Dermatoskopia (badanie dermatoskopowe) - wskazania, zastosowanie, przebieg

Dermatoskopia (inaczej dermoskopia, mikroskopia powierzchni skóry lub mikroskopia epiluminescencyjna) jest całkowicie bezpiecznym, nieinwazyjnym i bezbolesnym badaniem, pozwalającym oceniać zmiany skórne pod kątem ich złośliwego rozrostu.

Badanie dermatoskopowe wykonuje lekarz dermatolog w swoim gabinecie przy użyciu urządzenia zwanego dermatoskopem. Dermatoskop to rodzaj mikroskopu, który przyłożony do skóry pozwala na obejrzenie zmian pod dziesięciokrotnym powiększeniem.

Badanie skóry można przeprowadzić również za pomocą innego, bardziej zaawansowanego urządzenia cyfrowego. Wideodermatoskopia, inaczej wideodermoskopia jest to badanie polegające na badaniu znamion czy pieprzyków przy użyciu wideodermatoskopu, czyli narzędzia wyposażonego w specjalną kamerę.

W trakcie badania specjalista może zobaczyć zmiany w dużym powiększeniu, a także dokonać ocenę obrazu pojawiającego się na ekranie komputera.

Dermatoskopia, jak już wspomniano, ma głównie zastosowanie w diagnostyce czerniaka skóry. Jest to najbardziej niebezpieczny nowotwór skóry, który szybko daje przerzuty.

Dlatego tak ważna w przypadku czerniaka, podobnie jak w przypadku innych nowotworów, jest jak najszybsza diagnoza i podjęcie działań terapeutycznych w postaci chirurgicznego wycięcia zmiany z marginesem tkanek zdrowych i przesłania jej do badania histopatologicznego.

Dermatoskopia pomaga w wykryciu znamion barwnikowych podejrzanych o nowotworowy charakter, które makroskopowo, czyli „na pierwszy rzut oka” niczym się nie różnią się od pozostałych.

Poza tym, przy użyciu dermatoskopu można różnicować znamiona barwnikowe (które mogą stanowić punkt wyjścia dla rozwoju czerniaka) od innych, podobnych w wyglądzie, ale całkowicie niegroźnych zmian skórnych, takich jak brodawki łojotokowe czy naczyniaki.

Dermatoskopia nie wymaga przygotowań ze strony badanego. Przed dermatoskopią nie trzeba wykonywać żadnych wcześniejszych badań laboratoryjnych. Przed przystąpieniem do dermatoskopii należy poinformować lekarza:

• o tym, które zmiany skórne budzą nasz niepokój;
• o czasie występowania danej zmiany skórnej (czyli od kiedy zmiana obecna jest na skórze);
• o tempie powiększania się zmiany;
• o barwie zmiany skórnej w momencie pojawienia się czy ewentualnej zmianie jej barwy w czasie;
• o bolesności lub świądzie zmiany;
• o ewentualnym sączeniu lub podkrwawianiu zmiany;
• o występowaniu czerniaka czy innych chorób nowotworowych w rodzinie.

Sama dermatoskopia jest krótka i zupełnie bezbolesna. Lekarz dermatolog przykłada do skóry dermatoskop i dokładnie ogląda zmianę. Dermatoskopia trwa około kilkunastu minut, a jej wynik ma formę opisu. Wartość diagnostyczna dermatoskopii zależy w dużej mierze od doświadczenia osoby je wykonującej.

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

• W jaki sposób usunąć znamię w postaci nagromadzonych blisko siebie pieprzyków? - odpowiada lek. Dariusz Czubiński
• Czy dermatoskopia jest wskazana przy uszkodzonym pieprzyku? - odpowiada lek. Tomasz Budlewski
• Czy skontrolować znamię po dermatoskopii? - odpowiada lek. Dariusz Czubiński

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

Nie istnieją żadne zalecenia dotyczące zachowania pacjenta po dermatoskopii, brak też powikłań.

Badanie dermatoskopowe umożliwia wykrycie zmian nowotworowych, w tym przede wszystkim chorobę nowotworową skóry, czerniaka złośliwego. Wczesne wykrycie czerniaka sprzyja całkowitemu wyleczeniu. Po przeprowadzonej dermatoskopii u pacjenta wycina się zmienioną chorobowo tkankę, a następnie przesyła się ją do laboratorium.

Dzięki badaniu dermatoskopowemu lub wideodermatoskopii można również wykryć zmiany towarzyszące chorobie wenerycznej. Metoda umożliwia także przeprowadzenie dokładnych oględzin skóry, paznokci czy skalpu.

Badanie to wykorzystywane jest do diagnozowania zakażenia świerzbem, oglądania trzonu włosa czy oceny łożyska naczyniowego wału paznokciowego w kolagenozach (układowe choroby tkanki łącznej o podłożu autoimmunologicznym, domena reumatologii).

Dermatoskopia może być wykonywana wielokrotnie u tego samego pacjenta, u pacjentów w różnym wieku (nie ma granic wiekowych), nawet u kobiet w ciąży.

Choroby skórne, a zwłaszcza czerniak, mogą mieć poważny przebieg i konsekwencje, dlatego warto regularnie oglądać swoją skórę i w razie zmian budzących niepokój (zwłaszcza tych dużych, nieregularnych, postrzępionych, zmieniających kolor, kształt, powiększających się lub podkrwawiających) jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

Warto dodać, że do dermatologa konieczne jest posiadanie skierowania. Badanie z użyciem dermatoskopu lub wideodermatoskopu warto wykonywać kontrolnie raz w roku. Osoby, u których występuje wyższe ryzyko wystąpienia czerniaka skóry powinny badać się raz na sześć miesięcy. Warto zaznaczyć, że w podwyższonej grupie ryzyka znajdują się:

• pacjenci o bardzo jasnej karnacji,
• osoby posiadające piegi,
• pacjenci z dużą ilością pieprzyków,
• osoby, które regularnie się opalają lub korzystają z solarium,
• osoby, w rodzinie których zdarzyły się przypadki zachorowań na czerniaka.

Cena badania dermatoskopowego skóry uzależniona jest od wielu czynników. W dużych miastach takich jak Warszawa czy Katowice badanie pieprzyków czy badanie znamion dermatoskopem z reguły bywa droższe.

Koszt badania może być podyktowany również jakością wykorzystywanego do badania sprzętu. Zwykle, przeciętny koszt badania dermatoskopowego, wykonanego tradycyjnym sprzętem waha się od 170 do 200 złotych. Cena wideodermatoskopii wynosi z kolei od 250 do 400 złotych.

Dermatoskopia – nfz

Warto zaznaczyć, że badanie dermatoskopem wchodzi w skład refundacji, jeśli pacjent korzysta z usługi z państwowej placówki.

Źródła

1. Dermatoskop w codziennej praktyce
2. Kaszuba A. (red.), Dermatologia - diagnostyka różnicowa, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-039-9
3. Kaszuba A. (red.), Leczenie chorób skóry, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-027-6
4. Jabłońska S., Majewski S., Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-4154-5