Dlaczego w chłodne dni mamy katar?

W ciągu dnia nos wytwarza średnio prawie litr śluzu. Większość wydzieliny spływa do gardła i zostaje przełknięta – proces ten następuje niemal niezauważenie. W chłodne dni ilość śluzu wytwarzanego przez śluzówkę nosa wyraźnie się zwiększa, a część wydzieliny, zamiast spłynąć gardłem, wypływa przez otwory nosowe. Wzrost produkcji śluzu jest reakcją organizmu na zimne powietrze. Niewielkie naczynia krwionośne nosa rozszerzają się, by zwiększyć przepływ krwi. Dzięki temu nos pozostaje ciepły, a wdychane powietrze zaczyna się ogrzewać.

Zwiększony przepływ krwi do nosa spełnia swoje zadanie, podnosząc temperaturę powietrza dostającego się do płuc, ale ma też pewne skutki uboczne. Większa ilość krwi w gruczołach wytwarzających śluz w nosie oznacza, że pojawia się nagle znacznie więcej wydzieliny. Gdy wdychamy zimne powietrze, śluz zaczyna wypływać z nosa i musimy skorzystać z chusteczki. Po wejściu do ciepłego pomieszczenia naczynia krwionośne znajdujące się w nosie kurczą się, a gruczoły wytwarzające śluz przestają produkować nadmiernie duże ilości wydzieliny. Katar wywołany niską temperaturą jest więc zjawiskiem tymczasowym.

Katar pojawia się w wielu sytuacjach. Często doświadczają go płaczące osoby, ponieważ łzy spływają do nosa, w którym mieszają się ze śluzem i tworzą wodnisty katar. U alergików katar jest wynikiem nadprodukcji wydzieliny, która ma za zadanie zatrzymanie możliwie dużej ilości alergenu przed wniknięciem do organizmu. Podobny mechanizm ma miejsce w przypadku przeziębienia lub infekcji. Błona śluzowa wytwarza więcej wydzieliny, by chronić organizm przed drobnoustrojami.

Katar jest reakcją organizmu na niekorzystne warunki atmosferyczne i substancje drażniące. Może jednak świadczyć o toczącym się procesie chorobowym. Pamiętaj, by skonsultować się z lekarzem, gdy:

• wydzielina z nosa utrzymuje się przez ponad 10 dni;
• masz wysoką gorączkę – zwłaszcza gdy nie mija po 3 dniach;
• wydzielina z nosa jest zielona i towarzyszy jej gorączka lub ból zatok – może to być oznaką infekcji bakteryjnej;
• chorujesz na astmę lub rozedmę płuc;
• przyjmujesz leki immunosupresyjne;
• w wydzielinie z nosa pojawiła się krew;
• doznałaś urazu głowy, a wydzielina z nosa jest przejrzysta.

W teorii katar wywołany zimnym powietrzem jest łatwy do uniknięcia – wystarczy spędzać możliwie mało czasu poza domem w chłodne dni. W praktyce jest to jednak mało realne, a nawet jeśli – niezdrowe. Przebywanie na świeżym powietrzu w różnych warunkach atmosferycznych ma bowiem istotne znaczenie dla budowania odporności organizmu. Jeśli chcesz zmniejszyć ryzyko wystąpienia kataru, zastosuj się do innych wskazówek: pij odpowiednio dużo wody, nawilżaj powietrze w mieszkaniu, unikaj dymu papierosowego i nawilżaj nos aerozolem lub roztworem soli.