Osobowość histrioniczna - przyczyny i objawy

Specjaliści spekulują co do genezy histrionicznych zaburzeń osobowości. Twierdzi się, że źródło tkwi w negatywnych wczesnodziecięcych doświadczeniach dziecka, któremu opiekunowie dali odczuć, że jest niepotrzebne, niekochane, lekceważone i zbyteczne. Rodzice, ignorując potrzeby malca i nie przejawiając zainteresowania jego problemami, spowodowali ukształtowanie się niskiego poczucia własnej wartości, które w życiu dorosłym człowiek może chcieć sobie zrekompensować poprzez zabieganie o względy i aprobatę ze strony otoczenia, np. poprzez prowokacyjne zachowania.

Jednostka o cechach histrionicznych może obawiać się samotności i dążyć do tego, by ktoś się w końcu nią zaopiekował, zwrócił na nią uwagę. Do osobowości histrionicznej mogą przyczynić się także niespójne komunikaty na temat seksualności, nadmierna pruderia, zakłamanie i wzbudzanie konfliktu wewnętrznego w odniesieniu do percepcji własnego ciała. Inni teoretycy uwypuklają znaczenie nie tylko środowiska wychowawczego, ale też podkreślają rolę modelujących zachowań osób dorosłych oraz typ układu nerwowego dziecka.

Do głównych symptomów osobowości histrionicznej zalicza się:

• płytką i chwiejną uczuciowość;
• uleganie sugestiom i wpływom otoczenia, przesadny konformizm;
• dramatyzowanie, teatralność;
• przesadne ekspresje emocjonalne;
• stałe poszukiwanie podniet;
• chęć bycia docenionym, bycia w centrum zainteresowania;
• niestosowną uwodzicielskość, prowokacyjne zachowanie i pełną seksualnych aluzji mowę;
• zbytnią koncentrację na atrakcyjności fizycznej;
• erotyczne kuszenie;
• stosowanie różnych technik autoprezentacji i autopromocji;
• przecenianie poziomu intymności związków niż jest w rzeczywistości;
• wrażliwość na urazy emocjonalne i brak zainteresowania ze strony otoczenia;
• stosowanie manipulacji dla osiągania osobistych korzyści;
• wygłaszanie zdecydowanych sądów na tematy, o których nie ma się pojęcia;
• egocentryzm.

Osobowość histrioniczna częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn. Jeżeli cierpią na nią mężczyźni, to przede wszystkim przeżywają różne kompleksy, gdyż żyją w przekonaniu, że nie dorównają nigdy ideałowi stuprocentowego mężczyzny.

Histrioniczne zaburzenia osobowości wymagają pomocy psychoterapeutycznej. Przede wszystkim chodzi o wzmocnienie samooceny chorego oraz przekonanie go do tego, że sam może rozwiązać własne problemy psychiczne bez pomocy innych ludzi, których uwodzi. Ponadto warto nauczyć jednostkę asertywnych zachowań i popracować na emocjach – nauczyć odczytywania swoich i cudzych emocji, wyrażania uczuć, rozwinąć inteligencję i dojrzałość emocjonalną.

Źródła

1. Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5.
2. Millon T., Davis R., Millon C., Escovar L., Meagher S., Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii Zdrowia. Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa 2005, ISBN 83-85452-88-5.