Ocena zdolności zagęszczania moczu

Podstawą badania zdolności zagęszczania moczu jest zjawisko oddawania niewielkich ilości zagęszczonego moczu podczas odwodnienia (w stanie ograniczonej podaży płynów). Badanie to wykonywane jest w przypadku, gdy podejrzewana jest wczesna faza niewydolności nerek czy choroba cewkowo-śródmiąższowa. Sucha próba nie jest wykonywana przy zdiagnozowanej niewydolności, ze względu na to, że odwodnienie może pogorszyć ich stan.

Nie ma specjalnych zaleceń co do przygotowania się pacjenta do badania. Przed wykonaniem go należy zbadać stężenie kreatyniny we krwi, a także sodu i potasu. Wykonujący je powinien mieć wgląd w wyniki powyższych badań. Należy poinformować wykonującego badanie o wcześniejszych badaniach funkcjonowania nerek i przyjmowanych lekach. Gdy pacjent poczuje się słabo lub będzie odczuwał ogromne pragnienie podczas badania, powinien zgłosić to badającemu.

Czas trwania badania moczu wynosi do 24 godzin. Badanie zdolności zagęszczenia moczu wykonuje się przy całkowitym nieprzyjmowaniu płynów. W każdej porcji oddanego moczu bada się jego ciężar właściwy (gęstość względną), a także osmolalność. Najczęściej wykonanie nie trwa dłużej niż 1 dobę, lecz może ono zostać przerwane, w przypadku gdy osmolalność moczu osiągnie lub przekroczy zakładaną wartość. Jeśli po upływie 24 godzin odpowiednia wartość nie zostaje osiągnięta, oznacza to, że zdolność zagęszczania moczu jest upośledzona. Wartość prawidłowa masy właściwej moczu powinna wzrosnąć do 1025-1030.

U osób, które mają problemy z nieprzyjmowaniem płynów, stosuje się zmodyfikowany test zagęszczania moczu tzw. próbę Zimnickiego. Badanie to polega na podawaniu w ciągu 24 godzin określonej ilości płynów (najczęściej 1000 ml) i badaniu ciężaru właściwego w kolejnych porcjach oddawanego moczu. Wynik podawany jest w formie opisów z podaniem wartości liczbowych określonych parametrów. Po badaniu należy przyjmować płyny, aby uzupełnić niedobory. Badanie nie powoduje skutków ubocznych.

Zagęszczenie moczu jest istotne w funkcjonowaniu organizmu, dlatego brak tej zdolności stanowi sygnał ostrzegawczy. Mocz można badać wielokrotnie u osób w różnym wieku, nawet u kobiet w ciąży.

Źródła

1. Badanie moczu z oceną wydolności nerek – niedoceniany element diagnostyki w praktyce lekarza rodzinnego
2. Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
3. Myśliwiec M., Wielka interna - nefrologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2009, ISBN 978-83-60135-62-4
4. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0