Pylica płuc - objawy, przyczyny, rodzaje

Pylica płuc jest nieuleczalną chorobą zawodową, na którą zapadają głównie górnicy, hutnicy, spawacze oraz osoby, które w czasie pracy mają kontakt z azbestem. Schorzenie rozwija się wskutek długotrwałego gromadzenia się w płucach pyłów, których organizm nie jest w stanie na bieżąco usuwać. To skutkuje pojawieniem się drobnoguzkowych zmian, co prowadzi do zwłóknienia tkanki płucnej.

Pylica płuc rozwija się wskutek długotrwałego kontaktu z cząsteczkami ciał stałych, które są rozproszone w powietrzu. Takimi substancjami są najczęściej węgiel kopalniany, krzemionka lub azbest, który obecnie nie jest już stosowany w przemyśle. Ich duże stężenie oraz długa ekspozycja niosą przykre konsekwencje. Ponieważ cząsteczki są drobne, osadzają się bardzo głęboko w układzie oddechowym. Część z nich zostaje usunięta podczas wydechu. Niestety podczas oddychania wiele z nich przenika do oskrzeli, pęcherzyków płucnych czy tkanki śródmiąższowej płuc. Wywołuje to miejscowy stan zapalny i prowadzi do powstania charakterystycznych zmian. Rozwija się zwłóknienie płuc. Dochodzi do zastępowania prawidłowego miąższu przez tkankę łączną. Proces chorobowy przebiega z wytworzeniem włókien kolagenowych lub retikulinowych. To powoduje nieodwracalne zmiany w strukturze i funkcji płuc. W ich obrębie pojawiają się zmiany drobnoguzkowe. Ponieważ guzki mogą stawać się coraz większe, a i może być ich coraz więcej, dochodzi do zaniku znacznej części utkania płuc. Kiedy narządy nie są w stanie funkcjonować tak, jak powinny, w efekcie czego nie mogą zapewnić odpowiedniej wentylacji, pojawiają się poważne problemy z oddychaniem. Zaczyna rozwijać się przewlekłe zapalenie oskrzeli lub rozedma płuc. Z czasem dochodzi do powstania serca płucnego i niewydolności krążenia.

W zależności od zmian anatomopatologicznych podzielono pylice na kolagenowe i niekolagenowe. Pierwsze wywołane są przez ekspozycję na pyły, które mają właściwości pobudzające włóknienie płuc. Prowadzą do trwałego uszkodzenia lub zniszczenia struktury pęcherzyków płucnych. Wyróżnia się takie jak rodzaje choroby jak:

• pylica węglowa,
• pylica krzemowa,
• pylica azbestowa,
• pylica talkowa,
• pylica aluminiowa.

Pylice niekolagenowe wywołane są przez pyły o słabym działaniu zwłókniającym. Nie prowadzą do zniszczenia struktury pęcherzyków płucnych. To między innymi:

• pylica żelazowa,
• pylica cynowa,
• pylica wywołana siarczanem baru.

Pylica rozwija się długo, zwykle manifestuje się po wielu latach. Przez dłuższy czas przebiega bez objawów. W miarę postępu włóknienia oraz rozwoju zmian pojawia się:

• duszność,
• kaszel,
• uczucie braku tchu,
• odpluwanie śluzowej lub śluzowo-ropnej plwociny,
• przewlekłe stany gorączkowe,
• trudność w nabieraniu powietrza,
• ograniczenie tolerancji wysiłku fizycznego,
• szybkie męczenie się.

Ponieważ choroba charakteryzuje się występowaniem przewlekłego zapalenia oskrzeli i postępowej rozedmy płuc, często pojawiają się objawy związane także z jej powikłaniami. To głównie kaszel, któremu towarzyszy odkrztuszanie wydzieliny.

Diagnostyką i leczeniem pylicy zajmuje się pulmonologia. W rozpoznaniu pylicy płuc kluczowy jest wywiad lekarski oraz takie informacje, jak miejsce i charakter pracy, okres narażenia na czynnik chorobotwórczy i poziom zanieczyszczenia powietrza.

W celu potwierdzenia podejrzenia pylicy wykonuje się badanie rentgenowskie klatki piersiowej lub tomografię komputerową, a także testy, które określają sprawność mechanizmów wymiany gazowej. Pylicy nie można wyleczyć. Zmiany w płucach są bowiem nie tylko postępujące, ale i nieodwracalne. To dlatego leczenie ma charakter objawowy. Podaje się leki rozszerzające oskrzela, co ma pomóc usprawnić wymianę gazową.

Bardzo ważne jest leczenie współistniejących chorób, a także objawy powikłań. Wskazane są również kontrole w kierunku zakażenia prątkiem gruźlicy. Najważniejsze jest wyeliminowanie ze środowiska szkodliwego czynnika oraz - w przypadku palaczy – rzucenie palenia papierosów (dym tytoniowy powoduje progresję i zaostrzenie charakteru objawów).

W przypadku długotrwałego wykonywania zawodu, w którym zagrożeniem jest pylica, bardzo ważne jest, aby pamiętać o profilaktyce.