Niedobór witaminy B12. Wiele osób ignoruje ten nietypowy objaw, a może zwiastować problemy neurologiczne

Witamina B12 (kobalamina) to niezbędny mikroskładnik rozpuszczalny w wodzie, który bierze udział w wielu kluczowych procesach biologicznych - w tym w syntezie DNA, produkcji czerwonych krwinek, metabolizmie homocysteiny i utrzymaniu osłonek mielinowych nerwów.

Zbyt niski poziom tej witaminy może prowadzić nie tylko do anemii, ale również do zaburzeń neurologicznych i psychiatrycznych - czasem nieodwracalnych. Dlatego szybka diagnostyka i odpowiednie leczenie są kluczowe.

Według przeprowadzonych badań subkliniczny lub jawny niedobór witaminy B12 występuje szczególnie u osób starszych, wegetarian, wegan oraz u osób z chorobami układu pokarmowego (m.in. celiakią, chorobą Leśniowskiego-Crohna, zanikowym zapaleniem błony śluzowej żołądka). W przypadku wegetarian i wegan poziom niedoboru może sięgać nawet 11-90% osób (w zależności od rodzaju diety i okresu jej stosowania).

Objawy niedoboru witaminy B12 mogą przypominać symptomy wielu chorób. W naszym organizmie witamina B12 pełni funkcję rozpuszczalnego w wodzie prekursora koenzymów. Ten organiczny związek chemiczny pełni istotną funkcję w procesie produkcji krwinek czerwonych. Jeśli stężenie witaminy B12 jest zbyt niskie, u pacjenta może wystąpić niedokrwistość.

Objawy niedokrwistości ze strony układu pokarmowego mogą obejmować utratę smaku, pieczenia języka, symptomy charakterystyczne dla stanu zapalnego języka. U pacjenta mogą wystąpić również biegunki oraz zaparcia.

Objawy niedoboru B12 ze strony układu nerwowego zazwyczaj wywołują:

• parestezje rąk i stóp spowodowane uszkodzeniem nerwów,
• nieprzyjemne uczucie tzw. przechodzącego prądu wzdłuż kręgosłupa (jest ono odczuwalne wówczas, gdy pacjent przechyla głowę do przodu. Symptom nazywany jest objawem Lhermitte’a),
• utratę czucia głębokiego,
• zmniejszenie napięcia mięśni,
• zaburzenia widzenia.

Psychiatryczne objawy niedoboru witaminy B12 mogą obejmować:

• problemy z pamięcią i koncentracją,
• halucynacje,
• nagłe pogorszenie funkcji poznawczych u osób starszych - przypominające otępienie,
• stany lękowe i depresyjne.

Inne objawy:

• bladość skóry i błon śluzowych,
• powiększenie wątroby i śledziony,
• osłabienie, senność, zawroty głowy.

Jednym z najpoważniejszych problemów powodowanych przez niedobór witaminy B12 są kłopoty z układem nerwowym. Trwały niedobór może prowadzić do uszkodzenia osłonek mielinowych nerwów i rozwinięcia neuropatii obwodowej, szczególnie w kończynach dolnych. Jest to stan chorobowy, który zaburza prawidłowe przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wewnątrz kończyny.

Pierwszym objawem jest ból kończyn (zazwyczaj nóg), ale również ich drętwienie, mrowienie czy wrażenie osłabienia. Wśród metod leczenia objawów neuropatii wymienia się przede wszystkim masaż i rehabilitację. Pozwalają one na doraźną ulgę, a także zwiększają zakres ruchów.

Grupy ryzyka to:

• osoby po 60. roku życia (upośledzone wchłanianie),
• wegetarianie i weganie (brak źródeł zwierzęcych),
• osoby po operacjach bariatrycznych (np. resekcji żołądka),
• osoby z chorobami jelit (celiakia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego),
• pacjenci długotrwale leczeni metforminą lub inhibitorami pompy protonowej (IPP).

Ze względu na to, że niedobór witaminy B12 powodowany jest przez niewłaściwą dietę, osoby, które doświadczają braku tej witaminy, powinny wprowadzić kilka zmian do swoich nawyków żywieniowych.

Przede wszystkim w codziennym menu powinno znaleźć się więcej mięsa, ryb, produktów mlecznych i jaj.

Osoby, które są na diecie wegetariańskiej lub wegańskiej, powinny kontrolować poziom witaminy B12 za pomocą odpowiedniej suplementacji.

Zapotrzebowanie na witaminę B12 powinno być dostosowane do wieku, stanu zdrowia danej osoby. Instytut Żywności i Żywienia zaleca następujące codzienne dawkowanie tej witaminy:

• dzieci w wieku 1-3 lata powinny zażywać dawkę 0,9 µg witaminy B12,
• dzieci w wieku 4-6 lat powinny zażywać dawka 1,2 µ witaminy B12,
• dzieci w wieku 7-9 lat powinny przyjmować dawkę 1,8 µg witaminy B12,
• starsze dzieci i młodzież powinny zażywać od 1,8 do 2,4 µg witaminy B12,
• dorośli powinni przyjmować 2,4 µg witaminy B12,
• kobiety ciężarne powinny przyjmować 2,6 µg witaminy B12,
• kobiety w trakcie karmienia piersią powinny przyjmować 2,8 µg witaminy B12.

Badanie poziomu B12 zaleca się:

• przy objawach neurologicznych,
• w przypadku niedokrwistości makrocytarnej (MCV >100 fl),
• u osób z grup ryzyka,
• u osób z przewlekłym zmęczeniem, zaburzeniami pamięci lub depresją.

Oprócz poziomu B12 warto oznaczyć także poziom homocysteiny i kwasu metylomalonowego (MMA) - ich podwyższone wartości wskazują na funkcjonalny niedobór, nawet jeśli stężenie B12 mieści się w granicach.

Źródła: Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, mp.pl.

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl