Ostra białaczka szpikowa - przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Ostra białaczka powstaje w skutek mutacji genetycznej , które powodują klonalny, niekontrolowany rozrost nowotworowy prekursorów komórek krwi w szpiku. Zostaje zaburzony proces namnażania i dojrzewania komórek, co sprawia, że w szpiku kostnym dominują tzw. mieloblasty  lub limfoblasty. W zależności od tego, której linii komórkowej ten proces dotyczy, powstaje ostra białaczka szpikowa lub ostra białaczka limfoblastyczna.

1. Ostra białaczka szpikowa - czym jest?

Ostra białaczka szpikowa (Acute Myelogenous Leukemia - AML) to najczęstszy rodzaj białaczek w wieku dorosłym (ok. 80% wszystkich ostrych białaczek),  wraz z wiekiem ryzyko zachorowania wzrasta.

2. Ostra białaczka szpikowa - przyczyny

Etiologia ostrej białaczki szpikowej jest trudna do ustalenia, ale wśród czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo zachorowania na tę chorobę wymienia się m.in.:

Zobacz film: "Szpiczak - jak leczyć?"

  • ekspozycję na promieniowanie jonizujące,
  • narażenie na substancje chemiczne, takie jak benzen czy gaz musztardowy,
  • palenie tytoniu,
  • przebytą chemioterapię w leczeniu nowotworów,
  • czynniki genetyczne.

Według statystyk rocznie na OBSz choruje średnio ok 4 osób na  100 tys. populacji. Zachorowalność rośnie z wiekiem.

3. Ostra białaczka szpikowa - objawy i przebieg

Ostra białaczka szpikowa rozpoczyna się nagle. Objawy są raczej niespecyficzne, często przypominają infekcję wirusową górnych dróg oddechowych, zapalenie gardła, migdałków i dlatego trudno postawić od razu jednoznaczną diagnozę. Dla ostrej białaczki szpikowej charakterystyczne dolegliwości to:

Ostra białaczka szpikowa ma przeważnie ciężki przebieg. Objawy narastają w ciągu kilku tygodni i bez leczenia choroba może doprowadzić do śmierci.

4. Ostra białaczka szpikowa - rozpoznanie

Podejrzenie o ostrej białaczce pojawia się wtedy, kiedy objawy infekcji nie mijają pomimo leczenia i upływu czasu, a organizm powoli osłabia się. Wtedy badanie morfologii krwi może wnieść dużo istotnej informacji  na temat liczby poszczególnych składników krwi. Najczęściej występuje niedokrwistość, małopłytkowość, natomiast liczba białych krwinek może być bardzo różna – od bardzo niskich do bardzo wysokich wartości. W  rozmazie krwi obecne są komórki białaczkowe – blasty, komórki niezróżnicowane i niedojrzałe. Brak pośrednich form, natomiast obecne są nieliczne dojrzałe postacie białych krwinek. Zjawisko to nazywa się „przerwą leukemiczną”.

W celu postawienia pełnego rozpoznania konieczne jest pobranie szpiku, najczęściej z mostka, lub z talerza kości biodrowej. Poza zwykłą oceną rozmazu szpiku pod mikroskopem, wykonuje się szereg badań specjalistycznych, w tym badania cytogenetyczne i molekularne w celu dokładniejszej oceny rodzaju białaczki i czynników rokowniczych. Na podstawie tych badań następuje klasyfikacja danego przypadku białaczki wg aktualnej klasyfikacji hematologicznych chorób nowotworowych zgodnie z wytycznymi WHO (Światowej Organizacji Zdrowia). Klasyfikacja ta odróżnia wiele podtypów białaczek, w zależności od cech morfologicznych, genetycznych.

Dla większości  podtypów ostrej białaczki szpikowej charakterystyczne są pewne zaburzenia chromosomalne, które stanowią jednocześnie ważny wskaźnik prognostyczny i mają decydujący wpływ na metodę leczenia.

Komórki macierzyste – szansa na życie dla chorych na raka krwi
Komórki macierzyste – szansa na życie dla chorych na raka krwi

Blisko 10 tys. osób w Polsce cierpi na raka krwi. Ratunkiem dla chorych jest ofiarowanie komórek macierzystych...

zobacz galerię

5. Ostra białaczka szpikowa - leczenie

Przeprowadzane specjalistyczne badania i klasyfikacja białaczki pozwala na określenie najbardziej odpowiedniego leczenia oraz decyduje, czy w danym przypadku będzie konieczne przeszczepienie szpiku od dawcy allogenicznego (od rodzeństwa lub dawcy niespokrewnionego).

Celem leczenia ostrej białaczki jest wyleczenie chorego. Ważnym elementem przy osiągnięciu tego celu jest uzyskanie  remisji całkowitej choroby. W tym celu stosuje się wielolekową chemioterapię, która zabija możliwie jak najwięcej komórek nowotworowych. Stosuje się leki cytostatyczne, a terapia ostrej białaczki szpikowej odbywa się w specjalistycznych ośrodkach hematologicznych ze zwiększony nadzorem aseptycznym w celu minimalizacji możliwości zakazenia chorego w okresie niskiej odporności. Chemioterapia zastosowana w celu uzyskania remisji nazywa sie indukcją.

Kolejnym etapem jest leczenie konsolidacyjne, którego celem jest utrzymanie remisji i zapobieganie nawrotom choroby. U chorych obciążonych dużym ryzykiem nawrotu dokonuje się allogenicznego przeszczepienia szpiku, natomiast u chorych z małym ryzykiem nawrotu lub w starszym wieku prowadzi się ewentualnie leczenie podtrzymujące przez okres około 2 lat.

Bardzo ważne jest również leczenie wspomagające , polegające na zapobieganiu i leczeniu zakażeń, opanowywaniu skazy krwotocznej oraz anemii, leczeniu zaburzeń metabolicznych i żywieniowych. Istotne jest również wsparcie psychologiczne.

6. Ostra białaczka szpikowa - rokowania

Rokowanie w ostrej białączce szpikowej zależy od wieku pacjenta (jest gorsze wraz z upływem lat), od typu cytogenetycznego i molekularnego białaczki, od reakcji na leczenie indukujące i obecności zmian pozaszpikowych.

Pacjenci chorzy na AML najczęściej umierają z powodu sepsy, krwawień do OUN i niewydolności narządów wewnętrznych.

Największą szansę na wyleczenie ostrej białaczki szpikowej mają osoby młode. Nawroty najczęściej występują w pierwszym roku leczenia i z czasem maleją. Przeszczepianie allogenicznego szpiku doprowadza do wyleczenia powyżej 60 proc. Pacjentów i czasem jest jedyną deską ratunku dla chorych.

Artykuł powstał we współpracy z Fundacją DKMS 

Misją Fundacji jest znalezienie Dawcy dla każdego Pacjenta na świecie potrzebującego przeszczepienia szpiku lub komórek macierzystych. Fundacja DKMS działa w Polsce od 2008 roku jako niezależna organizacja non-profit. Posiada również status Organizacji Pożytku Publicznego. W ciągu 8 lat w Polsce udało się zarejestrować ponad 921 tysięcy potencjalnych Dawców.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Przewlekła białaczka limfatyczna

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!