Powikłania w grypie żołądkowej

Grypa żołądkowa jest infekcyjnym schorzeniem przewodu pokarmowego. Jej przyczyną są wirusy. Głównie rotawirusy, ale też noro- i adenowirusy. Atakują one głównie enterocyty (komórki kosmków jelitowych) przewodu pokarmowego. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową poprzez skażone wirusem dłonie, pożywienie - niebezpieczne są zwłaszcza produkty niepodlegające obróbce termicznej oraz skażona woda. Do transmisji patogenów może jednak dojść także drogą kropelkową. Źródłem wirusów jest osoba chora lub rekonwalescent.

Do symptomów grypy żołądkowej należą:

• silne bóle brzucha - pierwsze objawy grypy żołądkowej,
• nudności,
• wymioty,
• obfita, wodnista biegunka,
• ogólne osłabienie i złe samopoczucie,
• czasem także jadłowstręt.

W Europie każdego roku rotawirusy atakują około 3,6 mln niemowląt i dzieci w wieku przedszkolnym, z czego 700 tysięcy trafia do lekarzy, a 87 tysięcy wymaga pilnej hospitalizacji.

Sama grypa żołądkowa, dla osób w pełni sił zdrowotnych w większości nie stanowi zagrożenia. Istnieją jednak pewne grupy ludzi, którzy należą do tak zwanej grupy ryzyka. Wprawdzie dla nich samo schorzenie również nie jest poważnym zagrożeniem, jednakże w ich przypadku dużo trudniej jest uniknąć o wiele poważniejszych powikłań, na które są szczególnie narażeni.

• dzieci – w szczególności te do 6. miesiąca życia,
• osoby powyżej 65. roku życia,
• zarówno dorośli, jak i dzieci z przewlekłymi chorobami układu oddechowego w tym z astmą oskrzelową,
• osoby z problemami układu sercowo-naczyniowego,
• osoby z chorobami nerek,
• jednostki stosujące leki immunosupresyjne,
• osoby po przeszczepach,
• cukrzycy,
• nosiciele wirusa HIV,
• osoby chore na nowotwory. 


Wszystkie osoby z grup ryzyka powinny szczególnie uważać na siebie w okresie zachorowań. A to ze względu na fakt, że choroba może mieć u nich bardzo ostry przebieg i trwać o wiele dłużej niż u innych, jak i następnie obfitować w liczne powikłania.

Choć grypa żołądkowa atakuje przewód pokarmowy, to wydawałoby się, że powikłania, jakie może wywołać powinny być tylko miejscowe. Nic bardziej mylnego! Spektrum powikłań jest naprawdę bardzo szerokie. Znajduje się wśród nich odwodnienie. Jest to stan, który zagraża życiu pacjenta, a szczególnie niebezpieczny jest dla niemowląt, małych dzieci oraz ludzi starszych. Może prowadzić do utraty siły, osłabienia odporności organizmu, utraty świadomości, uszkodzenia organów wewnętrznych, a nawet śmierci. Ponieważ odwodnieniu mogą towarzyszyć zaburzenia gospodarki elektrolitowej, zawsze konieczna jest konsultacja z lekarzem. Początkowa faza odwodnienia przebiega w większości bezobjawowo. W miarę zaś zwiększania się powikłańdochodzi do utraty wody pojawiają się kolejne objawy, tj.:

• ubytek wody do 2 proc. masy ciała – powoduje jedynie uczucie silnego pragnienia i utratę masy ciała,
• ubytek wody od 2 proc. do 4 proc. masy ciała – powoduje suchość w ustach, zmniejszoną ilość oddawanego moczu, zaburzenia widzenia, tachykardię, wzrost temperatury ciała, bóle i zawroty głowy a także utratę elastyczności skóry,
• ubytek wody od 5 proc. do proc. masy ciała – powoduje senność i wywołuje parestezje,
• ubytek wody 10-15 proc. masy ciała pacjenta – powoduje drgawki, zaburzenia świadomości i utratę przytomności,
• ubytek wody powyżej 15 proc. masy ciała pacjenta powoduje śmierć.

Stan odwodnienia u niemowląt i małych dzieci rozpoznaje się po następujących objawach grypy u dzieci:

• suchy język lub usta,
• niewiele lub brak łez podczas płaczu,
• rozdrażnienie lub apatia,
• zmniejszenie napięcia skóry (ujęta w dwa palce skóra brzucha i puszczona nie powraca natychmiast na swoje miejsce),
• zapadnięte oczy, policzki, lub ciemiączko.

Drgawki gorączkowe mogą wystąpić na skutek gorączki powyżej 38,5 st. C u dzieci między 6. miesiącem, a 5. rokiem życia. By drgawki nazwać gorączkowymi muszą wystąpić w czasie infekcji oraz muszą zostać wykluczone u dziecka choroby ośrodkowego układu nerwowego, z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych na czele. Ich występowanie tłumaczy się niedojrzałością układu nerwowego, a zwłaszcza niezakończonymi procesami mielinizacji.

Do potencjalnych komplikacji grypy żołądkowej należą:

• Podwyższenie poziomu transaminaz – zawsze wymaga konsultacji specjalisty.
• Zapalenie płuc lub oskrzeli.
• Zapalenie ucha.
• Zaostrzenie już istniejących chorób przewlekłych.
• Hospitalizacja – jest to także ważne i wcale nierzadkie powikłanie grypy żołądkowej. Taka szczególna sytuacja jest dla małego dziecka źródłem poważnego stresu.

Ponieważ jedyną strategią wobec grypy żołądkowej jest leczenie objawowe, stąd też tak ważne jest jej zapobieganie. Pamiętajmy o wysokiej higienie osobistej, częstej dezynfekcji nie tylko toalet ale też umywalek i innych sanitariatów. Nie zapominajmy również o higienie podczas przygotowywania posiłków, o piciu wody tylko z pewnych źródeł oraz postarajmy się unikać kontaktów z osobami zakażonymi.

Inną formą zapobiegania, ale tylko dla dzieci między 6. a 24. tygodniem życia są szczepienia. Na rynku dostępne są dwa preparaty. Różnią się zawartą w nich liczbą szczepów wirusa, co jednak według badań nie wpływa na ich skuteczność. Obydwie są podawane dzieciom w formie doustnej. Wprawdzie nie są tanie, ale czyż zdrowie nie jest wartością niepoliczalną?

Źródła

1. Kumagai H, Matsumoto S, Ebashi M, et al. Acute pancreatitis associated with rotavirus infection. Indian Pediatr 2009; 46: 1099-101
2. Shiiharaa T, Watanabea M, Honmaa A, et al. Rotavirus associated acute encephalitis/encephalopathy and concurrent cerebellitis: report of two cases. Brain Dev 2007; 29: 670-3
3. Morita T, Ashida A, Fujieda M, et al. Four cases of postrenal renal failure induced by renal stone associated with rotavirus infection. Clin Nephrol 2010; 73: 398-402
4. Ioia H, Kawashimaa H, Nishimataa S, et al. A case of Reye syndrome with rotavirus infection accompanied with high cytokines. J Infect 2006; 52: 124-8