Nieprawidłowości w zakresie powiek i rzęs

Nieprawidłowości w obrębie powiek mogą dotyczyć ich zmian rozwojowych, rozrostowych lub pozapalnych. Również choroby toczące się w okolicy oczodołu oraz schorzenia ogólnoustrojowe, głównie neurologiczne, mają swoje odzwierciedlenie w wyglądzie i prawidłowym działaniu powiek. Ważne dla prawidłowej funkcji powiek jest również ułożenie rzęs, które prawidłowo powinny być skierowane na zewnątrz, bowiem w przeciwnym razie wywołują podrażnienia rogówki z dolegliwościami bólowymi i możliwością wtórnej infekcji.

W zależności od okresu rozwoju płodu, w jakim wystąpiło zaburzenie, nieprawidłowości powiek to: wrodzony brak powieki, małe powieki, szczelina powieki, zwężenie wrodzone szpary powiek, ustawienie skośne szpary powiek – typowe dla rasy mongolskiej, zmarszczka nakątna, podwinięcie powieki, odwinięcie powieki, zrośnięcie częściowe, wrodzone skąpe bądź nadmierne owłosienie rzęs i brwi oraz opadnięcie powiek.

Opadnięcie górnej powieki

Opadnięcie powieki górnej może być zarówno wadą wrodzoną, jak i nabytą. Przyczynami opadnięcia wrodzonego mogą być: niewykształcenie jądra nerwu okoruchowego dla mięśnia dźwigacza powieki, niedorozwój mięśni ruchowych bądź uszkodzenie przewodnictwa nerwowego między ośrodkiem nerwowym a mięśniami zewnątrzgałkowymi. Przyczyną bywa także uszkodzenie okołoporodowe.

Wrodzone opadnięcie powieki jest najczęściej jednostronne. Opadnięcie powieki górnej niewielkiego stopnia, niezasłaniające otworu źrenicznego, jest jedynie defektem kosmetycznym, natomiast większe opadnięcie, które zasłania otwór źreniczny, uniemożliwiając wpadnięcie światła do oka jest przeszkodą do wytworzenia prawidłowego wrażenia wzrokowego i wywołuje tzw. stan niedowidzenia z nieczynności. Dlatego w przypadkach dużego opadnięcia powieki korekcję operacyjną jej ustawienia należy wykonać jak najwcześniej.

Inną nieprawidłowością w obrębie powiek jest szczelina powieki. Problem ten dotyczy najczęściej powieki górnej w kącie przyśrodkowym. W zależności od wielkości szczeliny obserwuje się różnego stopnia odsłonięcie gałki ocznej z narażeniem jej na wysychanie i wtórne infekcje oka i choroby oczu.

Zmiany zapalne powiek

Zmiany rozwojowe występują stosunkowo rzadko, najczęściej mamy do czynienia ze zmianami zapalnymi powiek. Stan zapalny powiek może być wywołany różnymi bakteriami, wirusami, grzybami, pasożytami, a także długotrwałym drażnieniem i reakcją alergiczną. Dokładne omówienie stanów zapalnych powiek znajduje się w innym opracowaniu na portalu abcZdroweOczy. Również zmiany rozrostowe w obrębie powiek zostały wnikliwie omówione w odrębnym opracowaniu. U osób starszych problemem są często zmiany starcze powiek. Najczęściej spotykane to odwinięcie powieki i podwinięcie powieki, zwiotczenie skóry powiek i kępki żółte, zapalenie i zakażenie powiek.

Warto podkreślić, iż nieprawidłowością powiek, stwarzającą powikłania, jest nieprawidłowy wzrost rzęs. Jest to dość częsta sytuacja, w przebiegu której rzęsy rosną do wewnątrz worka spojówkowego, ku powierzchni gałki ocznej. Sam brzeg powieki jest tutaj prawidłowo ustawiony, co odróżnia tę chorobę od podwinięcia powiek. Ocierające się o rogówkę rzęsy powodują ubytki jej nabłonka i stałe podrażnienie oka. W krajach rozwijających się główną przyczyną nieprawidłowego wzrostu rzęs, jest jaglica. Leczenie polega na usuwaniu nieprawidłowo rosnących rzęs. Czasami konieczna jest jednak korekcja chirurgiczna nieprawidłowo ustawionego brzegu powieki. Nieprawidłowości wzrostu rzęs to dwurzędowość rzęs, ektopia, czyli przemieszczanie się rzęs oraz zmierzwienie rzęs.