Pedagog szkolny – kwalifikacje, zadania, dokumentacja

Pedagog szkolny jest osobą, która współpracuje z nauczycielami, dyrekcją i rodzicami na rzecz oraz w interesie ucznia. Wspiera, prowadzi mediacje, pomaga uczniom zmagać się z trudnościami: z nauką, z adaptacją w szkole, w kontaktach z rodzicami, rówieśnikami, nauczycielami. Ma na uwadze nie tylko problemy, ale i możliwości dzieci oraz młodzieży.

Pedagog szkolny to stanowisko w systemie oświaty w Polsce, wprowadzone decyzją Ministra Oświaty i Wychowania w roku szkolnym 1973/1974. Wytyczne określające szczegółowe zadania pedagoga szkolnego zawiera załącznik do zarządzenia w sprawie pracy nauczyciela - pedagoga szkolnego wydany 7 listopada 1975 roku.

Pedagogiem szkolnym może zostać osoba, która ukończyła studia wyższe o profilu pedagogicznym. O stanowisko mogą ubiegać się również absolwenci studiów psychologicznych, którzy uzupełnili swoje wykształcenie o studia podyplomowe z zakresu pedagogiki.

Pedagodzy mogą podjąć pracę nie tylko w szkołach, ale również placówkach oświatowo-wychowawczych, poradniach psychologiczno-pedagogicznych, ośrodkach wychowawczych dla młodzieży z trudnościami oraz placówkach doskonalenia nauczycieli.

Kwalifikacje pedagoga szkolnego, kryteria dostępu do stanowiska nauczyciela-pedagoga określa rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009 r. Obecnie kwestia jest unormowana między innymi w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.

Zarobki pedagoga szkolnego nie należą do wysokich i kształtują się na podobnym poziomie co zarobki nauczycieli. Zależą od stażu pracy i posiadanych kwalifikacji oraz stopnia awansu zawodowego. Miesięczne wynagrodzenie szkolnych pedagogów może dochodzić do 3300 zł brutto, zaś najniższa pensja wynosi około 2700 zł brutto.

Rola i zadania pedagogów szkolnych w oświacie zostały sformułowane i opisane w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 stycznia 2003 roku w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.

Najważniejszym aktem prawnym, który zawiera wykaz podstawowych obowiązków pedagoga jest rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Wynika z niego, że do zadań pedagoga szkolnego między innymi należy:

• prowadzenie badań i działań diagnostycznych uczniów,
• działania interwencyjne i mediacyjne w sytuacjach kryzysowych,
• udzielanie pomocy pedagogiczno-psychologicznej adekwatnej do rozpoznanych potrzeb,
• diagnozowanie sytuacji wychowawczych w przedszkolu, szkole lub placówce,
• prowadzenie profilaktyki uzależnień oraz innych problemów dzieci i młodzieży,
• minimalizowanie efektów zaburzeń rozwojowych, profilaktyka zaburzeń zachowania, inicjowanie różnych form pomocy na rzecz uczniów,
• pomoc rodzicom i nauczycielom w rozpoznawaniu i rozwijaniu predyspozycji i uzdolnień uczniów,
• wspieranie wychowawców, nauczycieli i innych specjalistów w procesie pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Jednym z kluczowych warunków efektywności działania pedagoga szkolnego jest planowanie. Stąd potrzeba tworzenia planu pracy pedagoga szkolnego, opracowanego w oparciu o aktualnie obowiązującego prawa oświatowego.

Ponadto rozporządzenie MEN z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji nakłada na pedagoga szkolnego obowiązek prowadzenia wymaganej prawem dokumentacji, jaką jest:

• dziennik pracy pedagoga szkolnego,
• dziennik zajęć innych (gdy pedagog prowadzi zajęcia specjalistyczne, będące formą udzielanej uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej),
• indywidualna teczka ucznia (gdy jej prowadzenie i przechowywanie zostało zlecone pedagogowi przez dyrektora),
• dokumentacja dodatkowa – nieobowiązkowa dla pedagoga szkolnego z punktu widzenia prawa oświatowego, ale określona w danej placówce uchwałą rady pedagogicznej bądź poprzez zarządzenie dyrektora. Może być to teczka z opiniami i orzeczeniami poradni psychologiczno-pedagogicznej, rejestr notatek służbowych w sprawach dotyczących uczniów.