RF (czynnik reumatoidalny) - wskazania do badania, dodatnie i ujemne RF 

RF (czynnik reumatoidalny) to autoprzeciwciało, które ataktuje struktury własnego organizmu. Przede wszystkim RF niszczy domeny CH2 i CH3 regionu Fc immunoglobiny klasy G.

Objawy, które powinny skłonić do wykonania badania RF to:

• ból stawów,
• obrzęk stawów,
• guzy stawów,
• poranna sztywność stawów,
• ubytek chrząstek i kości,
• zasychanie w ustach,
• suchość oczu,
• małe nawilżenie skóry,
• bóle mięśni.

Badanie RF stosuje się w diagnostyce reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) oraz zespołu Sjögrena, który objawia się między uszkodzeniem ślinianek i gruczołów łzowych.

U większości osób cierpiących na te choroby poziom czynnika reumatoidalnego RF jest podwyższony. Obie choroby częściej rozpoznaje się u kobiet niż u mężczyzn.

Chorzy na zespół Sjögrena to w 90 proc. kobiety, natomiast reumatoidalne zapalenie stawów diagnozowane jest u nich 2 lub nawet 3 razy częściej niż u mężczyzn. W przypadku, gdy u osoby występują objawy RZS, a wynik pierwszego oznaczenia czynnika RF jest ujemny należy powtórzyć badanie.

Na dodatni wynik RF ma wpływ:

• zapalenie wsierdzia,
• twardzina układowa,
• choroby płuc,
• schorzenia nerek,
• trąd,
• zapalenie wielomięśniowe,
• układowy toczeń rumieniowaty,
• choroby wątroby,
• kiła,
• sarkoidoza,
• infekcje wirusowe,
• choroba nowotworowa.

Wynik dodatni może pojawić się także u osób, które przebyły operację przeszczepu skóry lub nerki od osoby, która nie wykazywała takiego samego profilu genetycznego, jak chory.

Szacuje się, że wyniki badania RF dość często są fałszywie dodatnie. Na błędny wynik badania RF mogą wpłynąć liczne szczepienia, nieprawidłowo przeprowadzone badanie czy niektóre leki. W związku z powyższym dla pewności nierzadko zaleca się powtórzenie badań RF.

Ujemny wynik RF występuje w czasie remisji choroby oraz przy nieaktywnej postaci choroby. Poziom czynnika reumatoidalnego RF wzrasta wraz z wiekiem u ludzi zdrowych. Zauważa się jego większą ilość u osób po 60. roku życia (2-4 proc.), u 5 proc. osób zdrowych między 60, a 70. rokiem życia, natomiast po 70. roku życia często RF wynosi aż 10-25 proc.

Źródła

1. Choroby tkanki łącznej w wieku rozwojowym – problemy diagnostyczne
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Puszczewicz M. Wielka interna - reumatologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-62597-06-2
4. Brzosko M., Samborski W., Reumatologia praktyczna, Wolters Kluwer, Kraków 2011, ISBN 978-83-264-1376-6