Jak działa epinefryna?
Epinefryna, znana szerzej jako adrenalina, potocznie nazywana jest hormonem stresu. Należy do amin katecholowych. Wytwarzana jest przez gruczoły dokrewne pochodzące z grzebienia nerwowego. Można ja również otrzymać syntetycznie, co wykorzystuje współczesna medycyna.
Alergikom znana jest epinefryna w autostrzykawce.
W tym artykule:
Epinefryna – co to jest?
Epinefryna i adrenalina to te same substancje. Określa się je jako hormon 3xF, co daje bardzo dosadny opis jej działania – fright (strach), fight (walka) i flight (ucieczka).
W momencie silnego strachu, gdy organizm wyczuwa zagrożenie, mózg wysyła sygnał do gruczołów dokrewnych. W takiej sytuacji uaktywniają się nadnercza, które produkują katecholaminy, m.in. adrenalinę. Jej wyrzut mobilizuje do działania na najwyższych obrotach. Umysł i mięśnie otrzymują dodatkowe wsparcie – intensywnie myślimy lub bardzo szybko biegniemy, uciekając przed zagrożeniem. Przyspiesza akcja serca, rozszerzają się drogi oddechowe, by do krwi docierała większa ilość tlenu. Rozszerzają się też źrenice.
W przypadku sportów ekstremalnych wyrzut adrenaliny powoduje późniejszą euforię. Jest to stan niezwykle pożądany, zupełnie niegroźny dla organizmu. To zupełne przeciwieństwo permanentnego stresu, który jest wyniszczający dla zdrowia.
Epinefryna – lek
Adrenalina to również lek ratujący życie. Podaje się do w trakcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej w przypadku zatrzymania krążenia. Dzięki jej zastosowaniu mięsień sercowy zostaje błyskawicznie pobudzony do skurczów, a w sytuacji użycia defibrylatora – lepsza jest skuteczność przewodzenia bodźców elektrycznych.
Alergikom z kolei znana jest najpewniej epinefryna w autostrzykawce. Stosuje się ją w przypadkach wstrząsu anafilaktycznego, a więc w ostrej reakcji alergicznej, która grozi śmiercią. Najczęściej występuje po kontakcie z jadem osy czy pszczoły albo lekiem. Powoduje atak duszności i obrzęk dróg oddechowych, co uniemożliwia oddychanie. Podanie epinefryny rozluźnia mięśnie gładkie oskrzeli i gardła, a w efekcie – ratuje życie. Nie jest to też zadanie trudne. Ampułkostrzykawkę z adrenaliną kupuje się w aptece na receptę i przechowuje z dala od dzieci. W razie potrzeby wykonuje się zastrzyk domięśniowy, najlepiej w mięśnie przedniobocznej części uda. By epinefryna zaczęła szybciej działać, miejsce wkłucia należy rozmasować.
Adrenalina silnie zwęża naczynia krwionośne, przez co zmniejsza krwawienie. Bywa stosowana też w laryngologii i stomatologii, gdzie preparaty zawierające epinefrynę są niekiedy stosowane do znieczulenia miejscowego.
Epinefryna może być podawana wyłącznie wtedy, gdy zachodzi taka konieczność, o czym decyduje lekarz (wyjątkiem jest wstrząs anafilaktyczny). Podaje się ją domięśniowo, podskórnie i dożylnie. Jej stosowanie może również wywołać objawy niepożądane, np. niepokój, drażliwość, bezsenność, bóle i zawroty głowy, osłabienie, rozszerzenie źrenic. Epinefryna bez recepty nie jest dostępna. Wydawana jest wyłącznie z przepisu lekarza.
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
