Jakie jajka są najzdrowsze? Różnica w zawartości tłuszczów i witamin
Jajka z chowu ściółkowego często trafiają do koszyka dlatego, że wydają się rozsądniejszym i bardziej naturalnym wyborem. Jednak skład jajka zależy od kilku rzeczy, a sposób hodowli kur jest tylko jedną z nich. Warto więc sprawdzić fakty dotyczące wartości oraz bezpieczeństwa. Dopiero wtedy wybór zaczyna być decyzją opartą na wiedzy.
Czy jajka ściółkowe różnią się składem od innych?
Co naprawdę oznacza chów ściółkowy?
Chów ściółkowy oznacza system, w którym ptaki nie przebywają w klatkach, ale w dalszym ciągu są w zamkniętym budynku. Kury poruszają się po hali wyłożonej ściółką, czyli warstwą naturalnego materiału pochłaniającego odchody. Najczęściej jest to słoma lub trociny. Mają dostęp do gniazd, grzęd oraz miejsc do karmienia i pojenia, jednak nie wychodzą na zewnątrz.
Taki system różni się od chowu klatkowego zakresem ruchu ptaków, ale nie oznacza swobody znanej z wolnego wybiegu. Warunki życia kur w chowie ściółkowym w dużej mierze zależą od zagęszczenia stada, jakości paszy oraz sposobu zarządzania fermą, a nie wyłącznie od samej nazwy takiego systemu.
Kalorie i makroskładniki – czy jajka różnią się składem?
Pod względem kalorii oraz makroskładników jajka z różnych systemów chowu wypadają bardzo podobnie. Jedno średnie jajko waży około 60 gramów i dostarcza zwykle 80 kcal, niezależnie od oznaczenia na skorupce. Zawiera około 7 gramów białka oraz 6 gramów tłuszczu, z czego część to tłuszcze nasycone. Ilość węglowodanów jest jedynie śladowa.
Różnice między jajkami z chowu klatkowego, ściółkowego oraz wolnowybiegowego w tym zakresie są niewielkie i nie są ważne dla bilansu energetycznego diety. Podstawowy skład jajka jest stabilny, ponieważ wynika z jego biologicznej funkcji, a nie z warunków życia kury. W badaniach zaobserwowano jednak, że jajka z chowu wolnowybiegowego mogą zawierać nawet o 21 proc. więcej kwasów omega-3 oraz więcej tłuszczów nienasyconych z powodu dostępu kur m.in. do owadów.
Witaminy i składniki mineralne – gdzie mogą pojawić się różnice?
Różnice w zawartości witamin i składników mineralnych w jajkach mogą się pojawiać, ale zazwyczaj również są niewielkie. Dotyczą głównie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, czyli A, D oraz E, a także selenu i jodu. Ich ilość w jajku zależy przede wszystkim od składu paszy, którą otrzymują kury. Jeśli pasza zawiera więcej naturalnych barwników roślinnych oraz dodatków mineralnych, żółtko może mieć wtedy znacznie wyższą zawartość tych związków. Jedno z badań opublikowane na łamach "Nutrition" (2014) dowiodło, że kury, które mają dostęp do światła naturalnego znoszą jajka bogatsze w witaminę D.
Sam system chowu, w tym chów ściółkowy, nie gwarantuje znacznej przewagi w tym aspekcie. Wpływ ma sposób żywienia stada, a nie oznaczenie na skorupce, dlatego zmiany w składzie odżywczym nie są takie jednoznaczne.
Smak, kolor żółtka i to, co naprawdę na nie wpływa
Kolor żółtka jest traktowany jak sygnał jakości, ale w rzeczywistości mówi głównie o składzie paszy. Intensywniejsza barwa wynika z obecności karotenoidów, czyli naturalnych barwników roślinnych obecnych na przykład w kukurydzy, lucernie lub suszonych roślinach. Z tego wynika, że kolor nie przekłada się automatycznie na wyższą zawartość białka, tłuszczu ani witamin.
Smak jajek również rzadko różni się odczuwalnie między systemami chowu i dla większości osób jest bardzo zbliżony. Subtelne różnice częściej wynikają ze świeżości jajka oraz warunków jego przechowywania niż z samego oznaczenia sposobu hodowli kur.
Bezpieczeństwo i świeżość – obszar częstych mitów
Bezpieczeństwo jajek często jest mylone z systemem hodowli, ponieważ w tym aspekcie poza warunkami sanitarnymi liczy się też świeżość oraz sposób przechowywania. Jajka z różnych form hodowli mogą mieć podobne ryzyko mikrobiologiczne, ponieważ decydują o nim warunki sanitarne na fermie, temperatura transportu oraz czas od zniesienia.
Świeże jajko ma:
- gęste białko,
- wypukłe żółtko,
- neutralny zapach.
Przechowywanie w stałej, chłodnej temperaturze spowalnia procesy starzenia i ogranicza rozwój drobnoustrojów. Mycie jajek w domu przed przechowywaniem nie jest zalecane, ponieważ narusza naturalną ochronną warstwę skorupki.
Cena, dostępność i to, za co faktycznie płacisz
Cena jajek z chowu ściółkowego jest zwykle wyższa niż jajek klatkowych, ale różnica niekoniecznie idzie w parze ze składem odżywczym. Wyższy koszt wynika głównie z organizacji produkcji, mniejszej obsady kur oraz wyższych kosztów utrzymania fermy. Jajka od kur z wolnego wybiegu są zazwyczaj jeszcze droższe, ponieważ wymagają dostępu do przestrzeni na zewnątrz oraz bardziej rozbudowanej infrastruktury hodowlanej.
Dla konsumenta jest to bardziej wybór oparty na kwestiach etycznych i wizerunkowych niż na odczuwalnych różnicach żywieniowych. Pod względem kalorii, białka i tłuszczu produkt jest bardzo zbliżony do innych wariantów. Również w przypadku jajek z wolnego wybiegu podstawowy skład jest podobny, a ewentualne różnice wynikają głównie z diety kur, a nie z samego sposobu hodowli. Decyzja zakupowa częściej odzwierciedla priorytety konsumenta niż duże korzyści zdrowotne.
Źródła:
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
