Szkodzi już jedna porcja dziennie. Ryzyko demencji wzrasta o 16 proc.

Badanie opublikowane w czasopiśmie "Alzheimer & Dementia: Diagnosis, Assessment & Disease Monitoring" objęło ponad 2 tys. osób w wieku od 40 do 70 lat. Naukowcy analizowali ich sposób odżywiania, styl życia oraz wyniki testów oceniających funkcje poznawcze. Uczestnicy byli obserwowani pod kątem ryzyka rozwoju demencji w kolejnych latach.

Badacze zauważyli, że wzrost udziału żywności ultraprzetworzonej w diecie o 10 proc. wiązał się z wyraźnie gorszymi wynikami dotyczącymi skupienia uwagi i szybkości przetwarzania informacji. Główna autorka badania Barbara Cardoso z Monash University w Melbourne wyjaśniła, że taki wzrost można porównać do dodania do codziennego jadłospisu niewielkiej paczki chipsów.

Naukowcy podkreślają jednak, że problem nie dotyczy wyłącznie chipsów. Chodzi o całą kategorię produktów określanych jako żywność ultraprzetworzona, czyli m.in. gotowe dania, słodkie napoje, fast foody, wysokoprzetworzone przekąski, parówki czy przemysłowe słodycze. Produkty te często zawierają duże ilości soli, cukru, tłuszczów oraz dodatków technologicznych, a jednocześnie niewiele błonnika i naturalnych składników odżywczych.

Zdaniem autorów badania nawet dieta bogata w warzywa i owoce może nie wystarczyć, jeśli jednocześnie regularnie spożywa się dużo produktów ultraprzetworzonych. Barbara Cardoso zaznaczyła, że negatywnego wpływu takich produktów nie da się całkowicie "zneutralizować" zdrowymi dodatkami do diety.

To nie pierwsze badania wskazujące na związek między UPF a pracą mózgu. W styczniu 2026 r. czasopismo "Neurology" opublikowało analizę sugerującą, że każde zwiększenie spożycia żywności ultraprzetworzonej o 10 proc. może podnosić ryzyko demencji o 16 proc. Również wcześniejsze badania opublikowane w "JAMA Neurology" wykazały szybsze pogarszanie się funkcji poznawczych u osób regularnie sięgających po tego typu żywność.

Eksperci zwracają uwagę, że wpływ na mózg może mieć nie tylko słaba wartość odżywcza takich produktów, ale również sam proces przemysłowego przetwarzania żywności. Podejrzewa się, że znaczenie mogą mieć m.in. dodatki chemiczne, zaburzenia metaboliczne związane z otyłością i cukrzycą oraz przewlekły stan zapalny.

Autorzy badań zaznaczają jednak, że są to obserwacje, które pokazują zależność, ale nie dowodzą bezpośrednio, że żywność ultraprzetworzona wywołuje demencję. Wyniki są jednak na tyle niepokojące, że coraz więcej specjalistów zachęca do ograniczania tego typu produktów już w średnim wieku.

Źródło: PAP