Mikonazol – działanie, wskazania i przeciwwskazania

Mikonazol to substancja, która charakteryzuje się szerokim zakresem działania przeciwgrzybiczego wobec dermatofitów i drożdżaków, wykazuje również aktywność przeciwbakteryjną, hamując namnażanie Gram-dodatnich pałeczek i ziarenkowców. Na jakie drobnoustroje działa mikonazol? Badania dowodzą, że substancja działa między innymi na:

• Trichophyton mantagrophytes, Epidermophyton floccosum (dermatofity),
• Candida albicans, Pityrosporum orbiculare i pachydermatis, Cryptococcus neoformans (drożdżaki),
• Streptomyces madurae, Nocardia asteroides (promieniowce),
• Gram-dodatnie pałeczki i ziarenkowce.

Aktywność przeciwgrzybicza mikonazolu wynika z zahamowania biosyntezy ergosterolu w błonie komórkowej grzybów. Substancja powoduje zaburzenia w składnikach lipidowych błony cytoplazmatycznej i prowadzi do martwicy komórki grzyba.

Po raz pierwszy mikonazol zsyntetyzowano w 1969 roku, a wprowadzono na rynek w roku 1972 . Obecnie jest składnikiem leków, które wykorzystuje się w dermatologii i wenerologii, ginekologii i położnictwie, medycynie rodzinnej i pediatrii.

Mikonazol - preparaty

Mikonazol jest substancją czynną leków w różnych postaciach. To krem, puder leczniczy, tabletki dopochwowe, żel, żel do stosowania w jamie ustnej i aerozol. Stosuje się je doustnie, zewnętrznie (na skórę i błony śluzowe) oraz dopochwowo. Postać leku i dokładne dawkowanie dobiera się indywidualnie w zależności od rodzaju i miejsca zakażenia.

Leki zawierające mikonazol to:

• Daktarin (krem), Daktarin (puder leczniczy), Daktarin (puder leczniczy do rozpylania na skórę), Daktarin-oral (żel do stosowania w jamie ustnej),
• Gyno-Femidazol (tabletki dopochwowe),
• Miconal (aerozol na skórę, zawiesina), Miconal (żel).

Preparaty złożone, które zawierają mikonazol i mazypredon to maść Mycosolon. Większość leków zawierających omawianą substancję czynną wydaje się z przepisu lekarza. Dostępny jest także mikonazol bez recepty (np. krem, aerozol, proszek).

Mikonazol, w zależności od jednostki chorobowej, stosuje się:

• doustnie w leczeniu drożdżycy przewodu pokarmowego, jamy ustnej i gardła,
• dopochwowo w drożdżakowych i grzybiczych zakażeniach pochwy,
• miejscowo w pieluszkowym zapaleniu skóry, przy zakażeniach grzybiczo-bakteryjnych oraz grzybicy skóry: tułowia, rąk, pachwin, przestrzeni między palcami stóp, które są wywołane przez dermatofity lub drożdżaki.

Stosowana dawka mikonazolu zależy od wieku i masy ciała oraz wskazań, a co za tym idzie, także drogą podania. I tak dobowa dawka leków, które są stosowane doustnie u dzieci wynosi od 124 do 1000 mg, zaś u dorosłych od 50 do 1000 mg.

Leki z mikonazolem stosowane zewnętrznie na zmienioną chorobowo skórę do dwóch razy dziennie przez 2 do 6 tygodni. Dawka leków stosowanych dopochwowo u dorosłych wynosi 100 mg.

W przypadku leków z mikonazolem przeciwwskazanie do stosowania stanowi nadwrażliwość na substancję czynną i pochodne imidazolu oraz substancje pomocnicze, na przykład dimetylosulfotlenek, alkohol benzylowy, alkohol izopropylowy, glikol propylenowy, hydroksypropyloceluloza czy etanol.

Leków podawanych doustnie nie wdraża się u niemowląt poniżej 4. miesiąca życia oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.

Substancji nie należy stosować na zranioną skórę. Mikonazol nie powinien być stosowany w terapii grzybic owłosionej skóry głowy i w grzybicy paznokci na śluzówki.

Ponadto, z uwagi na brak danych dotyczących bezpieczeństwa terapii, nie zaleca się stosowania mikonazolu u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Należy zachować szczególną ostrożność. U pacjentów przyjmujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe, przeciwcukrzycowe oraz fenytoinę.

Jeśli chodzi o działania niepożądane i bezpieczeństwo leków, mikonazol jest dobrze tolerowany. Do rzadkich skutków ubocznych zalicza się zaburzenia skóry (świąd, piecznie, wysypka) oraz objawy nadwrażliwości.

W przypadku wystąpienia objawów reakcji alergicznej (pokrzywka, trudności z przełykaniem lub oddychaniem, obrzęk twarzy, warg, języka lub gardła) należy zwrócić się o pomoc medyczną.