Impotencja (zaburzenia erekcji) - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Impotencja bywa określana na wiele różnych sposobów – zaburzenia erekcji członka, brak reakcji genitalnej, niepełne wzwody, brak wzwodu, dysfunkcja erekcyjna, zanik lub osłabienie reaktywności seksualnej.

Impotencja jest to dysfunkcja seksualna, której główny objaw stanowi brak erekcji lub wytrysku nasienia, mimo podniecenia i satysfakcjonującej gry wstępnej. Kto to jest impotent? Impotentem nazywa się pacjenta, który boryka się z zaburzeniami erekcji. Osoba ta ma problem w osiągnięciu wzwodu, a także utrzymaniu erekcji.

Erekcja, nazywana również wzwodem jest zdolnością do osiągania oraz utrzymania prawidłowej sztywności penisa. Bez wzwodu niemożliwe jest utrzymanie prawidłowej sprawności seksualnej, a także uprawianie stosunków seksualnych.

Za brak potencji u mężczyzn najczęściej odpowiada nieprawidłowy przepływ krwi, co sprawia, że penis nie jest w stanie uzyskać pełnej i trwałej erekcji. Większość mężczyzn traktuje tę przypadłość jako objaw starzenia się lub całkowicie ignoruje problem podczas wizyty u lekarza. Krótkotrwałe zaburzenia erekcji są rzeczą normalną i nie należy ich mylić z impotencją.

Z zaburzeniami seksualnymi borykają się nie tylko mężczyźni, ale również kobiety. Impotencja kobieca, nazywana bardzo często oziębłością seksualną może objawiać się w wieloraki sposób. Niektóre kobiety nie są w stanie osiągnąć podniecenia, inne mają notoryczne problemy z osiągnięciem orgazmu. U innych pań może występować również całkowity brak zainteresowania seksem.

Długotrwałe zaburzenia erekcji, czyli po prostu impotencja u mężczyzn, to dysfunkcja dotycząca seksualności. Mężczyzna dotknięty problemem impotencji nie może osiągnąć wzwodu, co uniemożliwia odbycie zbliżenia.

Zaburzenia erekcji różnicuje się na podstawowe rodzaje o różnym podłożu: psychicznym oraz fizycznym. Rozszerzona definicja obejmuje również inne typy impotencji:

• impotencja generatywna związana jest z zaburzeniami płodności,
• impotencja erektywna dotyczy zaburzeń erekcji,
• impotencja orgastyczna dotyczy problemów z osiągnięciem wytrysku i orgazmu.

W jakim wieku może pojawić się impotencja? Czy problem ten dotyczy wyłącznie panów w podeszłym wieku? Niestety, ale nie. Młodzieńcza impotencja nie jest zjawiskiem powszechnym, jednak może wystąpić w sytuacji, w której młody przeżył poważną traumę, boryka się z zaburzeniami hormonalnym lub ma problem z określeniem własnej orientacji seksualnej.

Zaburzenia potencji u mężczyzn po czterdziestym czy pięćdziesiątym roku życia bywają nieco inne. Impotencja po 40-tce może wiązać się ze stresem, problemami w pracy, uzależnieniem od alkoholu. Przyczyny impotencji u 50-latka może być spowodowana miażdżycą, nadciśnieniem, cukrzycą, zaburzeniami neurologicznymi. Poza wiekiem biologicznym wymieniane hiperlipidemia i palenie papierosów.

Impotencja moze być potęgowana przez czynniki ryzyka. Najczęstszymi przyczynami impotencji są czynniki:

• psychogenne, np. lęk przed seksualnością, lęk przed posiadaniem dziecka, depresja, zaburzone relacje między partnerami, kompleks małego członka, nieświadome tendencje homoseksualne, psychastenia, czynniki ambicjonalne, stres sytuacyjny. Impotencja psychogenna może wynikać również z zaburzeń identyfikacji z rolą męską, rygoryzmu seksualnego. Lęk przed kobietami, niska samoocena czy ortodoksja religijna to najczęstsze przyczyny impotencji u młodych mężczyzn;
• neurogenne, np. urazy kręgosłupa, dyskopatie, cukrzyca, udar mózgu, uzależnienie od substancji psychoaktywnych, stany pooperacyjne w obrębie miednicy, guzy mózgu, choroby neurologiczne (np. stwardnienie zanikowe boczne, tetraplegia, paraplegia, polineuropatia, zaawansowana postać stwardnienia rozsianego (SM);
• hormonalne, np. obniżony poziom testosteronu, podwyższony poziom prolaktyny;
• krążeniowe, np. nadciśnienie związane z paleniem tytoniu, cukrzyca, miażdżyca naczyń krwionośnych, zmiany w naczyniach prącia;
• farmakologiczne, np. leki przeciwnadciśnieniowe, neuroleptyki, leki antydepresyjne z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu serotoniny (SSRI) i SNRI.

W przypadku zaburzenia somatogennego, impotent nie jest w stanie osiągnąć erekcji ze względu na wiek albo choroby (choroba Peyroniego, wady rozwojowe narządów płciowych, np. stulejka). U około dwudziestu pięciu procent mężczyzn impotencja ma podłoże mieszane, np. hormonalne i krążeniowe, co spotyka się częściej w przebiegu andropauzy.

Przyczyny psychogenne powszechniejsze są u młodych mężczyzn – szczególnie w związku z nową, wymagającą partnerką. Doświadczenie zaburzeń erekcji członka uderza w poczucie męskiej wartości, rodzi lęk i poczucie zagrożenia.

Nie zawsze wiadomo, co było zaburzeniem pierwotnym, a co wtórnym. Impotencję na tle psychicznym można podejrzewać w wypadku, gdy pojawia się nagle, w konkretnej sytuacji, gdy między partnerami istnieją jakieś napięcia, lęki, a poranne erekcje członka są pełne. Impotencja na tle organicznym najczęściej rozwija się stopniowo, poranne erekcje są niepełne lub zanikają, nie ma zaburzeń wytrysku nasienia.

Zaburzenia wzwodu należą do najczęstszych zaburzeń seksualnych u mężczyzn, gdyż dotyczą niemal co drugiego mężczyzny w wieku 40-70 lat. Około dziesięć procent spośród tych mężczyzn jest całkowicie niezdolnych do osiągnięcia erekcji.

Dość trudno jednak szczegółowo oszacować skalę problemu, ponieważ niewielu mężczyzn zgłasza się do lekarza, jedynie około dziesięć procent. Dane statystyczne dostępne z badań w Stanach Zjednoczonych sugerują, że na zaburzenia erekcji, o różnym stopniu nasilenia, skarży się pięćdziesiąt dwa procent mężczyzn w wieku od 40 do 70 lat.

Zaburzenie wzwodu a początek impotencji

Nie każde zaburzenie wzwodu jest początkiem impotencji, dlatego nie warto od razu wpadać w panikę. Znacznie częściej zdarzają się zaburzenia wywołane przemęczeniem i przepracowaniem, zaburzeniami snu lub zbyt dużą ilością wypitego alkoholu. Problemy seksualne mężczyzny to nie tylko jego problem.

To także problem kobiety, która dzieli z nim sukcesy i porażki, również te związane z seksualnością. Zazwyczaj partnerki bywają niezwykle cierpliwie i delikatne, starają się nakłonić mężczyznę na wizytę u seksuologa czy lekarza pierwszego kontaktu. Impotencja męża jawi im się jako poważny problem, który wymaga konsultacji ze specjalistą. Niektóre kobiety same szukają odpowiedzi na swoje pytania.

Edukują się, czytają blogi medyczne, kontaktują się z lekarzami. Chcą uzyskać odpowiedź na nurtujące je pytania: jak walczyć z impotencją, czym spowodowany jest zanik potencji u mężczyzn, czy impotencję można wyleczyć, jakie badania warto wykonać, gdy mąż lub partner ma problemy z erekcją, jakie są najnowocześniejsze metody leczenia impotencji.

Impotencja seksualna to poważny problem psychologiczny, który utrudnia lub wręcz niszczy życie prywatne, intymne, życie w społeczeństwie. Zaburzenia erekcji potrafią odebrać satysfakcję z pracy zawodowej, pogorszyć stosunki między partnerami, jak również spowodować rozpad związku małżeńskiego.

Kłopoty z osiągnięciem wzwodu mogą wzbudzać w impotencie narastającą frustrację, bezsilność, niezdolność do podejmowania jakichkolwiek aktywności. U niektórych panów problem zaburzeń erekcji spowodowany jest blokadą psychiczną, u innych z kolei stanowi następstwo chorób układu krążenia.

Niemoc seksualna wywołuje w mężczyźnie poczucie niespełnienia, poczucie bycia gorszym. Lęk przed impotencją może być tak silny, że niejeden mężczyzna nie dopuszcza do siebie takiej myśli, rozpoznaje inną przyczynę, np. zanik popędu, błędy popełniane przez partnerkę. Problem jest o tyle ważny, że poza impotencją mogą występować inne zaburzenia seksualne, np. zaburzenia wytrysku, obniżenie poziomu libido.

Współczesna medycyna wychodzi jednak naprzeciw tym problemom. Szuka dogodnych rozwiązań w postaci nowoczesnych form leczenia. Konsultacja u specjalisty i rzetelnie przeprowadzona diagnostyka ułatwiają dobór właściwych metod leczenia, które mają obecnie wysoką skuteczność.

Mężczyzna borykający się z zaburzeniami erekcji powinien w pierwszej kolejności udać się do lekarza pierwszego kontaktu. W leczeniu impotencji niezwykle ważne jest określenie przyczyn problemu. W rozpoznaniu zaburzeń erekcji bardzo ważną rolę odgrywa szczegółowy wywiad z pacjentem (wywiad somatyczny, dotyczący objawów, jak również wywiad psychoseksuologiczny, związany z aspektami seksualności pacjenta).

W diagnostyce zaburzeń erekcji niezwykle ważne jest również przeprowadzenie badań laboratoryjnych (poziom cukru, cholesterolu, testosteronu, prolaktyny, kreatyniny), USG jąder i prostaty. Jedynie w trudniejszych diagnostycznie sytuacjach konieczne jest zastosowanie bardziej specjalistycznych metod, np. dopplersonografii.

Obecnie często spotykaną metodą diagnostyczną stała się próbna iniekcja w ciała jamiste członka. Problem w tym, że wielu mężczyzn odczuwa silny lęk przed takim zastrzykiem, jakkolwiek jest on mniej bolesny od iniekcji domięśniowych. Jest to jednak metoda ryzykowna pod względem powikłań. Przy stosowaniu takiej metody mogą wystąpić zwłóknienia w miejscach iniekcji, zasinienia, zgrubienia oraz skrzywienie prącia.

Wyniki badań mogą dać jasną odpowiedź na to, czy pacjent boryka się z chorobami układu krążenia takimi jak nadciśnienie czy choroba niedokrwienna serca. Jaki lekarz pomoże, gdy doskwiera nam impotencja? W tej sytuacji warto udać się nie tylko do lekarza pierwszego kontaktu, ale również do urologa, seksuologa lub psychologa-seksuologa.

Mężczyźni mający problemy ze wzwodem szukają często pomocy, zażywając cudowne leki, wierząc w magiczną moc afrodyzjaków lub specjalnej diety. Zdrowa dieta, choć odgrywa istotną rolę w profilaktyce zaburzeń erekcji, nie jest w stanie wyeliminować problemu długotrwałej impotencji. Jak leczyć impotencję by terapia przyniosła oczekiwane efekty? Warto zdawać sobie sprawę, że skuteczne leczenie impotencji musi opierać się na rozpoznaniu jej przyczyn. W zależności od źródła zaburzenia dobiera się stosowne metody.

W przypadku impotencji na tle psychicznym stosuje się psychoterapię indywidualną lub terapią małżeńską, metody treningowe ze współudziałem partnerki, techniki relaksacyjne, hipnozę, a także leki doustne (np. przeciwlękowe) i iniekcje w ciała jamiste członka.

W przypadku impotencji na tle somatycznym stosuje się farmakoterapię (np. leki hormonalne, viagrę), pompę próżniową, fizykoterapię, zabiegi chirurgiczne udrażniające naczynia prącia, a w razie potrzeby – protezowanie członka (implanty). Nie warto rezygnować z satysfakcji seksualnej i żyć z wizją niesprawnego kochanka. Trzeba zasięgnąć porady lekarza seksuologa. Czasem wystarczy zmiana trybu życia, odstawienie papierosów i alkoholu, aby erekcja wróciła do normy.

Jak zapobiec impotencji? W profilaktyce zaburzeń erekcji niezwykle istotną rolę odgrywa codzienna dieta. Jadłospis mężczyzny powinien bazować na produktach zawierających określoną ilość witamin, składników mineralnych.

Dietetycy kliniczni zalecają spożywanie takich produktów, które obfitują w cynk, selen oraz argininę. Dobrymi źródłami tych substancji odżywczych są nasiona oraz orzechy np. pestki słonecznika, migdały, orzechy nerkowca, orzechy brazylijskie, pestki dyni, kasze, ciemne ryże, pieczywo z pełnego przemiału, ostrygi.

Pozytywny wpływ na sprawność seksualną mają również przyprawy. W męskiej diecie nie powinno zabraknąć papryczek chili, imbiru, pieprzu kajeńskiego czy czosnku.

Jakich produktów żywnościowych powinni unikać mężczyźni borykający się z zaburzeniami erekcji? Impotenci do minimum powinni ograniczyć potrawy tłuste i ciężkostrawne. Niewskazane jest spożywanie soli, cukrów prostych. Tłuste masła i margaryny warto zastąpić olejami roślinnymi np. oliwą z oliwek, olejem lnianym, olejem rzepakowym.

Zapobieganie impotencji powinno polegać także na dbaniu o swoje zdrowie fizyczne, jak również psychiczne. Środkiem zapobiegawczym przeciwko impotencji może być aktywność, zdrowy sen, regularne uprawianie stosunków seksualnych. Panowie powinni unikać nadmiernego stresu, konfliktów z pracownikami czy partnerką.

Źródła

1. Lew-Starowicz Z., Leczenie zaburzeń seksualnych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1997, ISBN 83-200-2107-3.
2. Gregoir A. Impotencja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 832-00-185-36
3. Borkowski A. Urologia - podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3758-6
4. Kazoń M. (red.), Urologia (Seria Lekarza Praktyka), Urban & Partner, Wrocław 1997, ISBN 83-85842-71-3
5. Kępiński A., Z psychopatologii życia seksualnego, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2003, ISBN 83-08-03354-7