Neurastenia

Neurastenia to choroba z grupy zaburzeń lękowych, która znajduje się w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F48 – inne zaburzenia nerwicowe. Neurastenię można określić inaczej jako zespół zmęczenia. To najczęściej występujący rodzaj nerwicy, do którego powstania przyczyniają się realia XXI wieku – ciągły stres, presja czasu, szybkie tempo życia, napięcie psychiczne i brak regeneracji sił witalnych. Czy zespół neurasteniczny to poważne zaburzenie nerwowe, czy po prostu przemęczenie pracą? Jakie są objawy nerwicy neurastenicznej i jak ją leczyć?

Zobacz film: "Jak rozpoznać objawy syndromu chronicznego zmęczenia?"

Przyczyny neurastenii

Pojęcie „neurastenia” nie jest zbyt często używane przez psychiatrów w środowisku medycznym ze względu na nieprecyzyjność terminologiczną i ciągłe zmiany nazewnictwa psychiatrycznego. Antoni Kępiński, polski psychiatra, mówił o tym zaburzeniu jako o nerwicy neurastenicznej, objawiającej się w postaci poczucia zmęczenia nieadekwatnego do sytuacji oraz spowolnieniem procesów poznawczych. W literaturze można znaleźć też takie określenia, jak osobowość neurasteniczna. Czasami błędnie neurastenię uznaje się za nerwicęwegetatywną.

Do tej pory nie ma określonego stanowiska co do etiologii choroby. Zdaje się, że neurastenia wiąże się z nadmierną produkcją katecholamin – adrenaliny i noradrenaliny – hormonów stresu, produkowanych przez nadnercza. Aminy katecholowe działają pobudzająco na układ nerwowy, podwyższają poziom glukozy we krwi, przyspieszają tętno i pracę serca. W literaturze wymienia się wiele czynników, które mogą przyczynić się do powstania neurastenii. Wśród nich znajdują się m.in.:

Przyczyną nerwicy mogą być zarówno urazy natury organicznej, jak i psychicznej. Neurastenia może pojawić się na wskutek długotrwałych napięć, wyczerpania pracą zawodową czy konfliktów w domu. Objawy nerwicy tego rodzaju mają jednak podłoże organiczne. Dość często występują po upojeniu alkoholowym, w przebiegu chorób zakaźnych oraz somatycznych, np. w wyniku zaburzeń miażdżycowych, działania substancji toksycznych (przy ostrym zatruciu tlenkiem węgla). Przyczyną nerwicy neurastenicznej jest również długotrwałe przebywanie w warunkach nadmiernego hałasu i niewłaściwe odżywianie. Zaburzeniu sprzyjają również nastawienie negatywne na światło oraz cechy osobowościowe, jak np.: łatwe zniechęcanie się, rezygnacja z celów życiowych, bierność zawodowa.

Rodzaje i objawy neurastenii

W obrazie klinicznym neurastenii istnieją znaczące różnice kulturowe. Występują dwie podstawowe odmiany choroby zachodzące na siebie. W pierwszej, dominującą cechą są skargi na wzmożone zmęczenie po wysiłku umysłowym, często związane z obniżeniem sprawności zawodowej i efektywności w wykonywaniu codziennych zadań. Męczliwość psychiczna jest najczęściej opisywana jako nieprzyjemne dla przeżywającego pojawienie się rozpraszających skojarzeń czy wspomnień, trudności w koncentracji uwagi i ogólnie mniej efektywne myślenie. Drugi typ charakteryzuje się cielesnym uczuciem osłabienia fizycznego i wyczerpania nawet po minimalnym wysiłku, któremu towarzyszy uczucie bólów mięśniowych i niemożność odprężenia się.

Objawy nerwicy neurastenicznej to głównie drażliwość i osłabienie. Chory jest przez większość czasu zmęczony i apatyczny, ma trudności z koncentracją uwagi. Dolegliwościom tym mogą towarzyszyć objawy somatyczne, jak np. bóle mięśni i głowy. Dodatkowo może pojawić się permanentne rozdrażnienie. Neurastenia oznacza dosłownie „słabość nerwów” – termin ten został wprowadzony na określenie stanu wywołanego wyczerpaniem komórek nerwowych w wyniku braku czynności odżywczych.

Inne dolegliwości fizyczne, jakie mogą występować w obu rodzajach neurastenii, to:

Ponadto, chory ma poczucie nieustannego wyczerpania organizmu, które jest szczególnie odczuwane rano tuż po przebudzeniu. Zmęczenie to maleje dopiero wieczorem. Męcząca staje się nie tylko praca, ale i rozrywka, np. kino czy spotkania ze znajomymi – to typowe objawy nerwicy neurastenicznej.

Inne pozycje literaturowe wskazują na występowanie trzech rodzajów neurastenii:

  • hipostenia – objawia się niepokojem, obniżeniem sprawności, zmęczeniem i ogólnym osłabieniem;
  • hiperstenia – charakteryzuje się drażliwością, wybuchami gniewu, nadwrażliwością na bodźce, objawami somatycznymi; jest to tzw. nerwica dyrektorska, na którą chorują osoby na kierowniczych stanowiskach;
  • neurastenia asteniczna – przejawia się w postaci szybkiej męczliwości.

Rozpoznanie i leczenie neurastenii

Do zdiagnozowania neurastenii konieczne jest stwierdzenie następujących elementów:

  • albo uporczywe i męczące skargi na zwiększone zmęczenie po wysiłku umysłowym, albo poczucie wyczerpania i osłabienia fizycznego po minimalnym wysiłku fizycznym;
  • co najmniej dwóch symptomów spośród podanych: bóle mięśniowe, zawroty głowy, napięciowe bóle głowy, zaburzenia snu, niezdolność odprężenia się, drażliwość, niestrawność.

Żadne z występujących objawów autonomicznych lub depresyjnych nie mogą być na tyle trwałe i nasilone, by móc postawić inne rozpoznanie, np. epizod depresyjny czy zespół wypalenia. W wielu krajach neurastenia w zasadzie nie jest używaną kategorią diagnostyczną. Wiele spośród rozpoznawanych tak przed laty stanów spełniało kryteria zaburzenia depresyjnego lub lękowego. W praktyce klinicznej spotyka się jednak przypadki odpowiadające opisowi neurastenii bardziej niż jakiemukolwiek innemu zaburzeniu. Wydaje się, że w wielu kulturach przypadki te są częstsze niż w innych. Jeśli kategoria diagnostyczna „neurastenia” jest stosowana, należy najpierw dążyć do wykluczenia zaburzeń lękowych oraz zaburzeń depresyjnych. Ponadto, neurastenię należy różnicować z zaburzeniami somatoformicznymi, w obrazie których dominują skargi cielesne i koncentracja na chorobie fizycznej. Neurastenii nie wolno mylić z astenią, zespołem złego samopoczucia i przemęczenia, zespołem przemęczenia powirusowego czy psychastenią. Jeśli zespół neurasteniczny rozwija się w następstwie choroby somatycznej, np. grypy, wirusowego zapalenia wątroby czy mononukleozy zakaźnej, należy uwzględnić również to drugie rozpoznanie.

W celu uporania się z neurastenią zaleca się odpoczynek, by zregenerować siły, zmianę trybu życia, ćwiczenia relaksacyjne, hydroterapię, fizykoterapię i preparaty wzmacniające, np. na bazie żeń-szenia czy kofeiny. Rzadko kiedy pacjenci z neurastenią są hospitalizowani. Męczliwość psychiczną najlepiej „zwalczać” modyfikacją własnego podejścia do życia – należy dać sobie czas na odpoczynek, pozwolić sobie na chwilę relaksu, nie ignorować oznak zmęczenia i nie dać się wciągnąć w chory i destrukcyjny „wyścig szczurów”.

psycholog Kamila Krocz, Weronika Buczkowska, 6 miesięcy temu

Bibliografia

  • Bilikiewicz A., Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2776-4.
  • Imielski W., Zaburzenia psychiczne i emocjonalne, SCHOLAR, Warszawa 2010, ISBN 978-83-7383-440-8.
  • Jarema M., Psychiatria w praktyce, Medical Education, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62510-06-1.
  • Kokoszka A., Zaburzenia nerwicowe. Postępowanie w praktyce ogólnolekarskiej, Medycyna Praktyczna, Kraków 2004, ISBN 83-7430-004-3.

Nerwica i lęki

Komentarze (24)
~Ares
~Ares ponad rok temu

@~nina: Nina ja też mam to od dziecka a też jestem po 50 tce i lekarze stwierdzili u mnie depresje mieszaną lękową i biorę leki przeciwdepresyjne a teraz jak czytam wydaje mi się że ja też to mam .Czy ty bierzesz jakieś leki na to

Odpowiedz
~Ja30
~Ja30 ponad rok temu

ja poprostu nienawidze tego bolu glowy tego kolatania serca i jak nie moge zlapac oddechu.. i jak dzieci na mnie patrza :( wiem ze to stres duzo o tym czytalam ale moj maz nie pozwoli mi isc do psychologa .. co ja pisze on mi nawet nie uwierzy ze to stres i przemeczenie...

Odpowiedz
~Kkkk
~Kkkk ponad rok temu

mam 20 lat i przeżywam to samy co wy od kilku lat. Nie mam siły mówić, oddychać, żyć. Czuję, że do wszystkiego się zmuszam. Nawet wychodzenie ze znajomymi mnie nie cieszy, bo wiem, że będę musiała sę zmuszać do uśmiechu. Czasami po prostu się wyłączam, a potem nie wiem nawet o czym była mowa. Czuję, że marnuję najlepsze lata życia. A kiedyś byłam taka ambitna, miałam najlepsze oceny. Teraz ledwo się mogę zmusić do nauki. Zawaliłam przez te moje choroby rok na uczelni. Chodzę do psychoterapeutki i bardziej rozumiem co się ze mną dzieje i jakie są tego przyczyny, ale co z tego skoro nie mam siły nic zmienić.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Nerwica i lęki
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Nerwica i lęki
Nerwica i lęki

Gry terapeutyczne

Gry terapeutyczne

Naukowcy wymyślili nową generację gier komputerowych, które znajdą zastosowanie w terapii lękowej.

Nerwica i lęki

Ćwiczenia a napady paniki

Ćwiczenia a napady paniki

Regularne ćwiczenia mogą być alternatywą lub pomocniczą strategią w terapii farmakologicznej, a także psychoterapii, mających na celu zwalczanie niekontrolowanych napadów strachu. Już w tym momencie wiadomo, że ćwiczenia są pomocne w leczeniu osób cierpiących...

Nerwica i lęki

Strach i lęk

psychopatologiczny. Występuje w nerwicach, psychozach i zaburzeniach nastroju. Jak zdefiniować lęk, a jak - strach? Jakie są podobieństwa, a jakie różnice między (...) . W terminologii psychologicznej uczucie lęku...

Nerwica i lęki

Zespół Briqueta

Zespół Briqueta to dawna nazwa zaburzeń somatyzacyjnych. Zespół ten należy do zaburzeń nerwicowych występujących pod postacią somatyczną (ang. somatoform disorder), które zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10...

Nerwica i lęki

Gry komputerowe wyleczą nas z lęków

Stres i presja, jakim jesteśmy poddawani każdego dnia, często ujawniają się w postaci różnorodnych lęków i nerwic. Leczy się je przeważnie (...) i wirtualnej rzeczywistości, pozwalając pacjentom w bezpieczny sposób stanąć...

Nerwica i lęki

Lęk przed ciemnością

Lęk przed ciemnością należy do głównych lęków małych dzieci. Jest to lęk rozwojowy, z którego z czasem dziecko wyrasta i uczy się zasypiać (...) bez konieczności palenia światła w pokoju przez całą noc....

Nerwica i lęki

Fobie - co o nich wiesz?

Fobie są to niezwykle silne lęki przed konkretnymi sytuacjami, rzeczami, przedmiotami, zjawiskami, które zazwyczaj nie wzbudzają przerażenia u ludzi (...) nie panuje nad swoimi lękami. Słowa pociechy lub próba uspokojenia...

Nerwica i lęki

Zaburzenia adaptacyjne

Zaburzenia adaptacyjne

się różnie u poszczególnych pacjentów. Wśród charakterystycznych symptomów chorobowych wymienia się: nastrój depresyjny, lęk i niepokój, zamartwianie

Nerwica i lęki

Kortyzol na lęk wysokości

, przy przezwyciężaniu lęku wysokości. Leczenie fobii Naukowcy uznają fobie za wyuczone reakcje lękowe, których można się oduczyć poprzez desensytyzację (...) , czyli odwrażliwianie. Terapia ta polega na wprowadzaniu chorego w kontakt...