Omamy i halucynacje

Omamy są określane inaczej jako halucynacje. Należą do objawów psychotycznych pozytywnych (wytwórczych), tzn. stanowią wyraźne odchylenie od normalnych procesów poznawczych, w przeciwieństwie do objawów negatywnych, które wyrażają brak lub obniżenie normalnych reakcji u chorego. Halucynacje to zaburzenia percepcji (spostrzegania). Doznania osoby nie opierają się na żadnym konkretnym bodźcu występującym w rzeczywistości. Mimo braku obiektu spostrzeżeń, spostrzeżenia takie występują. Ponadto, osoba chora ma głębokie poczucie realności własnych spostrzeżeń. Omamy występują najczęściej w przebiegu różnych chorób psychicznych, np. w schizofrenii, w psychozach organicznych, zaburzeniach świadomości, w ciężkich postaciach manii i depresji albo w wyniku odurzenia substancją psychoaktywną.

1. Co to są omamy?

Często na egzaminach ze specjalizacji psychiatrycznej pada pytanie: „Czym różnią się omamy od halucynacji?”. I niejednokrotnie nawet najbardziej wyuczony student popełnia błąd, doszukując się wysublimowanych różnic. Omamy i halucynacje są synonimami, używa się tych słów zamiennie, więc nie mogą się od siebie różnić. Pierwsze opisy omamów pochodzą od francuskiego psychiatry, żyjącego na przełomie XVIII i XIX wieku, o imieniu Jean-Étienne Dominique Esquirol. O omamach mówi się wówczas, gdy doznania danej osoby nie opierają się na żadnym konkretnym bodźcu rzeczywistości, są odbierane jako prawdziwe oraz pochodzące z narządów zmysłów chorego.

Można wyróżnić omamy proste – pojedyncze błyski, plamy, migania, trzaski, szumy, dzwonienia i złożone – kiedy chory widzi przedmioty, ludzi, zwierzęta, całe sceny, słyszy głosy ludzkie, melodie, śpiew. Halucynacje mogą mieć rozmaity stopień wyrazistości i nasilenia. Mogą być zlokalizowane w konkretnej otaczającej rzeczywistości (np. wrażenie, że zmarły ojciec chodzi po pokoju), kiedy indziej lokalizacja omamów może nie dotyczyć konkretnego środowiska. Omamy odnoszą się do wszystkich analizatorów i tak wyróżnia się omamy:

  • słuchowe, np. dialogi komentujące zachowanie chorego, głosy, proste dźwięki, melodie, gwizdy, stuki, szumienie w uszach, echo myśli;
  • wzrokowe, np. wrażenia świetlne, miganie, błyski, obrazy ludzi, zwierząt, przedmiotów, widzenie scen z filmów rozgrywających się na oczach chorego;
  • smakowe, np. zmiana wrażeń smakowych, odczuwanie w pokarmach chemikaliów, sztucznych lub obcych smaków;
  • węchowe, np. odczuwanie zapachów nieprzyjemnych (zgnilizny, fetoru, zapachu fekaliów) albo przyjemnych, które często towarzyszą patologicznym stanom ekstazy i euforii;
  • czuciowe, np. doznania z powierzchni i wnętrza ciała, wrażenia mrowienia, drętwienia, wilgoci, zmiany czucia temperatury (zimna, ciepła), doznanie przemieszczania się w środku narządów wewnętrznych, zaburzenia poczucia ruchu i lokalizacji w przestrzeni, fałszywe uczucia w obrębie stawów i mięśni.

Halucynacje somatyczne (w obrębie skóry i ciała) występują bardzo często w przypadku zażycia substancji halucynogennych, np. LSD, meskaliny. Narkomani mają tzw. halucynozy pasożytnicze, inaczej nazywane formikacjami, które objawiają się wrażeniem, że na lub pod skórą pełzają albo chodzą insekty. Często tego typu halucynacje zmysłowe prowadzą do samookaleczeń.

2. Rodzaje omamów

Czym różnią się halucynoidy od halucynozy? Halucynoidy to postrzeżenia, wobec których chory nie ma poczucia realności. Występują najczęściej w ramach zaburzeń psychosensorycznych w padaczce skroniowej. Halucynoza natomiast to zaburzenie zdominowane przez omamy. Termin „halucynozy” rezerwuje się dla stanów, w których przyczyna halucynacji ogranicza się lub wiąże się z substancją odurzającą, np. alkoholem albo narkotykami. Ze względu na treść omamów wyróżnia się:

  • omamy odruchowe – bodziec działający na jeden analizator (np. słuch) wywołuje halucynacje w ramach innego analizatora (np. wzroku);
  • omamy negatywne – niepostrzeganie przez chorego pewnych przedmiotów, znajdujących się w otoczeniu, przy prawidłowym spostrzeganiu innych przedmiotów;
  • omamy słowno-ruchowe Séglasa – odczuwanie przez chorego ruchów artykulacyjnych warg, języka, krtani, co prowadzi czasem do głośnego wypowiadania omamów;
  • pseudohalucynacje (omamy rzekome) – objawy halucynacji, które różnią się od omamów brakiem poczucia realności, obiektywności i lokalizowane są przez chorego nie w otaczającym środowisku, ale wewnątrz głowy lub ciała, np. słyszenie w brzuchu, widzenie w umyśle. Pseudohalucynacje występują np. w zespołach paranoidalnych czy psychozach pourazowych;
  • omamy psychiczne – ich treścią są myśli, bezdźwiękowe głosy. Chorzy mają poczucie, że myśli są im nasyłane z zewnątrz;
  • omamy psychosensoryczne – wrażenia zmiany wielkości swego ciała, np. głowa rozdyma się, noga kurczy się, ręka wydłuża się. Do tej kategorii omamów należy symptom sobowtóra – odczuwanie podwojenia swojego ciała.

3. Przyczyny omamów

Omamy (halucynacje) towarzyszą zaburzeniom psychotycznym, np. schizofreniom, organicznym zaburzeniom psychicznym, chorobie afektywnej dwubiegunowej lub powstają w wyniku przyjmowania substancji psychoaktywnych i w zaburzeniach psychoorganicznych (majaczenie, otępienie). Omamy mogą pojawić się wskutek maksymalnie silnych przeżyć emocjonalnych (psychozy reaktywne). Omamy mogą się też wiązać z pewnymi cechami osobowości i myśleniem życzeniowym (np. pragnienie bycia odwiedzonym przez zmarłego krewnego), ale zazwyczaj są to omamy niepsychotyczne, ewentualnie z pogranicza normy i patologii.

Obecność i charakter omamów nie wnosi zbyt wiele do obrazu klinicznego choroby ani nie decyduje o dalszych rokowaniach leczenia. Kiedy halucynacje nasilają się, mogą przyczyniać się do zwiększenia stopnia zakłóceń psychicznych i ryzyka niebezpiecznych zachowań chorego, dlatego wówczas niezbędna jest hospitalizacja i właściwe leczenie farmakologiczne, które złagodzi objawy psychotyczne. Czasami omamy mają charakter przewlekły, szczególnie u schizofreników. Występują u nich najczęściej omamy słuchowe, rzadziej wzrokowe, smakowe, węchowe czy dotykowe.

Polecane wideo:

Bibliografia

  • Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L, Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.
  • Szymańska Z., Psychiatria wieku dziecięcego i młodzieńczego, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1967.

Zdrowie psychiczne

Komentarze (13)
~tom
~tom

Szkoda że nauka jest tak słabo rozwinięta.Narazie nikt nie wie , czym są omamy czy halucynacje.Raczej są to przebijające się marzenia senne. Tylko pytanie skąd one się biorą.I że tak szybko czyta w myślach tworząc na poczekaniu wirtualny świat.

Odpowiedz
~awa
~awa

@~asi: Zagdza sie. Miewam omamy przy zasypianiu tak parenascie razy do roku i zdaje sobie sprawe z ich nierealnosci, nie wygladaja one realnie zazwyczaj i szybko znikaja. Zdaza mi sie slyszec slowa, widziec cos, zdazylo mi sie obudzic z reka w powietrzu (jakby zdretwala, sama wisiala w powietrzu) itp. Sa momenty gdy sie te objawy nasilaja i nie mam pewnosci dlaczego bo nie zawsze jest to okres stresowy. Byc moze ma to cos adekwatnego z oddychaniem poniewaz zawsze jestem senna, nawet po dlugiej nocy...

Odpowiedz
~markotna
~markotna

Od jakiegoś czasu zdarzają mi sie dziwne sytuacje. Budząc sie rano, bądź w nocy mam wrażenie, że moi rodzice się kłocą. Słyszę ich dialogi, przeważnie na mój temat, krytykują moje zachowanie, bądź głośno na coś narzekają. .. Gdy wstaje i idę do nich pytając czemu sie tak kłocili, oni na mnie patrzą nie wiedząc o co chodzi... Wczoraj miałam taki przypadek, ze zdawało mi sie, że pokłóciłam sie z mamą, krzyczała na mnie, że późno wróciłam do domu i powie o tym tacie po czym poszła do pracy a ja dalej spać. Gdy wróciła do domu, poszłam do niej zeby zapytac czy juz jej przeszła złośc na mnie, a ona nie wiedziała o co mi chodzi, ze rano była u mnie w pokoju ale tylko zobaczyc czy jestem. Opowiedziałam jej "nasz" cały dialog a on zaprzeczyła i zapytała czy dobrze sie czuje ... Co sie ze mną dzieje .... ?!

Odpowiedz
~fulla
~fulla

to nie są ommamy , schizofrenicy często widzą na jawie to co inni we śnie, a ponieważ sen jest złożony aż z trzech osobnych fabuł dlatego niewielu opanowało ten tajemniczy świat egzystencji. Jednak są ludzie , którzy potrafią przy pomocy snu rozpoznać u siebie lub u innych zbliżające się choroby.

Odpowiedz
~WWAWY
~WWAWY

Czyli nie będąc "pod wpływem alkoholu, lub narkotyków", czując odory zgnilizny jako zapachów i wstrętne smaki chemikaliów (spożywczych itp.) - inni mogą wywnioskować, że to omamy, lub halucynację- no nieźle- za naukę się brać pseudo doktorki A nie pisać przekłamane bzdury- z innych branży też czytają!!!

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Omamy i halucynacje
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Omamy i halucynacje
Omamy i halucynacje

Halucynacje alkoholowe

Halucynacje alkoholowe pojawiają się u osób uzależnionych od alkoholu, które ograniczyły okresowo ilość spożywanego alkoholu lub postanowiły przestać pić. Wówczas na objawy zespołu abstynencyjnego zaczynają nakładać się objawy psychotyczne w postaci...

Omamy i halucynacje

Halucynoza

Grzyby halucynogenne to ogólne pojęcie rezerwowane na określenie zaburzeń psychicznych zdominowanych przez halucynacje (omamy). Patologiczne stany występują wskutek przyczyny organicznej albo pod wpływem substancji psychoaktywnej, np. narkotyków albo...

Zaburzenia snu

Omamy nocne

Problemy ze snem to dość powszechne zjawisko. Stres, przemęczenie, niezdrowy tryb życia - to wszystko może wpłynąć negatywnie na nocny odpoczynek. Niepokojącym sygnałem jest ni