Jak radzić sobie w sytuacji kryzysowej?

1. Śmierć bliskiej osoby a depresja

Znacząca, dotkliwa strata – a nawet sama jej groźba – należy do najczęstszych czynników, wywołujących depresję. Większość ludzi po bolesnym okresie smutku i żałoby, wraca z czasem do równowagi, ale niektórzy pogrążają się w depresji. Chorzy często wiążą jej wystąpienie z niedawno przeżytą śmiercią bliskiej osoby. Dla dziecka czy nastolatka szczególnie trudne bywa osiągnięcie równowagi emocjonalnej po śmierci rodzica. Inne straty, np. zwolnienie z pracy, mogą również wyzwolić depresję. Osoby mające za sobą epizod (czy epizody) depresji, są podatniejsi na jej nawrót w następstwie przyszłych dramatów życiowych.

2. Nieudany związek a depresja

Epizod depresji mogą wywołać konflikty w małżeństwie lub związku partnerskim. Szczególnie usposabia do niej rozwód, lub zerwanie długotrwałej, ważnej relacji. Jak wynika z badań, ryzyko depresji w grupie osób rozwiedzionych, lub żyjących 
w separacji, jest dwukrotnie wyższe w porównaniu z grupą osób żyjących w stabilnych małżeństwach. Trwałe związki uczuciowe nie eliminują stresu. Ale wydają się „amortyzować” życiowe wstrząsy i tym samym zapewnić pewną ochronę, przed wewnętrzną destabilizacją.

3. Sytuacje stresowe a wydarzenia życiowe

Stres, zgodnie z jego teorią, zostaje wywołany przez każdą większą zmianę w życiu – zarówno na gorsze, jak i na lepsze. Dowolne wydarzenie, ale o istotnym ciężarze gatunkowym, może więc zwiększać ryzyko depresji, zwłaszcza u ludzi, predysponowanych do niej genetycznie. Wśród czynników z tej kategorii można wymienić:

  • traumatyczne przeżycia w rodzaju katastrofy czy groźnego wypadku samochodowego,
  • naturalne przełomowe momenty ludzkiego życia, jak np. okres dojrzewania, podjęcie pierwszej pracy czy przejście na emeryturę.

To, w jaki sposób stawiamy czoło tym doniosłym zmianom, zależy od naszej ogólnej postawy życiowej, charakteru, osobistej sytuacji i wielu jeszcze innych czynników. Niektórzy mogą przeżywać zakończenie kariery zawodowej jako wielką stratę i zdradzać z tego powodu objawy depresji, podczas gdy inni powitają je 
z ulgą, czy nawet z radością, jako odzyskaną wolność czy szansę na zajęcie się tym, o czym od dawna marzyli.

4. Stres a praca zawodowa

Niezliczone reportaże, filmy i komiksy potwierdzają wszechobecność stresu 
w życiu współczesnych pracowników. Jak wynika z niektórych badań, firmy tracą rocznie około 16 dni roboczych na jednego pracownika, wyłącznie z powodu następstw stresu, stanów lękowych i depresji. Pracujące matki dodatkowo zmagają się ze stresem „dwóch etatów”, ponieważ prowadzenie domu i wychowanie dzieci, obciążają je w znacznie większym stopniu niż mężczyzn. Według badań macierzyństwo dodaje kobietom racjonalnej 
i emocjonalnej motywacji do pracy, choć jednocześnie w sposób istotny obciąża je fizycznie 
i psychicznie, zwiększając tym samym ryzyko wystąpienia depresji.

5. Sposoby radzenia sobie z sytuacją kryzysową

Jedną z ważniejszych przyczyn, z których jedni pogrążają się w depresji, 
w następstwie różnorodnych problemów życiowych, podczas, gdy inni pokonują porównywalne, czy nawet obiektywnie większe przeszkody z sukcesem, jest indywidualny styl radzenia sobie z trudnościami. Aktywne podejście do problemów, nastawione na poszukiwanie rozwiązań (styl zadaniowy), wydaje się chronić przed depresją znacznie bardziej niż podejście bierne i skoncentrowane na emocjach. Można wskazać na kilka taktyk radzenia sobie z sytuacją kryzysową związane ze strategią zadaniową:

  • monitorowanie stresu,
  • strukturalizacja 
i wykorzystywanie umiejętności społecznych.

Monitorowanie stresu polega na uświadamianiu sobie zwiększonego napięcia oraz możliwych przyczyn tego stanu, zaś strukturalizacja polega na zbieraniu informacji o stresorze, przeglądzie dostępnych zasobów i planowaniu sposobu ich wykorzystania. umiejętności społeczne dotyczą asertywności, wchodzenia w bliskie związki 
i ujawniania siebie. Można je wykorzystywać w radzeniu sobie z sytuacją kryzysową za pomocą wsparcia społecznego.

6. Cechy stylu pozytywnego radzenia sobie z sytuacjami kryzysowymi

Do głównych cech pozytywnego stylu radzenia sobie z trudnościami, należą:

  • obecność silnej, osobistej „grupy wsparcia”, złożonej z przyjaciół i członków rodziny,
  • predyspozycje do dostrzegania dobrych stron, nawet w sytuacjach trudnych 
i problematycznych,
  • szerokie wykorzystywanie umiejętności rozwiązywania problemów,
  • dzielenia się własnymi problemami i obawami z innymi i podtrzymywanie relacji przyjaźni.

7. Sposoby radzenia sobie w sytuacji kryzysowej

  • uznanie faktu, że ból jest normalną reakcją emocjonalną – doświadczanie bólu nie jest stanem pożądanym, ale jest jednocześnie naturalną reakcją na sytuację, zdarzenie, stratę, która miała dla nas ogromne znaczenie,
  • pozwolenie sobie na przeżywanie uczuć – wiele osób myśli: „Już dawno powinnam się z tym uporać”, „Nie powinienem pozwalać, żeby to tak bardzo bolało”, „Mam ochotę płakać, jak dziecko”, „Muszę być silny”. Tacy ludzie doświadczają uczuć, ale nie chcą się do nich przyznać, wypierają je ze świadomości, często myśląc o sobie krytycznie,
  • pozwolenie sobie na wyrażanie uczuć – wyrażanie bolesnych uczuć jest zdrowe, szczególnie, jeśli możemy opowiadać o swoich emocjach osobie, która nas słucha, do której mamy zaufanie, której na nas zależy i która nas nie osądza. Przyjaciele mówią czasem: „Będzie dobrze. Wszystko się jakoś ułoży. Dasz sobie radę”. Mają dobre intencje, ale w ich słowach kryje się sugestia, że nie powinniśmy płakać, ani się smucić. Zaprzeczanie uczuciom w niczym nie pomaga, przeciwnie, przeszkadza w ich wyrażaniu i w odzyskiwaniu równowagi.
  • utrzymywanie kontaktu z przyjaciółmi i z członkami rodziny, którzy potrafią nas wesprzeć – kiedy próbujemy leczyć emocjonalne rany, nie powinniśmy myśleć o tym, że musimy być dzielni i samodzielnie dać sobie radę ze wszystkim,
  • utrzymywanie realistycznego spojrzenia na życie i na własną osobę – trzeba odważnie spojrzeć na swoje życie, na siebie samego, na to, co pozytywne 
i negatywne. Wiele osób uczy się wyrażać swoje uczucia i zachowuje realistyczną ocenę rzeczywistości, dzięki prowadzeniu dziennika. Warto przelewać na papier najgłębsze emocje (suche opisywanie faktów nie pomaga, lepiej jest pisać od serca),

Angażowanie się w rozwiązywanie problemów w taki sposób, by możliwy był powrót do zdrowia – w chwili głębokiej żałoby lub rozpaczy, często jest to trudne, ale warto się zmobilizować. Odnoszenie choćby drobnych sukcesów (metodą małych kroków) w sytuacjach kryzysowych, jest budujące, wyzwala energię do dalszych działań, pozytywnie wpływa na samoocenę, daje poczucie sprawstwa, a co istotne, pozwala na odzyskiwanie kontroli nad własnym życiem.

Psycholog Izabela Gieryszewska,

Polecane wideo:

Bibliografia

  • Beck J., Terapia poznawcza – podstawy i zagadnienia szczegółowe, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005, ISBN 83-233-1986-3.
  • Briers S., Pokonaj depresję, stres i lęk, czyli terapia poznawczo-behawioralna w praktyce, Samo Sedno, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62482-37-5.
  • Heszen I., Sęk H., Psychologia zdrowia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, ISBN 83-01-15050-1.
  • Klimasiński K., Elementy psychopatologii i psychologii klinicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000, ISBN 83-233-1414-4.

Stres

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Stres
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Stres
Stres

Nie taki stres straszny, jak go malują!

Czy miewasz takie dni, że masz wszystkiego dość? Nie masz na nic ochoty i chcesz ukryć się przed całym światem? Zrezygnowanie i przygnębienie często wywołuje stres, który potrafi zepsuć nawet najpiękniejsze chwile. Choć krępujących i nerwowych ... ci mowę, to oznacza tylko jedno - twoim sercem i duszą zawładnął stres! Nie daj mu się pokonać i przed spotkaniem na poprawę ... znajdziesz w filmiku "Stres - co może Cię...

Stres

Sytuacje, o których nie śniłaś w najgorszych koszmarach

Są takie dni, gdy wszystko idzie jak z płatka. Wszystkie starania są zwieńczone sukcesem, a problemy omijają cię szerokim łukiem. Gdy sprzyja ci los, trudności wydają się odległym wspomnieniem, ale - bądźmy szczerzy - taki stan nie trwa wiecznie.

Stres

Stres w miejscu pracy. Gdy trzeba sobie z nim radzić

Stres w miejscu pracy. Gdy trzeba sobie z nim radzić

(...) musimy jakoś na nie reagować. Stres wiąże się z zaburzeniem równowagi i występuje wtedy, kiedy możliwości danej osoby nie są ... . Jak ma się to do naszych zachowań w miejscu pracy? Stres a CV Co ciekawe wielu pracodawców wśród kompetencji, których oczekuje od zatrudnianych pracowników, umieszcza właśnie „odporność na stres" lub „umiejętność radzenia sobie ze stresem". Oczywiście istnieje ... stres Oczywiście sytuacja stresogenna może być wywołana przez konkretną osobę, ale też czynniki bezosobowe, okoliczności...

Stres

Stres za kierownicą. Dlaczego wiele osób wychodzi z siebie?

Stres za kierownicą. Dlaczego wiele osób wychodzi z siebie?

(...) ograniczonym czasem. Dziury na drodze. Znasz to? Stres rozumiany jako brak równowagi pomiędzy możliwościami danej osoby a wymogami sytuacji, w której ta się znajduje zagraża także kierowcom. Dlaczego stres dopada w aucie? Jazda samochodem, jak każde inne ... nie nastąpią. Z drugiej strony ten strach pozwala nam dobrze się przygotować, jeśli widzimy zagrożenia oczami wyobraźni. Stres jest nam w życiu bardzo potrzebny - pozwala się rozwijać i uczyć, ale za duża jego dawka powoduje "paraliż " i chęć ucieczki. Taki...

Stres

Stres - czym jest i jak sobie z nim radzić?

(...) Czym jest stres? Model stresu, jako bodźca, opisuje go jako rzeczywistą i nieodpartą siłę, która działa na osobę. Tak więc ... osoby wydają się być bardziej odporne na stres niż inne. Odpowiedzi na to pytanie dostarcza kolejny model stresu, jako reakcji ... , zawarcie małżeństwa, pogodzenie się z małżonkiem (partnerem), ciąża. Reakcja na stres W odpowiedzi na trudną, niechcianą sytuację ... (szczególnie w przypadku długotrwałego stresu). Odporność na stres Każda osoba ma inny poziom odporności na stres, który...

Stres

Joga - metoda na stres nie tylko dla kobiet!

(...) na zagrożenia w swoich otoczeniu, bo podświadomie chcą bronić swoich najbliższych. Jak działa stres na nasz organizm, oddech i umysł? Organizm Stres zaburza pracę układu krążenia i serca. Podwyższone ciśnienie niszczy tętnice, co finalnie może prowadzić do zamknięcia ich światła i w dalszej kolejności do zawału serca lub udaru mózgu. Stres również wpływa na nasze mięśnie, kortyzol - zwany ... nawet krótkotrwały stres zaburza pracę mózgu, negatywnie wpływając na funkcję uczenia się nowych rzeczy i zapamiętywania. Długotrwałe...

Stres

Przyczyny stresu

(...) chorobą, egzaminem, rozwodem itd. Stres towarzyszy człowiekowi od narodzin do śmierci. Jesteśmy na niego skazani, ale wiedza o stresie stanowi jeden ze sposobów redukcji lęku przed nim i dostrzegania jego pozytywnego wydźwięku. Stres bowiem mobilizuje ... . Wymienia się także konkretne fazy reakcji na sytuacje trudne, czynniki determinujące odporność na stres oraz sposoby walki ze stresem. Rodzaje stresu Słownik psychologiczny rozróżnia dwa rodzaje stresu: stres psychiczny - wywołany przez silny...

Stres

Skutki stresu

Skutki stresu

(...) całego organizmu może mieć długotrwała ekspozycja na stres. Stres mobilizuje, ułatwia koncentrację, czasem pomaga wykonać zadanie, ale tylko wtedy, gdy trwa krótko, a po nim możemy wypocząć. Zupełnie inne skutki niesie stres intensywny i przewlekły. Może prowadzić ... stresowe wpływają na psychikę i jak podnieść odporność na stres? Jak działa stres? Stres towarzyszy nam w codziennym życiu ... pod wpływem silnych emocji - któż z nas tego nie odczuł? Stres dotyczy każdego człowieka bez względu na płeć czy wiek.

Stres

Stres psychologiczny

Stres psychologiczny nie doczekał się uniwersalnej i powszechnie akceptowanej definicji. W znaczeniu potocznym kojarzony ... spowodowane trudną sytuacją, przeciążeniem czy chorobą. Za stres psychologiczny można uznać taką zmianę w otoczeniu, która wywołuje ... i fazy reakcji na stres? Jak walczyć ze stresem? Psychologia stresu Obecnie daje się wyróżnić trzy główne nurty koncepcji w ujmowaniu stresu psychologicznego: Stres rozumiany jako bodziec, sytuacja trudna lub wydarzenie zewnętrzne o...

Stres

Stres szkolny

(...) ze strony kolegów z klasy. Jak dzieci reagują na stres szkolny? Jakie są konsekwencje sytuacji stresowych, doświadczanych przez uczniów? Czym grozi nadmiernie odczuwany stres w szkole i jak sobie z nim radzić? Spis treści Reakcja na stres O stresie daje się pisać z wielu perspektyw: medycznej, socjologicznej, fizjologicznej czy pedagogicznej. Potocznie termin „stres" rozumie ... , zmartwieniem, ale też wpływem bodźców fizycznych, np. hałasu czy zbyt wysokiej temperatury. Stres to mobilizacja sił...