Gorączka plamista

Gorączka plamista to ogólna nazwa dla kilku chorób wywoływanych przez zakażenie riketsjami, które są przenoszone przez różne gatunki kleszczy. Gorączka plamista występuje niemalże na całym świecie w miejscach odznaczających się ciepłym klimatem (południowa Europa, Afryka, Azja Południowa, Azja Południowo-Wschodnia, Australia). Do objawów wspólnych dla wszystkich postaci gorączki plamistej należy bardzo wysoka gorączka, a także zmiany skórne. Diagnoza gorączki plamistej obejmuje pojawiające się objawy gorączki plamistej oraz badanie krwi na obecność DNA riketsji lub przeciwciał przeciwko riketsjom.

Choroby serca najczęstszą przyczyną zgonów Polaków

Rodzaje gorączek plamistych

Wysypka widoczna na kończynie górnej

Wysypka spowodowana gorączką plamistą.

Riketsje są to Gram-ujemne pałeczki, należące do pasożytów wewnątrzkomórkowych. Jak już wspomniano, występują prawie na całym świecie i są przenoszone przez kleszcze. W zależności od położenia geograficznego można wyodrębnić różne gatunki riketsji, różne są też gatunki kleszczybiorących udział w ich rozprzestrzenianiu. I tak np.:

  • w Europie występuje głównie Rickettsia conori (wywołująca tzw. gorączkę plamistą śródziemnomorską), której wektorem jest kleszcz psi Rhipicephalus sanguineus,
  • w Europie rozprzestrzenione są też Rickettsia slovaka i Rickettsia helvetica, przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes, przede wszystkim Ixodes ricinus i Ixodes persulcatus,
  • w Ameryce Północnej i Południowej występuje głównie Rickettsia rickettsii (wywołująca gorączkę plamistą Gór Skalistych), w której rozprzestrzenianiu biorą udział kleszcze z rodzaju Dermacentor andersoni i Dermacentor variabilis,
  • na Syberii występuje Rickettsia siberica (wywołująca syberyjską gorączkę plamistą),
  • w Afryce występuje Rickettsia africae, przenoszona przez kleszcze z rodzaju Amblyomma,
  • w Australii występuje Rickettsia australis, której wektorem są kleszcze Ixodes holocyclus.

Objawy gorączek plamistych

Gorączka plamista Gór Skalistych

Do najbardziej charakterystycznych objawów w przebiegu gorączki plamistej Gór Skalistych należą:

  • wysoka gorączka (40-41ºC), której towarzyszą: ogólne złe samopoczucie, ból głowy, utrata łaknienia, obfite poty, dreszcze, ból i drżenia mięśni,
  • wysypka, w postaci czerwonych plam na kończynach, pośladkach, brzuchu i plecach,

W przypadkach nieleczonej choroby śmiertelność sięga nawet 6%, a przyczyną zgonu może być rozwijająca się niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, niewydolność nerek i niewydolność serca.

Gorączka śródziemnomorska

Gorączka śródziemnomorska (również gorączka guzkowa) najczęściej objawia się pod postacią:

  • charakterystycznego, czarnego strupa w miejscu ukłucia przez kleszcza, ze współistniejącym powiększeniem okolicznych węzłów chłonnych,
  • wysokiej gorączki z towarzyszącą plamistą wysypką.

Ponadto pojawić się mogą: bóle mięśniowe, wymioty, zapalenie spojówek.

Choroba aż w 30% przypadków kończy się zgonem, szczególnie u osób starszych i schorowanych.

Rozpoznanie i leczenie gorączek plamistych

Należy dążyć do jak najwcześniejszego rozpoznania choroby, gdyż przekłada się to na lepsze rokowanie. W diagnostyce gorączek plamistych bierze się pod uwagę przede wszystkim wywiad epidemiologiczny (możliwość kontaktu z kleszczami) oraz charakterystyczne objawy. Rozpoznanie można potwierdzić, badając krew chorego w poszukiwaniu DNA riketsji z wykorzystaniem metody PCR lub szukając specyficznych przeciwciał przeciwko riketsjom z użyciem testów serologicznych (np. immunofluorescencji bezpośredniej, ELISA czy Western blot). W razie potwierdzenia diagnozy wdraża się leczenie w postaci antybiotykoterapii. Najczęściej stosuje się doksycyklinę, ciprofloksacynę lub chloramfenikol przez ok. 10-14 dni. Ponadto podaje się leki objawowe: przeciwgorączkowe, przeciwzapalne, poprawiające krążenie itd.

Profilaktyka polega przede wszystkim na unikaniu miejsc występowania kleszczy. Pajęczaki upodobały sobie za miejsce bytowania lasy zasiedlone przez zwierzynę łowną. Tam, gdzie żyją sarny, jelenie i wilki, kleszcze występują stadnie. Zdarza się, że pojedynczy pasożyt może być przenoszony przez ptaki. Osoby, które wybierają się do lasu powinny założyć ubranie chroniące skórę całego ciała. Dlatego zaleca się zakładanie bluzek z długimi rękawami, spodni z nogawkami do kostek oraz czapek. Istnieją także specjalistyczne preparaty zabezpieczające skórę przed ukąszeniem przez owada. Jeśli jednak już doszło do ukąszenia, należy jak najszybciej usunąć owada.

Ewelina Rogowska, Angelika Ciuraj, ponad rok temu

Bibliografia

  • Boroń-Kaczmarska A. Choroby zakaźne w zarysie, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2004, ISBN 83-89318-35-0
  • Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Czelej, Lublin 2007, ISBN 978-83-60608-34-0
  • Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zakażenia i zarażenia człowieka. Epidemiologia, zapobieganie i zwalczanie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-2568-0
  • Dziubek Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Gorączka plamista
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Gorączka plamista
Gorączka plamista

Denga - przyczyny, objawy, leczenie, szczepionka

Denga to gorączka tropikalna. Występuje w takich krajach jak Ameryka Środkowa, Ameryka Południowa, Azja, Afryka i Australia. Denga to jedna z odmian (...) leczenie gorączki tropikalnej denga? Denga - objawy Denga to gorączka...

Antybiotyk - działanie, rodzaje, działania niepożądane, stosowanie

Wysoka gorączka (WIDEO)

Wysoka gorączka (WIDEO) Odtwórz wideo

go przez użyciem porządnie wstrząsnąć, aby ustawić słupek rtęci poniżej poziomu 35,6 stopni C. Gorączka występuje, gdy temperatura ciała przekroczy 38 stopni C (...) w pomiarze dziennym i 38,5 w pomiarze nocnym. Jeżeli temperatura...

Gorączka reumatyczna - przyczyny, objawy, leczenie

Guzek Aschoffa

Guzek Aschoffa

Guzek Aschoffa pacjenta chorego na zapalenie mięśnia sercowego.

Odporność dzieci

Choroby wieku przedszkolnego

na śluzówce policzków pojawiają się białawe plamki. Objawom tym towarzyszy ogólne złe samopoczucie oraz gorączka. Po około czterech dniach pojawia (...) , na szyi, na tułowiu, a na końcu na kończynach. Pojawieniu się wysypki towarzyszy...