierosów,
• unikanie picia alkoholu.

Jak sama nazwa wskazuje, depresja poudarowa może wystąpić u każdego, kto doświadczył udaru mózgu, bez względu na jego rodzaj. Wyróżniono jednak czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia zaburzeń depresyjnych:

• zaawansowany udar mózgu, szczególnie lewostronny,
• płeć żeńska (kobiety częściej chorują na depresję poudarową),
• wiek (im wyższy tym ryzyko depresji jest większe),
• ponowny udar mózgu,
• zaburzenia psychiczne w przeszłości,
• choroby współistniejące (np. cukrzyca, nadciśnienie, miażdżyca),
• złe warunki materialne i samotność.

Depresja poudarowa jest wynikiem niespodziewanego udaru. Jakie są objawy wylewu? I jak rozpoznać kolejny udar mózgu? Przede wszystkim występują problemy z mówieniem i rozumieniem tego, co mówią inni, drętwienie twarzy i kończyn, zaburzenia widzenia, kłopoty z chodzeniem oraz ból głowy.

Przyczyny wylewu to natomiast nadciśnienie tętnicze, choroby serca i nerek, miażdżyca, cukrzyca, otyłość oraz zbyt wysokie stężenie cholesterolu. Główną przyczyną wystąpienia depresji poudarowej są uszkodzenia mózgu, które pojawiły się w czasie udaru. Nie bez znaczenia jest również silny stres i szok dla organizmu z powodu wszystkich następstw stanu zagrażającego życiu.

Bardzo często pacjent po udarze mózgu nie jest samodzielny, wymaga pomocy innych osób i ma trudności z porozumiewaniem się za sprawą zaburzeń mowy lub koordynacji ruchowej.

Nagłe pogorszenie stanu zdrowia i nowe ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu bardzo źle wpływają na stan psychiczny i prowadzą do wystąpienia zaburzeń depresyjnych.

Pierwsze oznaki pogorszenia stanu psychicznego mogą pojawić się do miesiąca po przebytym udarze lub dopiero po dłuższym czasie, przekraczającym pół roku. Zwykle depresja objawia się w ciągu 3-6 miesięcy, u pacjentów zauważalne są następujące objawy depresji poudarowej:

• problemy z zasypianiem,
• znaczny spadek nastroju (smutek, przygnębienie, brak radości),
• zobojętnienie na wszystko,
• spowolnienie psychoruchowe,
• problemy z pamięcią i koncentracją,
• utrata zainteresowań,
• niechęć do leczenia i jakiejkolwiek aktywności,
• niechęć do pracy (istnieje powiązanie między niechęcią do pracy a depresją),
• utrata masy ciała,
• brak apetytu,
• dolegliwości somatyczne (np. bóle głowy po przebytym udarze),
• zaburzenia psychiczne po udarze mózgu,
• myśli rezygnacyjne,
• myśli samobójcze.

Leczenie depresji po udarze mózgu powinno skupiać się na poprawie stanu zdrowia fizycznego i psychicznego jednocześnie.

W związku z tym pacjenci powinni być otoczeni profesjonalną opieką medyczną w celu wprowadzenia farmakoterapii oraz kontynuowania rehabilitacji. Dodatkowo niezbędna jest opieka psychologiczna, na przykład w postaci psychoterapii poznawczo-behawioralnej lub rodzinnej.

Depresja poudarowa diagnozowana jest u osób, które doświadczyły udaru mózgu, udaru móżdżku, zawału móżdżku, a niekiedy również mikroudarów.

Zaburzenie psychiczne występuje stosunkowo często, bywa stwierdzane nawet u 1/3 chorych. Może zdarzyć się zarówno po udarze u starszej osoby, jak i młodszej. Zwykle pacjenci mają myśli rezygnacyjne, są niechętnie nastawieni do leczenia i rehabilitacji, często się denerwują i płaczą.

Oznaki wychodzenia z depresji to z kolei odzyskiwanie zainteresowania światem, mniejsze problemy ze snem, lepszy nastrój, większy poziom energii i chęci do codziennych obowiązków.