DHT, czyli dihydrotestosteron - charakterystyka, funkcje, niedobór i nadmiar

Dihydrotestosteron, występujący pod skrótem DHT, to jeden ze steroidowych hormonów płciowych produkowanych przez ludzki organizm, zarówno kobiecy, jak i męski. Hormon ten zaliczany jest do gruy androgenów i występuje pod wieloma nazwami, m. in. stanolon czy androstanolonum.

Jego zadaniem jest kształtowanie cech męskich u przedstawicieli obu płci. Odpowiada więc między innymi za owłosienie na ciele. Powstaje na skutek przekstałcenia testosteronu i produkowany jest przede wszystkim w obrębie:

• prostaty
• pęcherzyków nasiennych
• najądrzy
• skóry i mieszków włosowych
• wątroby
• mózgu.

Dihydrotestosteron wykazuje kilkukrotnie silniejsze działanie androgenne niż testosteron. Dodatkowo odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu męskich cech płciowych u płodu.

Na etapie embrionalnym dihydrotestosteron odpowiada za prawidłowe ukształtowanie moszny i prącia. W późniejszych etapach życia odpowiada za właściwą pracę prostaty i odczuwanie popędu płciowego. Determinuje też w mężczyznach większą siłę mięśniową, niż ta, którą dysponują kobiety.

Na etapie dojrzewania płciowego DHT determinuje powiększanie penisa oraz moszny u młodych chłopców. Dodatkowo odpowiada za pojawienie się zarostu na twarzy i owsłonienia na całym ciele. Dba także o właściwe funkcjonowanie gruczołu krokowego i pęcherzyków nasiennych.

Dihydrotestosteron stosuje się czasem jako hormonalny środek leczniczy u mężczyzn, u których stwierdza się zbyt niski poziom hormonów płciowych.

Dihydrotestosteron wykorzytuje się czasem jako nielegalny doping dla sportowców, aby zwiększyć wydolnośc i siłę mięśniową. Wiąże się to jednak z wieloma przykrymi konsekwencjami zdrowotnymi.

Niepokojące objawy, które powinny skłonić pacjenta do wizyty w laboratorium diagnostycznym, to przede wszystkim łysienie androgenowe u mężczyzn i hirsutyzm u kobiet. Badanie to zleca się często także w przypadku bezpłodności, podejrzenia zespołu policystycznych jajników, zaburzenia miesiączkowania i trądziku u kobiet.

W przypadku mężczyzn, nieprawidłowy poziom DHT może być również przyczyną rozwijającego się guza jąder, a monitorowanie jest stężenia służy dodatkowo kontroli terapii przeciwnowotworowej.

Podejrzewać nadprodukcję testosteronu możemy wówczas, kiedy zauważymy u siebie tzw. łysienie androgenowe. Proces ten zaczyna się na skroniach (tzw. zakola), a później łysienie obejmuje także czubek głowy. Wówczas przyczyną może być nadmiar DHT.

W przypadku kobiet naprodukcja dihydrotestosteronu odpowiada za hirsutyzm, czyli owłosienie pojawiające się na twarzy, piersiach, brodawkach sutkowych, brzuchu oraz na plecach.

Podwyższony poziom DHT może towarzyszyć także przerostowi prostaty i łysieniu typu męskiego. Nie należy lekceważyć takiego stanu, ponieważ zbyt długo utrzymujący się nadmiar stężenia DHT w organizmie sprzyja rozwojowi raka gruczołu krokowego.

Zbyt niski poziom DHT zwykle jest wynikiem wrodzonej nietolerancji 5α-reduktazy. W takiej sytuacji poziom testosteronu jest prawidłowy, ale stężenie dihydrotestosteronu krytycznie niskie. Na skutek tego dzieci doznają tzw. pseudohermafrodytyzmu. Oznacza to, że cechy płciowe są niewykształcowne, a narządy niejednoznaczne. Pochwa jest niepełnie rozwinięta, a penis bardziej przypomina łechtaczkę. Jądra są niemal niewidoczne.