Spirometria - przebieg, interpretacja, przeciwwskazania

Słowo „spirometria” pochodzi z języka łacińskiego i w dosłownym tłumaczeniu oznacza „pomiar oddychania”. Spirometria pozwala na uzyskanie informacji na temat czynności układu oddechowego – takich, których nie jest w stanie dostarczyć ani badanie fizykalne, ani analiza badań obrazowych. Spirometria jest świetnym narzędziem służącym rozpoznawaniu i ocenie stopnia zaawansowania zaburzeń czynności płuc, jak również monitorowania efektów leczenia chorób układu oddechowego. Jego szeroka dostępność sprawia, że jest to najczęściej wykonywane badanie czynnościowe tego układu.

Spirometria - diagnostyka

Spirometria pozwala na ocenę pracy poszczególnych elementów układu oddechowego. Sprawność układu oddechowego zależy nie tylko od czynności całych płuc jako narządu – wpływa na nią stan drobnych oskrzelików, oskrzeli, ale także biorących udział w oddychaniu ścian klatki piersiowej (mięśni, nerwów).

Lekarz może zlecić wykonanie spirometrii w sytuacji, gdy zgłosimy się do niego z objawami takimi jak duszność, kaszel, odkrztuszanie wydzieliny czy ból w klatce piersiowej. Podobnie, jeśli zostaną stwierdzone odchylenia w badaniu fizykalnym (nieprawidłowy kształt klatki piersiowej, zmiany osłuchowe nad płucami) bądź nieprawidłowe wyniki badań krwi czy badania radiologicznego klatki piersiowej, następnym etapem diagnostyki będzie wykonanie spirometrii. Wiadomo, że pewne grupy ludzi są bardziej narażone na wystąpienie chorób układu oddechowego. Są to przede wszystkim osoby palące papierosy (także bierni palacze) oraz osoby pracujące w warunkach narażenia na szkodliwe gazy lub pyły.

U tych osób badanie spirometryczne powinno być traktowane jako badanie przesiewowe - wykonywane nawet, jeśli nie mają one żadnych dolegliwości. Spirometria pozwala wtedy przede wszystkim na wczesne wykrycie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), która z czasem prowadzi do kalectwa i śmierci, a główną tego przyczyną jest palenie tytoniu. Rozpoznanie POChP w początkowym stadium i szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania (przede wszystkim zaprzestanie palenia) pozwala na zwolnienie tempa jej rozwoju, a tym samym przedłużenie i poprawę jakości życia.

Szczególną rolę odgrywa badanie spirometryczne w diagnostyce i monitorowaniu efektów leczenia astmy. Spirometria pomaga lekarzowi nie tylko rozpoznać chorobę, ale także odpowiednio dobrać (i modyfikować) terapię, aby uzyskać jak najlepszą kontrolę choroby.

5 produktów, które oczyszczą płuca i zmniejszą ochotę na palenie papierosów

Nie od dziś wiadomo, że nikotyna podkręca metabolizm. I właśnie dlatego, gdy rzucamy palenie, zaczynamy przybierać na wadze. Zmienia się też nasz smak,...

Spirometria jest wykorzystywana w diagnostyce zaburzeń czynności układu oddechowego w chorobach ogólnoustrojowych, w przebiegu których dochodzi do zajęcia płuc, opłucnej, mięśni i nerwów ścian klatki piersiowej. Są to na przykład choroby tkanki łącznej (toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa), choroby nerwowo-mięśniowe (np. miastenia).

Spirometria ma duże znaczenie także w przygotowaniu chorego do zabiegu operacyjnego – zwłaszcza w przypadku operacji w obrębie klatki piersiowej. Spirometria stanowi podstawowe kryterium w kwalifikacji chorych do operacji raka płuc, zabiegów wykonywanych w leczeniu rozedmy lub do przeszczepu płuca. Spirometrię warto wykonać także wtedy, gdy czujemy się dobrze, a planujemy rozpoczęcie intensywnych treningów fizycznych, które wiążą się ze zwiększoną wentylacją – takich jak na przykład nurkowanie lub wspinaczka wysokogórska.

Spirometria - rodzaje

Spirometria jest wykonywana za pomocą aparatu, który nazywa się spirometrem. Osobie badanej zaciska się skrzydełka nosa (specjalnym klipsem), a oddychanie odbywa się ustami przez jednorazowy ustnik spirometru.

Podstawowe badanie spirometryczne można podzielić na dwa etapy. Celem pierwszego jest pomiar, tzw. pojemności życiowej płuc, na którą składają się:

  • objętość oddechowa (oznaczana jako TV) – jest to ilość powietrza, która jest wdychana i wydychana w czasie normalnego oddychania;
  • zapasowa objętość wdechowa (IRV) – ilość powietrza, o którą można pogłębić normalny wdech;
  • zapasowa objętość wydechowa (ERV) – ilość powietrza, którą wysilając się, można jeszcze „usunąć” z płuc po normalnym wydechu.

Pomiaru w czasie spirometrii dokonuje się w ten sposób, że pacjent oddycha spokojnie przez pewien czas, po czym kilkakrotnie wykonuje maksymalny wdech i maksymalny wydech. Drugi etap spirometrii to ocena natężonego wydechu. Pacjent nabiera jak największą ilość powietrza, a następnie wykonuje energiczny, trwający możliwie długo (ponad 6 sekund) wydech. Czynność powtarza się zwykle 4 - 5 razy. Najważniejsze wskaźniki oceniane w tej części badania to:

  • natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa (FEV1) – jest to ilość powietrza usunięta z płuc w czasie pierwszej sekundy forsownego wydechu;
  • natężona pojemność życiowa (FVC) – ilość powietrza usunięta z płuc podczas całego forsownego wydechu;
  • wskaźnik Tiffeneau – mówi on, jaki odsetek FVC bądź VC stanowi FEV1;
  • szczytowy przepływ wydechowy (PEF) – jest to maksymalna szybkość przepływu powietrza przez drogi oddechowe, która została osiągnięta podczas natężonego wydechu.

Wyniki spirometrii są przedstawione w postaci wartości liczbowych oraz interpretacji graficznej (wykresów). Zwykle nie trzeba czekać na wyniki spirometrii – są drukowane bezpośrednio po zakończeniu badania.

Podstawowe badanie spirometryczne może być w pewnych sytuacjach rozszerzone:

  • Spirometryczna próba rozkurczowa ocenia, czy utrudnienie przepływu w drogach oddechowych (obturacja) jest odwracalne. Odwracalność obturacji jest cechą charakterystyczną astmy, a przemawia przeciwko rozpoznaniu POChP.
  • Spirometryczna próba prowokacyjna ocenia natomiast reaktywność oskrzeli, czyli sposób, w jaki odpowiadają one na działanie czynników drażniących.

Spirometria - interpretacja

Spirometria wymaga interpretacji wyników przez lekarza. Wartości podane na wydruku spirometrii są wyrażone w „% wn.”, czyli odsetku wartości należnej dla wieku, płci i wzrostu osoby badanej. Podstawowym pytaniem, na jakie odpowiada wynik spirometrii jest: „Czy przepływ powietrza w drogach oddechowych jest utrudniony?” – czyli, czy mamy do czynienia z tzw. obturacją. Jest ona charakterystyczna dla chorób takich jak choćby astma czy POChP, a wskazuje na nią obniżenie wartości wskaźnika Tiffeneau. O stopniu tego stanu mówi natomiast wartość FEV1. Stwierdzenie obturacji wymaga dalszej diagnostyki (m.in. sprawdzenia, czy jest ona odwracalna).

Obniżona wartość FVC lub VC nasuwa podejrzenie, tzw. restrykcji – czyli stanu, w którym dochodzi do ograniczenia ilości czynnego miąższu płucnego (po operacji usunięcia fragmentu płuca, w zapaleniu płuc, nowotworze, niektórych innych chorobach płuc). Wynik taki wymaga dokładniejszej diagnostyki – spirometria nie pozwala na jednoznaczne postawienie rozpoznania. Oceny wyniku spirometrii powinien zawsze dokonać lekarz. Samodzielna interpretacja spirometrii może być źródłem błędnych wniosków.

Spirometria - przygotowanie

Spirometria wymaga odpowiedniego przygotowania. Wybierając się na spirometrię należy założyć wygodne, nie krępujące ruchów brzucha i klatki piersiowej ubranie. Należy zwrócić uwagę na następujące kwestie:

Ziołowe lekarstwa na kaszel i choroby płuc

Przy infekcjach płuc nie jesteśmy skazani wyłącznie na preparaty farmakologiczne. Warto w takich przypadkach sięgnąć po zioła, ponieważ w naturalny sposób...

  • palenie papierosów – przerwa między ostatnim wypalonym papierosem, a spirometrią powinna wynosić 24 godziny (minimum to nie mniej niż 2 godziny);
  • alkohol – przed spirometrią jest przeciwwskazany;
  • wysiłek fizyczny – 30 minut przed spirometrią nie powinno się wykonywać intensywnego wysiłku fizycznego;
  • obfity posiłek – należy zachować dwugodzinną przerwę między takim posiłkiem, a spirometrią;
  • leki – w przypadku przyjmowania na stałe jakichkolwiek leków, powinno się poinformować o tym lekarza zlecającego wykonanie spirometrii, gdyż w pewnych sytuacjach konieczne jest odstawienie leków na pewien czas.

Spirometria - przeciwwskazania

Spirometria w pewnych sytuacjach nie może być wykonywana. Bezwzględnie przeciwskazana jest ona między innymi u osób:

Spirometria jest mało wiarygodna, gdy osobę badaną męczy uporczywy kaszel lub gdy ze względu na ból lub dyskomfort nie może ona swobodnie oddychać (np. bezpośrednio po operacji w obrębie jamy brzusznej bądź klatki piersiowej).

Lekarz Małgorzata Waszkiewicz, 2 miesiące temu

Bibliografia

  • Lubiński W., Zielonka M. T., Gutowski P., Badanie spirometryczne. Zasady wykonywania i interpretacji, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2010, ISBN 978-83-61257-13-4
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 83-85842-04-7

Źródła zewnętrzne

Badania

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Spirometria - przebieg, interpretacja, przeciwwskazania
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Spirometria - przebieg, interpretacja, przeciwwskazania
Spirometria - przebieg, rodzaje, interpretacja, przeciwwskazania

Spirometria - zdjęcia

Spirometria - zdjęcia

Spirometria służy badaniu objętości i wydolności płuc.

Spirometria - przebieg, interpretacja, przeciwwskazania

Spirometria - sprawdź, czy powinieneś ją wykonać (WIDEO)

Spirometria - sprawdź, czy powinieneś ją wykonać (WIDEO) Odtwórz wideo

Badanie, które powinieneś wykonać Wiele osób w Polsce cierpi na choroby układu oddechowego. Choć problem dotyczy 6 milionów Polaków, ponad połowa nie zdaje sobie sprawy z przyczyn nawracających dolegliwości. Tymczasem nieleczona astma i obturacyjna choroba...

Spirometria - przebieg, interpretacja, przeciwwskazania

Zasada przeprowadzania i interpretacja wyników spirometrii

Spirometria to inaczej pomiar oddychania, który umożliwia uzyskać informację o czynności układu oddechowego, tj. płuc, oskrzelików, oskrzeli, ścian (...) lub nie wystąpienia obturacji i w odniesieniu do wyniku pacjent poddawany jest...

Biopsja - rodzaje, przebieg, przeciwwskazania

Stereotaksja - zdjęcia

Stereotaksja - zdjęcia

Biopsja mózgu przeprowadzana metodą stereotaksji.

Sigmoidoskopia - wskazania, przeciwwskazania, przebieg

Sigmoidoskopia - zdjęcie

Sigmoidoskopia - zdjęcie

Rodzinna polipowatość widoczna dzięki badaniu endoskopowemu.

Ablacja serca - wskazania, przygotowanie, przebieg, zalecenia

Przeciwwskazania do ablacji (WIDEO)

Przeciwwskazania do ablacji (WIDEO) Odtwórz wideo

przeciwwskazania, kiedy ablacji nie powinno się wykonywać. Do podstawowych przeciwwskazań zalicza się: ciążę, obecność skrzeplin w mięśniu sercowym (...) , przeciwwskazania anatomiczne, czyli niemożność znalezienia...

Poród w wodzie - przebieg, zalety, wskazania i przeciwwskazania

Poród w wodzie - zdjęcia

Poród w wodzie - zdjęcia

Obecnie poród w wodzie jest coraz bardziej dostępną opcją dla przysłych mam. Ma on wiele zalet, głównie przez wzgląd na mniejszy ból i większą higienę.

Bolesne miesiączkowanie

Komórka jajowa

Komórka jajowa

W czasie miesiączki dochodzi do wydalenia śluzówki macicy oraz niezapłodnionej komórki jajowej. Zwykle jajniki produkują 1 komórkę jajową co ok. 28 dni.

Poród w wodzie - przebieg, zalety, wskazania i przeciwwskazania

Poród w wodzie - przebieg (WIDEO)

Poród w wodzie - przebieg (WIDEO) Odtwórz wideo

Jakiś czas temu bardzo popularna stała się metoda przeprowadzenia porodu w wodzie. Dziś nadal wiele ośrodków w Polsce oferuje tego typu usługę. Takie rozwiązanie niesie ze sobą sporo profitów, a więc nie dziwi fakt, że decyduje się na nie wiele kobiet....