Kardiolog mówi, kiedy najlepiej mierzyć ciśnienie. "Trzymajmy się pory"

W najnowszej odsłonie programu "Długie życie" Marta Słupska, dziennikarka WP abcZdrowie, rozmawiała z prof. dr. hab. Maciejem Banachem, kardiologiem, hipertensjologiem i lipidologiem, przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego.

Jednym z poruszanych tematów były domowe pomiary ciśnienia tętniczego. Kiedy, zgodnie z wytycznymi, najlepiej wykonać takie badanie i jak często to robić? I jakie czynniki mają znaczenie przy pomiarze?

Prof. Banach tłumaczył w programie, że u części osób występuje tzw. poranny wzrost ciśnienia tętniczego, określany jako "morning surge". Dlatego pierwszy pomiar warto wykonać możliwie szybko po przebudzeniu, zanim rozpoczniemy codzienną aktywność.

– Wstajemy, siadamy, mierzymy sobie ciśnienie. Czyli od razu, tak żeby mieć ten pomiar poranny bez konieczności potencjalnego wpływania na wartości ciśnienia przez inne czynniki – tłumaczył prof. Maciej Banach. Każda kolejna czynność tuż po przebudzeniu może istotnie wpłynąć na wynik. – Jak pójdziemy do kuchni, zaczniemy robić śniadanie, zaczniemy inne aktywności, to wiadomo, że to nie będzie typowy poranny pomiar ciśnienia – zaznaczył kardiolog.

Nie bez znaczenia jest częstotliwość pomiarów. Jak wyjaśniał ekspert, powinna być dostosowana do sytuacji konkretnego pacjenta. Czasem zaistnieje potrzeba, by zrobić więcej niż jeden pomiar dziennie. Przy dokładniejszej ocenie ciśnienia konieczne mogą być dwa pomiary, a czasem nawet trzy razy w ciągu dnia.

Taka częstotliwość pozwala ocenić, czy wartości ciśnienia zmieniają się zależnie od pory. Dlaczego to takie ważne? Jak się okazuje, niektórzy pacjenci mogą mieć podwyższone ciśnienie w konkretnych momentach dnia. – Są osoby, które mają wzrosty ciśnienia poranne, a później w ciągu dnia rzeczywiście to ciśnienie stabilizuje się, ale są osoby, które mają wzrosty ciśnienia wieczorne albo wieczorne i poranne – wyjaśnił.

Takie informacje są szczególnie ważne dla lekarza. Mogą pomóc w ustaleniu pory przyjmowania leków oraz dobraniu preparatów o odpowiednio długim czasie działania. – Wtedy wiemy doskonale, kiedy tak naprawdę leki powinny być podawane, żeby przeciwdziałać tym wzrostom, czy porannym, czy wieczornym – mówił prof. Banach.

Skoro pomiar poranny warto robić tuż po przebudzeniu, to analogicznie wieczorne mierzenie należy zrobić tuż przed snem? Niekoniecznie. Zdaniem kardiologa może to być np. między godz. 18 a 20. Kluczowe jest jednak, aby każdego dnia mierzyć ciśnienie mniej więcej o tej samej porze. – Może nie czas pomiaru jest najważniejszy, tylko regularność tego pomiaru w tych samych godzinach codziennie – podkreślił prof. Banach.

Nie zaleca się więc, by jednego dnia mierzyć ciśnienie o godz. 7 rano, a kolejnego dopiero po śniadaniu, około godz. 10. Podobnie wieczorne pomiary nie będą dobrze porównywalne, jeśli raz zostaną wykonane o godz. 20, a innym razem dopiero przed północą. – Trzymajmy się pory, dlatego że nasz organizm również dostosowuje wartości ciśnienia do naszej aktywności. I wtedy tak naprawdę jest to najlepsza wiadomość dla lekarza, jak postąpić z punktu widzenia potencjalnej farmakoterapii – tłumaczy specjalista.

Kluczowe jest także mierzenie ciśnienia tętniczego na obu rękach. Drobne różnice w odczytach są naturalne, jednak utrwalona różnica przekraczająca 10–15 mmHg między prawym a lewym ramieniem może stanowić sygnał ostrzegawczy i wskazywać m.in. na zwężenie tętnic (np. tętnicy podobojczykowej), miażdżycę czy podwyższone ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych. Ponadto wykonanie pomiaru na obu kończynach pozwala ustalić, na której z nich ciśnienie jest wyższe – to właśnie ta ręka powinna służyć do wszystkich kolejnych rutynowych pomiarów, aby uniknąć zdiagnozowania fałszywie zaniżonych wartości.