Przepuklina pępkowa - co to jest i jak sobie z tym radzić

Przepuklina pępkowa to przemieszczenie się pod skórą elementów jamy brzusznej – głównie otrzewnej i pętli jelita. Choroba ta jest najczęściej wrodzona i spowodowana tym, że nie doszło do zrośnięcia po urodzeniu pierścienia pępkowego – otworu, przez który w życiu płodowym do ciała dziecka wchodziły naczynia pępowinowe. Przepuklina pępkowa to miękki guz w okolicy pępka, który uwypukla się przy płaczu dziecka. Zmiana nie ulega zwykle uwięźnięciu, poza tym zwykle wycofuje się w ciągu pierwszego roku życia. Sprzyja temu wzmacnianie mięśni tłoczni brzusznej poprzez częste układanie dziecka na brzuchu.

Obok przyczyn wrodzonych, czyli nieprawidłowego rozwoju ścian brzucha, większość przepuklin ujawnia się w życiu dorosłym. Do końca nie stwierdzono, co jest tego przyczyną. Być może zmniejszona ilość kolagenu, który jest budulcem powięzi lub inne wrodzone, nie do końca poznane skłonności.

Czynnikiem zwiększającym wystąpienie przepukliny jest także: otyłość, ciężka praca fizyczna, przerost prostaty i zaparcia. Z wiekiem ryzyko przepukliny wzrasta, u kobiet na powstawanie przepuklin pępkowych i udowych ma wpływ ciąża. Przepukliny pachwinowe najczęściej powstają u mężczyzn.

Objawy przepukliny pępkowej zależą oczywiście od jej umiejscowienia. Jednak na początku zazwyczaj występuje uczucie dyskomfortu i bólu w okolicy, gdzie powstaje przepuklina. Powstaje też powiększające uwypuklenie w samym pępku lub tuż obok niego. Z reguły małe przepukliny nie powodują dolegliwości.

Mogą okresowo pojawiać się w postaci niebolesnego guzka. Uwięźnięcie przepukliny zawsze przebiega z nasilonymi objawami miejscowymi i ogólnymi. Do niepokojących objawów należą: żywo bolesne zaczerwienione uwypuklenie w miejscu przepukliny, któremu mogą towarzyszyć wymioty. Są to objawy świadczące o uwięźnięciu przepukliny oraz o rozwoju niedrożności jelit. W przypadku dzieci, jeśli dojdzie do uwięźnięcia, objawia się to płaczem dziecka, wymiotami, zaparciami i potrzebna jest wtedy interwencja chirurgiczna.

Przepuklinę leczy się niestety tylko operacyjnie, a im mniejsza przepuklina, tym łatwiejsza operacja, a ryzyko nawrotu minimalne. Operacja przepukliny polega na znalezieniu tak zwanego "worka przepuklinowego", czyli tej części zawartości jamy brzusznej, która wychodzi poza jej granice, odprowadzeniu jej na właściwe miejsce i wzmocnieniu otworu, przez który się uwypukla.

Metod operacji przepuklin jest ponad 150. Współcześnie stosuje się kilka, które dają najlepsze efekty. U ludzi starszych lub gdy własne tkanki są słabe, trzeba zastosować dodatkowe wzmocnienie z siatki wykonanej z tworzywa sztucznego. Ta siatka zrasta się z okolicznymi strukturami i tworzy silną zaporę przed nawrotem przepukliny. Konieczność wszczepienia siatki w przypadku przepukliny pępkowej występuje bardzo rzadko i nie można tego zrobić laparoskopowo.

Operacje laparoskopowe przepuklin są wykonywane w wielu ośrodkach chirurgicznych, zazwyczaj w przypadku przepuklin nawrotowych lub gdy przepuklina towarzyszy innym schorzeniom. Przeprowadza się wtedy dwie operacje jednocześnie, np. wycięcie pęcherzyka żółciowego i przepuklinę. W przypadku nawrotów przepukliny wynika ona rzeczywiście z błędu techniki operacji, lecz większość to wyraz słabości tkanek. Niektórzy pediatrzy zalecają również stosowanie specjalnych plastrów przepuklinowych.

Źródła

1. Lawrence P., Chirurgia ogólna, Urban & Partner, Wrocław 1998, ISBN 83-85842-19-5
2. Noszczyk W., Chirurgia tom 1-2, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3121-4
3. Popiela T. (red.), Davidson Chirurgia. Podręcznik dla studentów, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-128-0
4. Noszczyk W., Chirurgia: repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3843-9