Stymulacja nerwu błędnego

Nerw błędny jest jednym z 12 nerwów czaszkowych przekazujących informacje do i z mózgu. Czaszkowe włókna nerwowe przewodzą impulsy pomiędzy mózgiem i różnymi elementami organizmu, głównie w obrębie głowy oraz szyi. Nerw błędny – najdłuższy nerw czaszkowy – rozciąga się również na narządy w klatce piersiowej i jamie brzusznej. („Błędny” – słowo to pochodzi od łacińskiego słowa „wędrówka”).

Niektóre nerwy czaszkowe przenoszą informacje od zmysłów (np. wzroku lub dotyku) do mózgu (zmysłowej), a niektóre sterują mięśniami. Inne nerwy czaszkowe, jak np. nerw błędny, odpowiadają za funkcje ruchowe i czuciowe. Nerw błędny służy wielu organom i strukturom, w tym krtani, uszom, językowi, zatokom, przełykowi, płucom, sercu i przewodowi pokarmowemu.

Stymulator nerwu błędnego umieszczany jest pod skórą w górnej części klatki piersiowej. Przewód łączący biegnie pod skórą od stymulatora do elektrody połączonej z nerwem błędnym, co umożliwia nacięcie na szyi. Po implantacji stymulator jest programowany, by generował impulsy elektryczne w regularnych odstępach czasu. Impulsy dostosowuje się do pacjenta, a gdy rośnie jego tolerancja, są wzmacniane. Pacjent otrzymuje również urządzenie, które po zbliżeniu do stymulatora wywołuje natychmiastowy impuls, by zapobiec napadowi.

Stymulacja nerwu błędnego jest dodatkową formą leczenia padaczki. Pacjent po zabiegu przyjmuje leki, choć czasem nie są one mu już potrzebne. Komórki mózgu komunikują się, wysyłając sygnały elektryczne w uporządkowany sposób. U osób z padaczką wzorzec ten jest czasem zakłócony z powodu urazu lub genetycznej predyspozycji. Komórki mózgu wysyłają sygnały w niekontrolowany sposób i powodują napady. Napady padaczkowe mogą być wytwarzane przez impulsy elektryczne z całego mózgu, zwane uogólnionymi lub z niewielkiego obszaru, zwane częściowymi napadami. Większość osób z padaczką może skutecznie kontrolować napady za pomocą leków antypadaczkowych. Około 20% osób z padaczką nie reaguje jednak na leki. W niektórych przypadkach chirurgiczne usunięcie części mózgu hamuje napady. Stymulacja nerwu błędnego może być wyjściem dla osób, u których leki się nie sprawdzają i którzy nie są zbyt dobrymi kandydatami do leczenia chirurgicznego.

Nie wiadomo dokładnie, jak działa stymulacja nerwu błędnego. Wiadomo jednakże, że nerw błędny jest ważną ścieżką do mózgu. Impuls elektryczny za pomocą stymulatora dociera do szerokiej części mózgu i zakłóca nieprawidłową aktywność mózgu odpowiedzialną za napady. Inna teoria sugeruje, że pobudzenie nerwu błędnego powoduje uwalnianie specjalnych substancji chemicznych mózgu, które przyczyniają się do spadku aktywności napadów.

Ryzyko związane ze wszczepieniem stymulatora obejmuje uszkodzenie nerwu błędnego lub naczyń krwionośnych wokół niego, krwawienie, infekcje, reakcję alergiczną na narkozę. Najczęstsze efekty uboczne to chrypka, kaszel, mrowienie szyi, problemy z połykaniem.

Źródła

1. Padaczka i jej leczenie u dzieci
2. Lehmann-Horn F., Ludolph A. NEUROLOGIA - diagnostyka i leczenie, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-50-7
3. Milanowski A. (red.), Pediatria, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-098-6
4. Prusiński A. (red.), Neurologia w praktyce klinicznej - zasady diagnostyki i postępowania, Czelej, Lublin 2006, ISBN 83-89309-71-8