Doustne leki przeciwcukrzycowe

1. Insulina a leczenie cukrzycy

Niezależnie od mechanizmu działania wszystkich grup leków przeciwcukrzycowych mają one jeden konieczny do spełnienia warunek – aby mogły działać, pacjent potrzebuje mieć własną, nawet obniżoną produkcję insuliny. Jeżeli trzustka chorego będzie wydzielać jej za mało, lekom nie uda się osiągnąć zamierzonego celu i konieczna będzie substytucja insuliny. Dlatego też doustne leki przeciwcukrzycowe nie nadają się do leczenia cukrzycy typu 1, w przypadku której insulina od początku nie jest produkowana przez trzustkę, oraz w zaawansowanej cukrzycy typu 2, w przypadku której trzustka osłabła na tyle, że niezbędne jest podawanie insuliny.

Polecane wideo:

Grupą docelową doustnych leków przeciwcukrzycowych są pacjenci z cukrzycą typu 2 w początkowym stadium choroby, kiedy to insulina jest produkowana na poziomie nieco poniżej wystarczającej do normalnego działania organizmu. Terapię tych właśnie pacjentów zaczyna się od leków doustnych. Niestety, jak pokazuje praktyka lekarska, nie udaje się utrzymać pacjentów tylko na tych lekach i prędzej czy później muszą oni przejść na terapię insuliną. Zazwyczaj trwa ona około 10 lat. Po tym czasie wydzielanie własnej insuliny jest zbyt niskie albo całkiem zanika.

2. Rodzaje leków przeciwcukrzycowych

  • pochodne sulfonylomocznika,
  • glinidy,
  • pochodne biguanidu,
  • glitazony,
  • inhibitory α-glukozydazy.

Pochodne sulfonylomocznika to grupa leków, których głównym działaniem jest „motywacja” trzustki do większego wydzielania. Zazwyczaj terapia tymi lekami wystarcza na początku choroby, z czasem uzupełnia się ją małymi dawkami insuliny. Głównym powikłaniem terapii tymi lekami jest hipoglikemia – pochodne sulfonylomocznika mogą zbytnio zmobilizować trzustkę i poziom insuliny we krwi będzie zbyt wysoki. Ryzyko wystąpienia hipoglikemii jest większe przy używaniu dużych dawek leków o przedłużonym działaniu.

Glinidy to leki przeciwcukrzycowe, których działanie opiera się na zwiększaniu wydzielania trzustkowego insuliny. Leki te pobudzają szybkie i krótkotrwałe wydzielanie insuliny, przez co znakomicie nadają się do kontroli glikemii poposiłkowej. Krótkie działanie ma także wpływ na efekty uboczne – mogący pojawić się stan hipoglikemii szybciej ustępuje.

2.1. Pochodne biguanidu w leczeniu cukrzycy

Pochodne biguanidu to grupa leków, których mechanizm działania opiera się na innej zasadzie niż poprzednich dwóch grup. U podstaw leczniczego działania pochodnych biguanidu leży zmiana czynności różnych narządów, doprowadzająca do zmniejszenia glikemii. Odbywa się to poprzez ograniczenie jelitowego wchłaniania glukozy oraz hamowanie w wątrobie powstawania glukozy – podaż nowej glukozy jest mniejsza.

Dochodzi także do wzrostu zużycia glukozy wskutek zwiększenia wrażliwości tkanek na działanie insuliny – leki te nie zwiększają ilości insuliny, ale powodują, że mniejsza jej ilość jest potrzebna do normalnego funkcjonowania organizmu. Dzięki temu nie pojawia sie hipoglikemia.

Tego typu leki przeciwcukrzycowe zaburzają motorykę przewodu pokarmowego – u około 5% pacjentów mogą pojawić się nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka. Możliwe jest także wystąpienie kwasicy mleczanowej – jest to stan zagrażający życiu i musi być leczony w szpitalu. Jednakże do tego stanu dochodzi niezwykle rzadko i dotyczy to raczej pacjentów z niewydolnością nerek i wątroby. Dlatego pacjenci z tymi schorzeniami powinni stosować inne leki.

2.2. Leczenie glitazonami cukrzycy

Glitazonyto stosunkowo nowe leki, których główną metodą działania jest „zwiększenie insulinowrażliwości” tkanek. Poprawiają one także profil lipidowy pacjentów. Dlatego głównym wskazaniem do stosowania tych leków jest cukrzyca typu 2 z wyraźną insulinoopornością i zwiększonym stężeniem insuliny we krwi. Najlepszymi kandydatami do stosowania zarówno tej grupy leków, jak i pochodnych biguanidu są ludzie z nadwagą, zaburzeniami metabolizmu lipidów, często z pełnym obrazem zespołu metabolicznego.

Leki te zmniejszą u tych pacjentów poziom glikemii, stężenie insuliny we krwi oraz pozytywnie wpłyną na gospodarkę tłuszczową organizmu. Można ich używać także w późniejszym etapie choroby, gdy niezbędna będzie insulina, wykorzystując pozytywny wpływ na profil lipidowy oraz zmniejszenie zapotrzebowania na insulinę.

Inhibitory α-glukozydazymniejszają wchłanianie cukrów z przewodu pokarmowego. W następstwie zmniejszają się glikemia poposiłkowa i towarzyszący jej wyrzut insuliny. Nie wpływają przy tym na przyswajanie innych substancji. Głównymi efektami ubocznymi stosowania tych leków są dolegliwości z przewodu pokarmowego:

  • wzdęcia,
  • nadmierne oddawanie gazów,
  • nudności,
  • bóle brzucha.

Mogłoby się wydawać, że doustne leki na cukrzycę stanowią idealną alternatywę dla zastrzyków z insuliną - forma podania leku jest bowiem dużo bardziej "przyjazna" dla pacjenta. Należy jednak pamiętać, że leki tego typu mają wiele ograniczeń.

Lekarz Marcin Buczek, ponad rok temu

Bibliografia

  • Orzechowska-Juzwenko K. Farmakologia kliniczna - znaczenie w praktyce medycznej, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-43-9
  • Herman Z., Kostowski W. Farmakologia - podstawy farmakoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 978-83-200-4164-4
  • Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7
  • Grzeszczak W. Farmakoterapia w cukrzycy, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 978-83-60073-99-8

Leczenie cukrzycy

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Leczenie cukrzycy
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Leczenie cukrzycy
Leczenie cukrzycy

Znaczenie samokontroli w terapii cukrzycy

W terapii cukrzycy szczególne znaczenie odgrywa samokontrola. Chory, który obserwuje wahania glukozy we krwi na co dzień, zaczyna lepiej rozumieć (...) swoją chorobę. Badanie stężenia glukozy we krwi ma na celu ocenę wyrównania cukrzycy,...

Leczenie cukrzycy

Jak wygląda leczenie cukrzycy?

W leczeniu cukrzycy stosuje się różne leki o różnorodnych mechanizmach. Obecnie w leczeniu bazuje się na: insulinach (wprowadzonych w latach 20 (...) cukrzycy typu 1 jak i typu 2. Pozwala choremu samodzielnie kontrolować...

Leczenie cukrzycy

Leki diabetologiczne

... Leczenie cukrzycy typu 2 pochodne sulfonylomocznika; pochodne biguanidu; inhibitory alfa-glukozydazy. Pochodne sulfonylomocznika (...) są o niewielkie dawki insuliny. Leczenie...

Leczenie cukrzycy

Eksperymentalny lek na nefropatię cukrzycową

Amerykańscy naukowcy donoszą o obiecujących wynikach badań klinicznych leku przeciwzapalnego, zapobiegającego włóknieniu nerek w przebiegu nefropatii cukrzycowej... Czym jest nefropatia cukrzycowa? Nefropatia cukrzycowa jest...

Leczenie cukrzycy

Nowy lek na hiperinsulinizm wrodzony

... Co to jest hiperinsulinizm wrodzony? Hiperinsulinizm wrodzony to schorzenie stanowiące przeciwieństwo cukrzycy. W przypadku hiperinsulinizmu (...) , może to doprowadzić do konwulsji i uszkodzenia mózgu. Leczenie...

Leczenie cukrzycy

Zalety pomp insulinowych

oraz od planowanego wysiłku, pacjent posiadający wiedzę na temat cukrzycy oraz możliwości pomp insulinowych, może dokładnie dobrać dawki zapewniające (...) normoglikemię, czyli prawidłowy poziom glukozy we krwi. Pompy insulinowe pozwalają...

Leczenie cukrzycy

Co to są bolusy?

do epizodów hiperglikemii, czyli zbyt wysokiego poziomu cukru we krwi, jest zachowana równowaga glikemiczna. Przy cukrzycy ilość insuliny produkowanej (...) przez organizm jest zbyt mała lub jej działanie nie jest prawidłowe (pojawia...