Duża ilość białka w diecie? Nie każdemu to służy

Białko jest niezbędne do budowy i regeneracji mięśni, dlatego większe jego ilości mogą być potrzebne sportowcom, osobom intensywnie trenującym oraz części seniorów. W ostatnich latach składnik ten zaczął być jednak dodawany niemal do wszystkiego – płatków, deserów, kawy, napojów czy przekąsek.

Jak podaje serwis News Medical, naukowcy przeanalizowali ponad 350 publikacji dotyczących zależności między spożyciem białka, starzeniem się organizmu i długością życia. Z przeglądu wynika, że osoby prowadzące siedzący tryb życia mogą dostarczać organizmowi więcej białka, niż rzeczywiście potrzebują.

– Nie ulega żadnej wątpliwości, że białko przynosi korzyści w zakresie wzrostu mięśni i odpowiedzi organizmu na wysiłek u osób aktywnych fizycznie. Ponieważ jednak większość ludzi prowadzi stosunkowo siedzący tryb życia, wiele osób prawdopodobnie spożywa więcej białka, niż rzeczywiście potrzebuje. Może to mieć negatywne konsekwencje zdrowotne – powiedział Dudley Lamming z Uniwersytetu Wisconsin-Madison.

Artykuł naukowy zatytułowany "The hallmarks of protein and amino acid restriction in aging and healthspan" został opublikowany 31 lipca 2026 roku w czasopiśmie naukowym "Cell Press Blue".

Od wielu lat wiadomo, że zmniejszenie liczby spożywanych kalorii może wydłużać życie niektórych organizmów oraz ograniczać ryzyko chorób związanych z wiekiem. Utrzymanie diety niskokalorycznej jest jednak trudne, dlatego naukowcy szukają innych sposobów osiągnięcia podobnych efektów.

Jednym z nich może być ograniczenie białka bez konieczności zmniejszania całkowitej kaloryczności diety. Badania na zwierzętach wykazały, że taki sposób żywienia może sprzyjać dłuższemu życiu. Z kolei w badaniach z udziałem ludzi obserwowano zmniejszenie masy ciała i ilości tkanki tłuszczowej, a także poprawę stężenia glukozy na czczo.

Co ważne, część uczestników spożywała nawet więcej kalorii, a mimo to uzyskiwała korzystne efekty metaboliczne. Zdaniem autorów przeglądu oznacza to, że znaczenie może mieć nie tylko liczba kalorii, ale również proporcje poszczególnych składników odżywczych.

Jednym z mechanizmów, które mogą tłumaczyć korzystne działanie diety z mniejszą ilością białka, jest wzrost poziomu hormonu FGF21. Jego stężenie zwiększa się, gdy organizm otrzymuje mniej białka.

FGF21 może zwiększać wydatek energetyczny, poprawiać kontrolę stężenia cukru we krwi oraz ograniczać procesy zapalne. W badaniach na myszach zwierzęta z wyższym poziomem tego hormonu żyły dłużej. Podobny wzrost FGF21 po ograniczeniu białka obserwuje się także u ludzi.

Autorzy zwracają również uwagę na metioninę, izoleucynę i walinę. Nadmiar tych aminokwasów może pobudzać procesy wzrostowe w komórkach, co potencjalnie sprzyja otyłości, przewlekłym stanom zapalnym oraz chorobom związanym z wiekiem.

– Badania te pokazują, że ilość białka spożywana obecnie przez osoby prowadzące siedzący tryb życia może mieć negatywne konsekwencje zdrowotne, przynajmniej w skali całej populacji – zaznaczył Lamming.

Wyniki przeglądu nie oznaczają, że białko należy ograniczać bez względu na wiek i stan zdrowia. Większe zapotrzebowanie mają m.in. kobiety w ciąży, osoby intensywnie ćwiczące oraz niektórzy seniorzy, szczególnie narażeni na utratę masy mięśniowej.

Duże znaczenie ma również aktywność fizyczna. Sportowcy mogą spożywać więcej białka, ponieważ organizm wykorzystuje je do regeneracji i rozbudowy mięśni. U osób mało aktywnych nadmiar produktów proteinowych może natomiast nie przynosić oczekiwanych korzyści.

– Najnowsze zalecenia zachęcają ludzi do spożywania większej ilości białka, ale jednocześnie zalecają zwiększenie aktywności fizycznej. Prawdopodobnie powinniśmy dostosowywać rekomendacje dotyczące białka nie tylko do wieku, ale także do poziomu aktywności fizycznej danej osoby – podsumował naukowiec.

Źródło:

• News-medical.net
• Cell Press Blue