Psylocybina – jak działa? Efekty pozytywne i negatywne

Psylocybina (4-PO-DMT) to organiczny związek chemiczny z grupy tryptamin, alkaloid o właściwościach psychodelicznych i substancja o działaniu psychoaktywnym pochodzenia naturalnego. Jest obecna w wielu gatunkach grzybów psylocybinowych (grzyby halucynogenne, magiczne grzyby).

W Europie rośnie kilka gatunków grzybów halucynogennych. To: Psilocybe azurescens (cechuje się największą ilością substancji psychoaktywnych), łysiczka siniejąca, łysiczka czeska i łysiczka lancetowata.

Substancja 4-PO-DMT, obok LSD, od którego jest znacznie słabsza, to najbardziej popularny i najczęściej używany psychodeliki. W większości krajów wpisana została na listę nielegalnych środków psychoaktywnych. W Polsce również spożywanie grzybów halucynogennych, z uwagi na ich działanie odurzające, jest nielegalne. Psylocybina jest legalnie wykorzystywana w Polsce wyłącznie do celów naukowych.

Choć psylocybina jest znana i stosowana przez ludzi od tysięcy lat, po raz pierwszy została opisana w latach 60. XX wieku przez Alberta Hofmanna.

Jak działa psylocybina? Zażywanie psylocybiny oznacza dobry nastrój i chęć zabawy, zmianę percepcji zmysłowej i uczucie euforii, poczucie przypływu energii i motywacji. Ponadto substancja wywołuje halucynacje wzrokowe i słuchowe oraz głębokie zmiany świadomości – doznania psychodeliczne, transcendentne, mistyczne, medytacyjne, religijne. Te pojawiają się do kilku godzin po spożyciu. Pierwsze efekty są odczuwane do 40 minut od konsumpcji substancji, a jej działanie trwa do 6 godzin. Jak to się dzieje?

Psylocybina jest bardzo dobrze wchłaniana przez błony śluzowe znajdujące się w jamie ustnej. W organizmie metabolizowana jest do psylocyny. Obydwie substancje swą budową przypominają serotoninę. Substancja działa na szlaki serotoninowe w mózgu. Wiąże się z receptorem serotoninowym (5-hydroksytryptamina typu 2A), co prowadzi do pobudzenia sensomotorycznego i zmiany w percepcji bodźców.

Efekty działania psylocybiny zależą od:

• szybkości metabolizmu organizmu,
• wagi,
• cech indywidualnych osoby,
• usposobienia,
• nastroju,
• substancji rodzaju spożytego wcześniej pożywienia,
• spożycia alkoholu lub innych substancji o działaniu psychoaktywnym,
• ilości spożytej substancji (grzybów). Objawy występują przy spożyciu około 0,25 g grzybów. Silne objawy psychodeliczne pojawiają się przy konsumpcji 10-18 mg.

Badania z zastosowaniem psylocybiny wykazują, że substancja ma potencjał leczniczy. Okazuje się bowiem, że jej stosowanie:

• Wspiera leczenie depresji, która nie reaguje na standardową farmakoterapię, poprawia komunikację w mózgu. Obecnie najczęściej przepisywanymi lekami na depresję są selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), które są z reguły skuteczne, mają jednak wiele działań niepożądanych. Naukowcy przekonują, że psylocybina nie tylko wywołuje znaczące i natychmiastowe efekty, ale także ma długi czas działania. To sugeruje, że może być wyjątkowo użyteczną nową metodą leczenia depresji.
• Zmniejsza częstotliwość napadów i odczuwanie bólu u osób cierpiących na migreny czy klasterowy ból głowy.
• Poprawia stan psychiczny i łagodzi objawy lękowe u pacjentów cierpiących na chorobę nowotworową.
• Wpływa na zmniejszenie ilości myśli samobójczych.
• Pomaga uniezależnić się od nikotyny.

Tym samym psylocybina – przepisywana w niewielkich dawkach dobranych indywidualnie do pacjenta – może być wykorzystywana jako element farmakoterapii w różnych sytuacjach medycznych.

Psylocybina może wykazywać nie tylko działanie pozytywne. Jej spożycie oznacza ryzyko pojawienia się objawów negatywnych i silnych efektów psychodelicznych.

Negatywne skutki spożywania substancji to na przykład:

• dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak: wymioty, nudności i biegunki,
• podwyższona temperatura ciała i tętno,
• rozszerzenie źrenic,
• dreszcze,
• dezorientacja, zagubienie, zaburzenia psychomotoryczne, utrata zdolności mówienia lub ruchu,
• osłabienie,
• zawroty głowy, utrata przytomności,
• problemy z pamięcią i koncentracją,
• aktywowanie objawów zaburzeń psychicznych, zaostrzenie objawów problemów ze zdrowiem psychicznym, zwiększa ryzyko wystąpienia psychozy,
• silne, nawracające bóle głowy,
• silny lęk, paranoje, napady paniki,
• intensywne halucynacje,
• bardzo negatywne emocje.