Psychoza afektywna

Psychoza afektywna, a poprawnie psychoza schizoafektywna, to choroba mieszcząca się w obrazie klinicznym między typową postacią schizofrenii a zespołami afektywnymi – epizodem maniakalnym i depresyjnym. Psychoza schizoafektywna jest często utożsamiana z psychozą mieszaną, gdyż okresowy przebieg choroby charakteryzuje się obecnością ostrych form schizofrenii, w których pojawiają się zaburzenia nastroju. Tak naprawdę psychoza schizoafektywna to dziwna hybryda nozologiczna. Nie wiadomo, czy bardziej ujmować ją jako zaburzenie afektywne dwubiegunowe, czy jako postać schizofrenii, czy raczej zaburzenie afektywne.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Psychoterapia par - razem czy osobno?"

Przyczyny psychozy schizoafektywnej

Współcześnie nie ma rozstrzygnięć psychiatrów co do znaczenia i klasyfikacji psychozy schizoafektywnej. Niejednokrotnie jest ona ujmowana w obrębie szerszej kategorii – zaburzeń schizoafektywnych, które stały się jednocześnie synonimem schizofrenii o przebiegu okresowym (schizofrenia cykliczna) lub zaburzeń psychicznych z tendencją do remisji. Brak jednoznacznego przyporządkowania nozologicznego powoduje, że psychoza afektywna lokuje się gdzieś pomiędzy psychozami schizofrenicznymi a zaburzeniami afektywnymi. W praktyce oznacza to tyle, że ta grupa zaburzeń jest swego rodzaju „workiem diagnostycznym”, do którego trafiają wszystkie nietypowe przypadki o różnorodnej etiologii i mechanizmie patogenetycznym, które nie spełniły kryteriów diagnostycznych, by zostać zaklasyfikowane jako inne (typowe) zaburzenia psychiczne.

Nie ustalono jednoznacznej etiologii zaburzeń schizoafektywnych. Trudność w wyeksplikowaniu przyczyn tej choroby wynika między innymi z braku rozstrzygnięć, do jakiej grupy zaburzeń zaliczyć tę chorobę – czy do schizofrenii, czy do zaburzeń nastroju, czy do choroby afektywnej dwubiegunowej. Wielu badaczy traktuje psychozę schizoafektywną jako „trzeci wariant endogennej psychozy”. Genetyka wskazuje bliskość psychozy afektywnej z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym, obraz patologii przemawia za związkiem psychozy schizoafektywnej z endogenną depresją, a zejście choroby ma podobny przebieg, jak w przypadku chorych na schizofrenię paranoidalną. Można zatem spekulować o wpływie czynników genetycznych i niegenetycznych na powstawanie psychozy schizoafektywnej.

Termin „psychozy schizoafektywnej” (ang. schizoaffective psychosis) po raz pierwszy w roku 1933 zaproponował amerykański psychiatra – Jacob Kasanin. Choroba psychiczna zwykle ujawnia się między 20. a 30. rokiem życia i powoduje znaczną redukcję zdolności adaptacji do warunków życiowych. Funkcjonowanie chorych na psychozę schizoafektywną jest lepsze niż schizofreników, ale gorsze niż u pacjentów z chorobami afektywnymi. Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 umieszcza zaburzenia schizoafektywne pod kodem F25. Wyróżniono dodatkowo 3 rodzaje tego typu psychozy: typ maniakalny (F25.0), typ depresyjny (F25.1) i typ mieszany (F25.2). Ryzyko zachorowania na psychozę schizoafektywną wzrasta wraz z ujawnieniem się choroby u krewnego pierwszego stopnia.

Przebieg psychozy schizoafektywnej

Psychozę schizoafektywną tak naprawdę uznaje się za postać okresowej schizofrenii, w obrazie której daje się zaobserwować nawroty objawów psychotycznych (omamy, iluzje, urojenia, zaburzenia logicznego myślenia itp.) z jednoczesnym współwystępowaniem symptomów chorobowych epizodu maniakalnego (gonitwa myśli, zawyżona samoocena, idee nadwartościowe, spadek koncentracji uwagi itp.) lub epizodu depresyjnego (anhedonia, poczucie winy, smutek, pesymizm, zbytni samokrytycyzm, obniżenie energii itp.). Diagnoza jest bardzo trudna, gdyż psychozę schizoafektywną trzeba różnicować z chorobą afektywną dwubiegunową, kiedy u pacjenta występują naprzemiennie epizody manii, hipomanii i depresji z okresami remisji objawów i normalnego funkcjonowania społecznego czy zawodowego.

Zaburzenia schizoafektywne mają korzystniejszy przebieg niż typowe zaburzenia schizofreniczne. Rokowania są lepsze i chorzy skuteczniej reagują na leczenie niż „czyści schizofrenicy”. Przyjmuje się, że osoby wykazujące predyspozycje do zachorowania na psychozę schizoafektywną, jednocześnie charakteryzują się specyficzną strukturą osobowości, a mianowicie ich funkcjonowanie nosi znamiona cyklotymii – choroby afektywnej, która odznacza się stałymi wahaniami nastroju i aktywności w granicach subdepresja (łagodna depresja) – hipomania (łagodna mania). Fazy skrajnego nastroju są oddzielone przerwami, w których stan psychiczny pacjentów wykazuje znacznie mniejszy defekt niż w przypadku innych typów schizofrenii (np. katatonicznej, hebefrenicznej czy prostej). Psychoza schizoafektywna określana jest również jako psychoza mieszana, łącząca w swoim obrazie klinicznym elementy schizofrenii i cyklofrenii. Różnicowanie między chorobą maniakalno-depresyjną a psychozą afektywną jest możliwe dzięki stwierdzeniu typowych objawów schizofrenicznych, których obecność przesądza o diagnozie psychozy schizoafektywnej.

Leczenie farmakologiczne psychozy schizoafektywnej sprowadza się w dużej mierze do typowego leczenia każdego innego rodzaju zaburzenia psychotycznego, czyli poprzez wykorzystanie neuroleptyków. Kiedy występuje typ maniakalny psychozy, stosuje się czasami dodatkowo leki stabilizujące nastrój, np. sole litu, kwas walproinowy lub karbamazepinę. W przypadku psychozy w postaci depresyjnej podaje się antydepresanty. Długotrwałe objawy zaburzeń nastroju (symptomatyka afektywna) wskazują na konieczność przeciwdziałania chwiejności emocjonalnej.

Rodzaje choroby schizoafektywnej

Choroba schizoafektywna charakteryzuje się połączeniem objawów typowych dla schizofrenii oraz objawów występujących w przebiegu depresji lub manii. Często dostarcza ona wielu problemów diagnostycznych lekarzom. Jeszcze większy problem mają jednak pacjenci, którym trudno jest zrozumieć, na czym polega ta choroba.

Choroba schizoafektywna, inaczej zwana psychozą schizoafektywną, może występować w dwóch postaciach – depresyjnej i maniakalnej. W postaci depresyjnej z typowymi dla schizofrenii objawami wytwórczymi współistnieją objawy depresyjne, takie jak apatia, smutek, poczucie bezradności, brak motywacji, czarne widzenie rzeczywistości czy myśli rezygnacyjne. W postaci maniakalnej nastrój i napęd jest podwyższony. Przy mieszanych zaburzeniach schizoafektywnych mogą występować nagłe zmiany nastroju i napędu od depresji do manii. Przez pojęcie objawów wytwórczych rozumie się omamy oraz urojenia. Pacjenci mogą relacjonować, że ich myśli ulegają rozgłaśnianiu lub że jakieś siły mają na nie wpływ. Mogą podawać, że są śledzeni lub prześladowani albo słyszeć głosy dyskutujące na temat pacjenta, komentujące jego zachowania, a nawet grożące mu. Stąd też wynika występujące u znacznej części pacjentów poczucie zagrożenia. Do rozpoznania psychozy schizoafektywnej konieczne jest występowanie wraz z zaburzeniami nastroju co najmniej jednego, a najlepiej dwóch typowych objawów schizofrenii.

Rozpoznawanie psychozy schizoafektywnej

W przypadku choroby schizoafektywnej omamy i urojenia najczęściej zbiegają się w czasie z depresyjnym obniżeniem nastroju lub przeciwnie – epizodem manii (idee wielkościowe, podwyższony nastrój i napęd), przy czym okresy, kiedy pojawiają się objawy chorobowe, są poprzedzielane długimi okresami zdrowia. Zdarzają się również przypadki rozpoznawania choroby schizoafektywnej u chorych od lat leczonych z powodu CHAD (choroby afektywnej dwubiegunowej). Dzieje się tak, gdy epizod nasilonych objawów wytwórczych pojawia się po długim okresie występowania jedynie depresji lub depresji i manii. Istotne w diagnostyce jest jednak to, czy wystąpienie objawów wytwórczych było następstwem przyjmowania substancji psychoaktywnych. Jeśli tak – wyklucza to rozpoznanie zaburzenia schizoafektywnego.

Rokowanie u chorych na chorobę schizoafektywną

Do postawienia rozpoznania konieczne jest występowanie objawów schizofrenii i objawów afektywnych w podobnym nasileniu. Pod względem klasyfikacyjnym psychoza schizoafektywna zajmuje bowiem pośrednie miejsce między rozpoznaniami schizofrenii a chorobami afektywnymi (depresją nawracającą i chorobą afektywną dwubiegunową, charakteryzującą się występowaniem epizodów depresji i epizodów manii). Rokowanie jest również wypadkową rokowań w tych dwóch chorobach. Jest ono lepsze niż rokowanie w przypadkach schizofrenii, natomiast gorsze niż w chorobach afektywnych.

Leczenie choroby schizoafektywnej

Leczenie choroby schizoafektywnej również jest wypadkową leczenia schizofrenii i chorób afektywnych. W ostrej fazie choroby podaje się pacjentom neuroleptyki – w przypadku postaci maniakalnej takie postępowanie zazwyczaj wystarczy. Jeśli jednak nawroty choroby są częste, włączany jest zazwyczaj lek normotymiczny, np. lit lub karbamazepina. W przypadku postaci depresyjnej oprócz neuroleptyków stosowane są czasem leki przeciwdepresyjne. Postępowanie jest jednak zależne od udziału objawów wytwórczych i afektywnych. Przewaga objawów z danej grupy wskazuje dalszy kierunek leczenia. Jego podstawę stanowi jednak zwykle przyjmowanie neuroleptyku w ramach profilaktyki nawrotu choroby.

Ryzyko występowania chorób afektywnych w rodzinie osoby, u której rozpoznano psychozę schizoafektywną, jest dużo większe niż prawdopodobieństwo wystąpienia schizofrenii. Często zdarza się, że brat, siostra czy rodzic osoby chorej leczą się z powodu depresji lub choroby dwubiegunowej.

W leczeniu niezwykle istotne jest zrozumienie przez pacjenta i jego rodzinę istoty choroby, zaakceptowanie diagnozy i prowadzenie regularnego leczenia. Tylko systematyczne przyjmowanie leków i regularne wizyty kontrolne u psychiatry mogą uchronić pacjenta przed wypadnięciem z życia społecznego i zawodowego. Pamiętajmy o tym, że większość pacjentów z rozpoznanym zaburzeniem schizoafektywnym pomiędzy okresami choroby zupełnie normalnie funkcjonuje, prowadzi normalne życie zawodowe i rodzinne. Choroba nie powinna być zatem powodem do odsuwania się od chorych i wykluczania ich z pełnionych funkcji społecznych.

psycholog Kamila Krocz, lekarz Anna Zofia Antosik, ponad rok temu

Bibliografia

  • Bilikiewicz A., Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2776-4.
  • Bilikiewicz A., Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J., (red.), Psychiatria. Psychiatria kliniczna, t. 2, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2002, ISBN 83-87944-72-6.
  • Jarema M., Psychiatria w praktyce, Medical Education, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62510-06-1.
  • Nowakowska E., Postępy w leczeniu zaburzeń afektywnych, AM Poznań, Poznań 2008, ISBN 978-83-60187-81-4.
  • Sidorowicz S., (red.), Psychiatria – praktyczny przewodnik kliniczny, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-151-8.

Zdrowie psychiczne

Komentarze (19)
~KAŚKA
~KAŚKA 6 miesięcy temu

@natalia890:HEJ ! TEŻ MAM CHAD OD 16 LAT,OD ŚMIERCI MOJEJ MAMY . LEKI NIE DZIAŁAJĄ,NAJBARDZIEJ POMOGŁY MI HYDROKOLONOTERAPIE . U MNIE NAJWAŻNIEJSZE JEST POCZUCIE BEZPIECZEŃSTWA FINANSOWEGO I OGÓLNIE. CHORÓBSKO ZNISZCZYŁO MOJEŻYCIE W POLSCE,STRACIŁAM WSZYSTKO-MATERIALNIE,DUCHOWO,MOJĄ GODNOŚĆ.OD 6-CIU LAT STARAM SIĘ PODNIEŚĆ W ANGLII. JESTEM TU SDAMA,CZASAMI JEST BARDZO CIĘŻKO. ALE CÓŻ,W LEPSZYM OKRESIE CHCE SIĘ JESZCZE ŻYĆ)MIMO 4-RECH PRÓB SAMOBÓJCZYCH). POWODZENIA-MARIOLA Z ANGLII

Odpowiedz
uzi1925
uzi1925 ponad rok temu

Witajcie. To co się dzieje u mnie wyprowadza mnie z równowagi. Gdy miałam 16 lat stwierdzono u mnie schizofrenie paranoidalną. Zdiagnozowano ją gdy spędziłam w klinice psychiatrycznej 3 miesiące. Leczyłam się, brałam , abilify, depakine chromo, olzin i inne gówna. Objawy nasilały się i mijały. Miałam 4 nawroty w ciągu 5 lat. I znów klinika. Tak przez cały ten okres. Teraz zmieniłam lekarza. Uczęszczam na płatne wizyty i lekarz zmienił mi diagnozę na zaburzenia-schizoafektywne. Odstawiono Olzin, który zamieniono na ketrel, ponieważ skarżyłam się na brak ochoty na sen i ciągłe rozdrażnienie. Mam nadal depakine chromo, rispolept i lamilept. Od pół roku jest dobrze, chyba też narzeczony mnie wspiera. Mimo to. Od 2 miesięcy...Po prostu - zapominam. Nie pamiętam. Po prostu nie pamiętam tego co mam zrobić, czasem imion, słów, czynności. Może to się wydawać śmieszne. Ale dla mnie to już przestaje być zabawne. Męczę się. Jest mi cięzko z czymś co nikt nie rozumie i nie stara się mi pomóc. Wszyscy tylko krzyczą i dręczą mnie - bo przecież ,,jak mogłaś o tym nie pamiętać ?! To przecież tak proste/oczywiste/ważne" . Czasem podczas rozmowy po kilku minutach zapominam to o czym mówiłam przed chwilą i znów zaczynam ,, a wiecie,że ?!" i słyszę ,,przed chwilą to mówiłaś." Tak, mówiłam...ale o tym ZAPOMNIAŁAM !

Odpowiedz
~Dori76
~Dori76 ponad rok temu

@~kris: czesc równiez to mam od jakiś 13 lat.nie mam siły zyc. siedzę w domu i zastanawiam sie po co wogóle zyje. jakie są u ciebie objawy, bo u mnie zaburzenia myslenia, depresja, okropne lęki, problemy z pamięcia i koncentracją. czuje sie tak jakbym wogole nie miała swojej psyche.

Odpowiedz
~alfa
~alfa ponad rok temu

@~annas: poczytaj co napisałam zafunduj sobie szczegółowe badania krwi i moczu, na okoliczność pierwiastków z tablicy mendelejewa, prób wątrobowych, godpodarki lipidowej i jeśli absolutnie całą chemię masz w normie to zostaje psychiatra (też człowiek). Doraźnie lekarz 1 kontaktu może też przepisać Ci jakiś uspokajacz likwidujący objawy, do czasu, aż nie dojdzesz tak naprawdę, co ci jest. Ta chemia niestety też pomaga. A jeśli w szczegółowych badaniach wyjdzie, że coś Twój organizm w nadmiarze kumuluje lub ma niedobór, to wtedy może idź moim tropem- poradnia metaboliczna. Tak czy siak bez lekarza nie da rady.

Odpowiedz
~alfa
~alfa ponad rok temu

Jeszcze jedno, wierzę że Pani psycholog jest świetnym specjalistą. Ja zetknęłam się niestety z dwoma bardzo słabymi osobami z takim wykształceniem. Pierwsza Pani psycholog kiedy byłam w szpitalu doradziła mi "zdjąć z siebie wszystkie odpowiedzialności, bo mi za ciężko" na tyle uwierzyłam, że byłam gotowa starać się o rentę i niech martwi się rodzina. Na szczęście mąż był lepszym psychologiem i zrobiłam w trakcie choroby największą karierę zawodową, zbudowałam dom, zwiedziłam świat i prowadzę do dziś wspaniałe życie rodzinne i towarzyskie. Życzę tego innym - nie poddawajcie się z tym da się żyć (pracowałam cały czas na etacie w dużych korporacjach). Drugi Pan psycholog mojej siostrze kiedy zachorowała w wieku 18 lat (liceum) kazał wyprowadzić się od rodziców i usamodzielnić. Rodzice naiwni załatwili jej internat w tym samym mieście. Kiedy siostra zaczęła biegać nago po internacie bo nie zażyła leków, nie mówiąc o podstawowych sprawach jak pranie, prasowanie, jedzenie, rodzice przestali wierzyć genialnemu pschologowi i zabrali siostrę do domu. Dzięki czemu chorując skończyła liceum, zadała maturę, skończyła uniwerystet, wyszła za mąż ma dzieci, pracuje w dużej korporacji za fajne pieniądze (ma nadal okresowe nawroty, a mąż wiedział o chorobie i poznał jej chorobę praktycznie po pierwszym dziecku). Wierzę, że Pani robi wszystko aby Pani pacjenci prowadzili piękne ambitne życie. Często mówi się o nas nadwrażliwi z talentem.

Odpowiedz
~alfa
~alfa ponad rok temu

W każdym razie po 15-letnich zachwytach moich psychiatrów moją ekspresową chorobą schizoafektywną (wszystkie afektywne z urojeniami około 10-ciu trwały do 1,5 tygodnia i po zablokowaniu "nadprodukcji" dopaminy mijały, a tylko raz po pierwszym epizodzie i odstawieniu leków miałam makabryczną klasyczną depresję), po rozkładaniu rąk na pytanie o przyczynę i wycofaniu z rynku trilafonu, idę leczyć się na NFZ w poradni metabolicznej, a nie psychitarycznej. Dodam, że mam otyłość (BMI 38), hipercholesterolemię, kiepskie próby wątrobowe, puchnące nogi. Wierzę że dopiero właściwe ustawienie mojej diety i dobranie ewentualnych leków związanych z prawdziwą dziedziczoną wadą genetyczną (np. nadmierne magazynowanie miedzi w organiźmie lub upośledzenie w przyswajaniu cynku itp.) pomoże mi zwalczyć wszystkie te objawy leczone za pomocą całej garści leków.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Psychoza afektywna
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Psychoza afektywna
Psychoza afektywna

Psychoza maniakalno-depresyjna

Psychoza maniakalno-depresyjna

. Zaburzenie maniakalno-depresyjne lepiej określić jako cyklofrenia albo choroba afektywna dwubiegunowa. Zaburzenie afektywne dwubiegunowe (...) innych. Charakterystyka choroby afektywnej dwubiegunowej Zaburzenie...

Psychoza afektywna

Leki przeciwpsychotyczne

Leki przeciwpsychotyczne to inaczej neuroleptyki. Jak sama nazwa wskazuje, leki antypsychotyczne leczą objawy psychozy - urojenia, omamy, wycofanie społeczne i pobudzenie. Pierwszy raz określenia „leki przeciwpsychotyczne" użyli francuscy lekarze - Jean...

Psychoza afektywna

Zaburzenia psychotyczne

Zaburzenia psychotyczne

, manii, schizofrenii czy zespole urojeniowym. Nie wszystkie jednak dysfunkcje psychologiczne zasługują na miano zaburzeń psychotycznych. Psychoza (...) , zaburzenia schizoafektywne, np. parafrenię, paranoję i zaburzenia afektywne,...

Psychoza afektywna

Myśli samobójcze - przyczyny, zaburzenia, depresja, leczenie

osobowości, zaburzenia afektywne, ale także zażywanie substancji psychoaktywnych, jak i nadużywanie alkoholu. U osób z zaburzeniami psychicznymi, myśli (...) poczucie własnej wartości. Osoby nadużywające alkoholu i substancji psychoaktywnych...

Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) - etiologia, objawy, leczenie

Choroba afektywna dwubiegunowa: depresja (WIDEO)

Choroba afektywna dwubiegunowa: depresja (WIDEO) Odtwórz wideo

Choroba afektywna dwubiegunowa to rodzaj zaburzenia psychicznego, które charakteryzuje się wahaniem nastrojów - od depresji po manię. Przebieg (...) . Ponadto choremu towarzyszą: uczucie zmęczenia życiem, utrata zainteresowania światem...

Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) - etiologia, objawy, leczenie

Choroba afektywna dwubiegunowa (prezentacja edukacyjna)

Choroba afektywna dwubiegunowa (prezentacja edukacyjna)

Czym jest choroba afektywna dwubiegunowa? Nazywana czasami chorobą maniakalno-depresyjną, jest stanem dezorientacji, który przyczynia (...) . Depresyjny etap choroby Bez odpowiedniego leczenia pacjent z chorobą afektywną...

Depresja i mania

Choroba afektywna dwubiegunowa: mania (WIDEO)

Choroba afektywna dwubiegunowa: mania (WIDEO) Odtwórz wideo

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe przejawiają się występowaniem nawracającej depresji i manii. Dawniej choroba była określana jako cyklofrenia (...) , trwała przez całe życie i miała różny przebieg ze skłonnością do remisji. Zaburzenia...