Sprzyja cukrzycy, uszkadza serce. "Byliśmy zszokowani"

Uszkadza serce, rozregulowuje metabolizm i działa jak cichy zapalnik dla nowotworów – szczególnie jelita grubego. Dieta oparta na żywności ultraprzetworzonej dosłownie zatruwa układ pokarmowy, zaburza gospodarkę hormonalną i przyspiesza starzenie komórek. Dlatego badacze wciąż biorą ten temat pod lupę – a najnowsze wyniki badań rzucają na sprawę zupełnie nowe światło.

Zespół z Virginia Tech w Stanach Zjednoczonych i Uniwersytetu w São Paulo w Brazylii sprawdził, jak organizm reaguje na żywność ultraprzetworzoną oraz minimalnie przetworzoną. Wyniki eksperymentu opublikowano w czasopiśmie "Nature Metabolism".

Badacze chcieli ustalić, czy różnice można zaobserwować także wtedy, gdy posiłki dostarczają podobnych ilości składników odżywczych.

– Jeśli spojrzymy na dane populacyjne – widać, że osoby spożywające duże ilości żywności ultraprzetworzonej częściej mają gorsze wyniki zdrowotne – częściej występują u nich otyłość, incydenty sercowo-naczyniowe, cukrzyca typu 2, a nawet niektóre problemy związane ze zdrowiem psychicznym – zaznacza prof. Alex DiFeliceantonio z Virginia Tech, współautorka badania.

Takie obserwacje nie rozstrzygają jednak, co odpowiada za ten związek.

– Wiemy, że większość żywności ultraprzetworzonej zawiera dużo tłuszczu i cukru, a mało błonnika i białka. Ale jeśli sztucznie utrzymamy wszystkie te elementy na takim samym poziomie, to czy w samym sposobie przetworzenia jest coś, co prowadzi do odmiennej reakcji organizmu? – dodaje badaczka.

W eksperymencie uczestniczyło 57 zdrowych osób w wieku od 18 do 45 lat. Każda z nich podczas oddzielnych sesji spożywała posiłki o różnym stopniu przetworzenia. Zestawy dopasowano pod względem kaloryczności, zawartości węglowodanów, tłuszczów, białka, wody i soli, a także masy.

Mimo tych podobieństw reakcje metaboliczne były odmienne. Po żywności ultraprzetworzonej naukowcy odnotowali większe wydzielanie insuliny i większy wydatek energetyczny. Jednocześnie organizm wykorzystywał mniej węglowodanów jako źródło energii.

– Byliśmy zszokowani, gdy okazało się, że różnił się każdy pojedynczy parametr metaboliczny. W przypadku żywności ultraprzetworzonej zauważyliśmy, że odpowiedź insulinowa była znacznie silniejsza, a poziom cukru we krwi pozostawał nieco podwyższony przez trochę dłuższy czas – mówi Zach Hutelin, jeden z badaczy.

U 32 uczestników przeprowadzono zarówno testy metaboliczne, jak i badanie mózgu metodą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego, czyli fMRI.

Podczas obserwacji aktywności mózgu ochotnicy oglądali zdjęcia produktów wysoko oraz minimalnie przetworzonych, dopasowanych pod względem wartości odżywczej. Określali też, ile byliby skłonni zapłacić za każdy z nich.

Deklarowane kwoty nie wskazywały, aby uczestnicy wyżej cenili którąś z dwóch kategorii. Badanie wykazało jednak różnice w aktywności obszarów mózgu związanych z uczeniem się, motywacją i odczuwaniem nagrody. Odmienne reakcje na zdjęcia jedzenia wiązały się również z różnicami w wykorzystaniu węglowodanów po posiłkach.

– Jedna z kluczowych debat w literaturze naukowej dotyczy tego, czy związek ultraprzetworzonej żywności z niekorzystnymi skutkami zdrowotnymi wynika raczej z jej składu odżywczego, czy z samego stopnia przetworzenia – komentuje Carlos A. Monteiro, brazylijski epidemiolog, który nie był autorem badania.

– To nowe i ważne osiągnięcie, ponieważ to mózg ostatecznie reguluje zachowania żywieniowe – dodaje.

Eksperyment pokazuje, że podobna wartość odżywcza nie musi oznaczać takiej samej reakcji organizmu. Sam w sobie nie rozstrzyga jednak, jakie będą długoterminowe konsekwencje zaobserwowanych różnic.

Autorzy podkreślają, że badali osoby młode i zdrowe. Chcą teraz uwzględnić inne grupy uczestników, wydłużyć czas obserwacji oraz sprawdzić większe posiłki i więcej zestawień produktów. Planują również przyjrzeć się wpływowi poszczególnych składników, w tym dodatków stosowanych w przetworzonej żywności.

Źródło: PAP