Sacharoza – właściwości, zastosowanie i szkodliwość

Sacharoza jest dwucukrem (disacharydem), który składa się z jednej cząsteczki glukozy i jednej cząsteczki fruktozy. Zalicza się ją do węglowodanów prostych. To związek chemiczny występujący naturalnie w roślinach. W niewielkiej ilości można ją znaleźć w warzywach, owocach i produktach zbożowych.

Pozyskuje się ją w procesie przemysłowego oczyszczania zburaków cukrowych i trzciny cukrowej. Produktem końcowym procesu produkcyjnego jest pozbawionym składników odżywczych, czysty węglowodan (cukier buraczany, cukier trzcinowy).

Sacharozę z trzciny cukrowej otrzymywano na Bliskim Wschodzie już w starożytności. Cukier wyrabiano także w Indiach i Chinach. Około IV wieku p.n.e. sprowadzono ja do Europy. Na początku cukier pojawiał się tylko Grecji. W Polsce sacharoza zaczęła być stosowana dosyć późno, bo na początku XIX wieku.

Dziś sacharozę produkuje się w ponad stu krajach świata, a głównym surowcem do jej pozyskiwania jest trzcina cukrowa. W Polsce zdecydowanie bardziej powszechne jest otrzymywanie sacharozy z buraków cukrowych. Najwięksi producenci cukru to: Brazylia, Indie, Chiny, Tajlandia i Pakistan.

Sacharozę potocznie nazywa się cukrem i stosuje do słodzenia napojów, deserów i potraw. Substancja ma białą barwę, krystaliczną postać i słodki smak. Dobrze rozpuszcza się w wodzie. Jej inną właściwością jest jej szybka rekrystalizacja. Zdolność tworzenia kryształków cukru wykorzystuje się często w cukiernictwie do dekoracji wypieków.

Gdzie występuje sacharoza? Naturalnie występującą sacharozę można znaleźć w owocach, warzywach i produktach zbożowych. Jej najbardziej bogate źródła to:

• suszone owoce,
• mandarynki,
• winogrona,
• mango,
• morele,
• ananas,
• buraki,
• kukurydza,
• groszek zielony,
• fasola.

Ze względu na swoje właściwości słodzące, sacharoza stosowana jest szeroko w przemyśle spożywczym. Dodaje się ją do ciastek, czekolad, cukierków, batoników i wafelków, ciast czy płatków śniadaniowych, serków, deserów mlecznych i jogurtów owocowych, a także napojów.

Sacharoza jest również wykorzystywana w przemyśle kosmetycznym. To składnik mydeł glicerynowych, peelingów czy produktów do depilacji.

Sacharoza to słodki smak i energia dla mięśni. Spożywanie jej skutkuje zastrzykiem energii. Niestety ta szybko spada.

Sacharoza ma wysoki indeks glikemiczny (IG=68). Oznacza to, że jej spożycie powoduje gwałtowne podwyższenie poziomu cukru we krwi. Wartość energetyczna 1 g produktu wynosi 4 kcal. Trzeba również wiedzieć, że obecność cukru powoduje nagły wzrost insuliny z trzustki.

Sacharoza nie jest potrzebna osobom prowadzącym siedzący tryb życia, dlatego należy ją ograniczać, wykluczać i zastępować zdrowszymi słodzikami, takimi jak ksylitol, erytrytol czy stewia. Zaleca się, aby ilość cukru w diecie nie przekraczała 6 łyżeczek dziennie.

Czy sacharoza jest szkodliwa? Zdecydowanie tak. Zbyt duża ilość cukru w organizmie może doprowadzić do wielu poważnych chorób.

Skutki nadmiaru sacharozy to:

• cukrzyca typu 2,
• insulinooporność. To stan, w którym komórki stają się coraz mniej wrażliwe na działanie insuliny, co przekłada się na problemy z masą ciała i otłuszczeniem narządów wewnętrznych. Grozi cukrzycą,
• nadmierny rozwój tkanki tłuszczowej, nadwaga i otyłość. Nadwyżki cukru przekształcane są w trójglicerydy i magazynowane w postaci tkanki tłuszczowej,
• próchnica zębów,
• artretyzm. Sacharoza nasila bóle stawów, gdyż podtrzymuje stany zapalne w organizmie,
• miażdżyca naczyń krwionośnych, nadciśnienie, zawał i inne choroby układu krążenia, ponieważ spożywany w dużych ilościach cukier powoduje uszkadzanie naczyń krwionośnych,
• hiperglicerydemia (zbyt duże stężenie trójglicerydów we krwi),
• choroby serca,
• problemy z trzustką,
• starzenie skóry i organizmu. W skórze uszkodzeniu ulega kolagen i elastyna, a skóra staje się wiotka i skłonna do pojawiania się zmarszczek.

Na cukier trzeba uważać także dlatego, że działa uzależniająco. Po pierwsze powoduje bardzo silne wydzielanie dopaminy nazywanej hormonem szczęścia, po drugie aktywuje te same ośrodki w mózgu, które są działają podczas zażywania narkotyków.